Nieuwe behandeling van eierstokkanker

ROTTERDAM, 4 JAN. De behandeling van vrouwen met eierstokkanker (ovariumcarcinoom) met een combinatie van de stoffen cisplatinum (Platinol) en paclitaxel, beter bekend als Taxol, verdient sterk de voorkeur boven de tot nu toe gebruikelijke chemotherapie van cisplatinum en cyclophosphamide. Dit stelt internist dr. J. Neijt van het Academisch Ziekenhuis in Utrecht in een zogeheten editorial in het Amerikaanse medische tijdschrift The New England Journal of Medicine.

Neijt baseert zijn conclusie op de resultaten van een groot Amerikaans onderzoek van de Gynaecologic Oncology Group (GOG). Het is het eerste onderzoek dat een duidelijke verbetering laat zien ten opzichte van de gangbare behandeling sinds Platinol vijftien jaar geleden werd geïntroduceerd. De onderzoekers hebben vooral gekeken naar de rol van Taxol in een gecombineerde therapie. Die combinatie met Taxol levert gemiddeld meer dan een levensjaar winst op.

Bij het onderzoek waren bijna vierhonderd vrouwen betrokken met eierstokkanker in een vergevorderd stadium. Eierstokkanker is de vierde in de rij van dodelijk aflopende vormen van kanker bij de vrouw en de belangrijkste vorm van kanker in de praktijk van de gynaecoloog.

De gemiddelde overlevingstijd bij behandeling met de combinatie van Taxol en Platinol blijkt meer dan 50 procent langer te zijn dan bij de gangbare therapie: 38 maanden ten opzichte van 24 maanden. “De uitkomst van dit onderzoek valt niet te betwisten”, aldus de leider van de studie, dr. W. McGuire, verbonden aan de Emory Universiteit in Atlanta. “De combinatie van Taxol en Platinol dient de nieuwe standaard te worden voor de behandeling van vrouwen met vergevorderde ovariumkanker. Wij hebben de indruk dat de behandeling nog succesvoller is in een vroeg stadium”.

Het enthousiasme van de onderzoeksgroep van McGuire heeft vooral te maken met het feit dat ovariumkanker in 70 procent van alle gevallen een dodelijke afloop heeft - ondanks het feit dat de patiëntes in eerste instantie goed reageren op de chemotherapie. Dit moet vooral worden toegeschreven aan het feit dat zich in het beginstadium van ovariumkanker geen symptomen voordoen. Als de ziekte in die beginfase wordt ontdekt, kan zij worden behandeld. Als de diagnose in een vergevorderd stadium wordt gesteld, blijkt slechts 20 procent van de vrouwen vijf jaar of meer te overleven. Twintig jaar geleden was de gemiddelde levensverwachting na diagnose nog één jaar.

De studie toont verder aan dat de periode waarin geen sprake is van verdere progressie van de tumor met gemiddeld vijf maanden toeneemt tot 18 maanden, als de nieuwe combinatie wordt gegeven in plaats van de gebruikelijke. Bovendien neemt bij 73 procent van de vrouwen de omvang van de tumor af bij toediening van Taxol en Platinol, tegenover 60 procent bij de therapie die tot nu toe de voorkeur had.

Wel kent Taxol een groter aantal bijwerkingen, zoals haarverlies, allergische reacties en verlaging van het aantal witte bloedcellen. Volgens de onderzoekers zijn die bijwerkingen van korte duur. Per saldo kan 87 procent van de behandelde vrouwen de combinatie met Taxol verdragen, bij de andere therapie is dat 78 procent.

Zowel onder Europese als onder Amerikaanse deskundigen bestond tot nu toe consensus over een voorkeurstherapie waarin Taxol niet voorkwam, omdat harde bewijzen voor een beter resultaat ontbraken. Bovendien werd de duur van de toediening - indertijd 24 uur, maar inmiddels is een drie uur durend infuus met eenzelfde hoeveelheid Taxol even effectief gebleken - gezien als een te zware belasting voor de patiënt. Daarnaast is Taxol een duur medicijn. Een behandeling, die uit zes tot negen kuren bestaat, kost ongeveer 16.000 gulden. Dat blijkt een probleem te zijn voor verschillende ziekenhuizen, reden waarom een groot aantal patiënten tot nu toe verstoken is gebleven van behandeling met de stof. Met de nieuwe combinatie verdwijnt dat probleem niet; de prijs van Taxol blijft hoog.

Taxol werd in 1992 in de Verenigde Staten geregistreerd voor de indicatie uitgezaaide eierstokkanker. In 1993 en 1994 werd Taxol in Europa geïntroduceerd. Het kon worden gegeven als de standaard platinum-therapie faalt. Onder bepaalde voorwaarden mag Taxol ook worden verstrekt voor behandeling van borstkanker. Het middel is nu in meer dan vijftig landen op de markt, de fabrikant steunt wereldwijd meer dan driehonderd klinische studies naar de werkzaamheid - ook bij andere vormen van kanker. Bij die onderzoeken zijn in totaal ruim twintigduizend patiënten betrokken.