Slecht boeren

Nederlandse boeren boeken veel slechtere resultaten dan de meeste van hun Europese collega's. Volgens nog niet gepubliceerde gegevens van het Europese bureau voor de statistiek Eurostat zijn vorig jaar in bijna alle Europese landen de boereninkomens gestegen. Alleen in Nederland en Spanje daalden de bedrijfsinkomens van de boeren.

Vele jaren hebben de Nederlandse boeren hogere inkomens gehad dan al hun Europese collega's. Maar doordat hun koopkracht nu daalt terwijl de verdiensten van boeren in andere Europese landen stijgen, zijn ze die positie kwijtgeraakt. Volgens gegevens van het Landbouw Economisch Instituut (LEI) verdient de gemiddelde Belgische en Britse boer op het ogenblik meer dan de Nederlandse.

Vorig jaar daalde het bedrijfsinkomen van de gemiddelde Nederlandse boer met 5,5 procent. In West-Duitsland stegen de verdiensten - na een periode van achteruitgang - vorig jaar met acht procent. Volgens de voorzitter van de Duitse boerenbond, Constantin Freiherr Heeremann, heeft de Oostduitse landbouw het 'tranendal' van de herstructurering achter de rug.

Een aantal oorzaken voor de verslechterende inkomenspositie in de Nederlandse land- en tuinbouw is structureel. Zo geniet de Nederlandse varkenshouderij minder voordeel van de nabijheid van de Rotterdamse haven dan lang het geval was. Sinds de jaren zeventig werkten de Nederlandse varkenshouders met veevoer dat via de Rotterdamse haven van overzee werd aangevoerd. Dat veevoer was belangrijk goedkoper dan het door Europese akkerbouwers geproduceerd veevoer, waarvan de prijzen aan die van graan zijn gekoppeld. Deze graanprijzen werden lang met behulp van steun van de Europese Unie hoog gehouden. Varkenshouders elders in Europa die ook het veevoer uit de Rotterdamse haven wilden hebben, waren veel meer transportkosten kwijt dan de Nederlandse varkensfokkers.

In 1993 werd het Europese graanbeleid gewijzigd. De Europese graanprijzen - en de daaraan gekoppelde veevoederprijzen - daalden naar het niveau van de wereldmarkt. De akkerbouwers werden voor die lagere opbrengsten gecompenseerd met inkomenssteun van de Europese Unie. Dankzij de lagere Europese graan- en veevoederprijzen verbeterde vervolgens de concurrentiepositie van varkenshouders in Frankrijk, Denemarken, Spanje, Italië en Duitsland ten opzichte van hun Nederlandse collega's. De varkenshouders buiten Nederland hebben bovendien het voordeel dat zijzelf dikwijls ook het veevoer maïs verbouwen en daardoor ook als akkerbouwers geld uit Brussel ontvangen ter compensatie van de verlaging van de graanprijzen.

Niet bekend

Nederlandse akkerbouwers die enkele jaren geleden nog te hoop liepen vanwege het onrecht dat hen zou zijn aangedaan met het Brusselse landbouwbeleid, hebben op het ogenblik alle reden om te zwijgen. Gemiddeld ontvangt ieder Nederlands akkerbouwbedrijf per jaar 13.500 gulden uit Brussel. Bovendien hebben de Nederlandse akkerbouwers het de afgelopen twee droge zomers beter gedaan dan hun collega's in andere Europese landen. Dat is een gevolg van het feit dat het in een droge tijd in Nederlandse polders toch altijd iets vochtiger is dan elders. De akkerbouwers hadden daardoor relatief goede oogsten met goede prijzen en konden geld apart leggen om hun eigen vermogen te versterken.

De Nederlandse tuinders zijn inmiddels zover dat ze erkennen dat hun positie op de Europese markt structureel is aangetast. Jarenlang werd de verslechterende positie van de Nederlandse tomaat op de Duitse markt een imagoprobleem genoemd, dat vooral te wijten was aan de pers die negatief schreef over rode Hollandse waterballen. Nu wordt onderkend dat de concurrentiepositie van de Nederlandse tuinbouw structureel is aangetast door oprukkende Spaanse collega's. Die kunnen tegen lagere kosten dan Nederlandse tuinders groenten produceren. Voor de kwaliteit van hun produkten heeft de Nederlandse tuinbouw groot respect. De kwantiteit van de Spaanse tomaten en paprika's dwingt eveneens respect af, omdat het grote aanbod de marktprijzen zover omlaag drukt, dat het Nederlandse tuinders flink benauwt.

    • Ben van der Velden