The Royal Institution Christmas Lectures

De Christmas Lectures van de eerbiedwaardige Royal Institution vormen zo'n typisch Engelse traditie waar wij in Nederland stinkend jaloers op kunnen zijn. Al sinds 1826 (!) geeft een natuurwetenschapper daar elk jaar weer een prachtig overzicht van zijn vakgebied en dat voor een gehoor van uitsluitend kinderen. De lezingen bevatten daarom naast 'harde' feiten veel aardige anekdotes, maar het belangrijkste en leukste zijn toch wel de veelal spectaculaire experimenten, waarmee moeilijke concepten worden geïllustreerd. Hierbij wordt steevast de hulp van kinderen uit het publiek ingeroepen. Na zich eerst te hebben voorgesteld mogen ze assisteren bij de proefjes, die elk jaar weer zijn opgezet door de 'vaste kracht' Bryson. De afgelopen jaren kwamen zo uiteenlopende onderwerpen als de evolutietheorie - een schitterende serie lezingen van Richard Dawkins - het menselijk bewustzijn en de fysica van elementaire deeltjes aan bod.

Dit jaar was onze eigen planeet aan de beurt. Vooraf leek de geologie misschien niet zo'n geschikt onderwerp: hoe illustreer je in een collegezaal grootschalige processen als het verschuiven van continenten of het ontstaan van ijstijden? Maar dan is er gerekend buiten de creativiteit van de makers: vooral de imitaties van vulkaanuitbarstingen in een bak met water maakten een onvergetelijke indruk.

In elk van de vijf lezingen werden verschijnselen die de geologen aanvankelijk voor raadsels hadden geplaatst, zoals het ontstaan van Tibet, op inzichtelijke wijze opgelost. Zo werd duidelijk dat de manier waarop we de aarde dienen te bekijken in de afgelopen dertig jaar drastisch is gewijzigd. Het aardige hierbij is dat nieuwe ideeën veelal uit volstrekt onverwachte hoek bleken te komen. Niemand zou toch hebben durven voorspellen dat minuscule schaaldiertjes inzicht kunnen bieden in de regelmaat waarmee ijstijden optreden? Welke Nederlandse omroep grijpt zijn kans?

    • Rob van den Berg