Rafael (1)

Ten onrechte eist een Amerikaans cardioloog de ontsluiering voor zich op van het 'raadsel' van Rafaels Transfiguratie (NRC Handelsblad, 21 december). De onlosmakelijke samenhang tussen beide voorstellingen op dit schilderij is al in 1720 aangetoond door onze eigen Lambert ten Kate.

In zijn 'Verhandeling over het Denkbeeldige Schoon der Schilders, Beeldhouwers en Dichters', verplaatste hij zich in de geest van de apostelen die de bezeten jongeman niet konden genezen: 'Ten onrechte verbeelden wy ons, myne Broeders, dat wy de bovennatuurlyke magt bezitten, die ons verzelde toen wy door onzen Meester naar Juda gezonden wierden. Wat zyn wy anders als onmagtige schepselen! - niets, niets door onszelven: het is alleen van boven, alleen van God, of van zyn beminden Zoon, onze Goddelyken Meester, dat wy de ontegenstrydbaare magt ontfangen, om deze soorten van Duivelen uit te werpen'. De Groningse kunsthistoricus H.Th. van Veen heeft in het zojuist verschenen jaarboek 'Doopsgezinde Bijdragen 1995', het denken van Lambert ten Kate geplaatst tegen diens doopsgezinde achtergrond. Daarin noemt hij Ten Kate 'de eerste die de diepere zin en samenhang van Rafaels 'Transfiguratie' in haar totaliteit heeft doen bevroeden'.