Hoge bloeddruk wèl, maar hoog cholesterol géén effect op beroerte

Tot nu toe was, ondanks tientallen onderzoeken, nog steeds niet met zekerheid vastgesteld of een verhoogde bloeddruk dan wel een toename van cholesterol in het bloed de kans op een beroerte vergroten, zoals dat bij een hartinfarct het geval is. Het was dus nog de vraag of een dieet en medicijnen om het cholesterolgehalte en de bloeddruk te verlagen, wel enig effect hebben bij de preventie van een beroerte.

In theorie moet dat zo zijn, omdat een verhoogd cholesterolgehalte in het bloed en een verhoogde bloeddruk allebei leiden tot aderverkalking en dus tot vernauwde en verzwakte bloedvaten overal in het lichaam, dus ook in de hersenen. Om hier eindelijk duidelijkheid over te krijgen, hebben de medewerkers van een groot aantal afzonderlijke onderzoeken onlangs hun gegevens over dit onderwerp samengevoegd (The Lancet, 23/30 dec.). In het totaal ging het hierbij om 45 (prospectieve) onderzoeken waaraan in het totaal 450.000 mensen deelnamen. Ze zijn tussen de 5 en 30 jaar gevolgd. In die tijd kregen ruim 13.000 van hen een beroerte.

Er blijkt, anders dan men zou verwachten, géén aantoonbaar verband te bestaan tussen het cholesterolgehalte in het bloed en het risico op een beroerte, ondanks, zo schrijven de samenstellers van deze analyse, de grote hoeveelheid aanwijzingen voor een verband tussen cholesterol en aderverkalking. Een verhoogde bloeddruk heeft wèl een heel duidelijk effect: bij iedere toename van de minimale bloeddruk met 10 mm Hg neemt de kans op een beroerte met maar liefst 80% toe. Bij proefpersonen met een leeftijd rond de 45 jaar bestond er zelfs een tienvoudig verschil in risico op een beroerte tussen de groep met de laagste (75 mm Hg) en die met de hoogste minimale bloeddruk (102 mm Hg).

Bij het merendeel van de geanalyseerde onderzoeken is er overigens geen onderscheid gemaakt tussen beroerten als gevolg van een vaatafsluiting en die door een bloeding in de hersenen. De onderzoekers kunnen daarom op theoretische gronden niet uitsluiten dat hun resultaten over het effect van het cholesterolgehalte in het bloed daardoor beïnvloed zijn; een positief verband bij beroerten door een vaatafsluiting zou kunnen zijn gemaskeerd door een negatief verband bij beroerten door een bloeding, maar, zelfs als dat zo is, dan kan volgens hen het effect van cholesterol nooit erg groot zijn.

Omdat er nog steeds geen effectieve behandeling bestaat voor een beroerte, zijn preventieve maatregelen de enige mogelijkheid om daar iets aan te doen. Uit deze meta-analyse blijkt dat methoden die de bloeddruk verlagen hierbij zeer doeltreffend zijn: minder zout, niet roken en meer bewegen blijft dus het parool.

    • Bart Meijer van Putten