Groeiend ongeduld Amerikanen over begrotingsconflict

WASHINGTON, 4 JAN. Het zijn niet meer alleen bezoekers van musea en nationale parken of met verlof gestuurde ambtenaren die zich opwinden over de gedeeltelijke sluiting van het Amerikaanse overheidsapparaat. De groep gedupeerden wordt steeds groter, en daarmee groeit in de publieke opinie het ongeduld over het onvermogen van president Clinton en het Congres om het eens te worden over de begroting - het conflict dat de oorzaak is van de sluiting.

In het Witte Huis en op Capitol Hill worden de verwijten over en weer steeds scherper, ook al gaan de onderhandelingen over de begroting gestaag door. Ook gisteravond sprak Clinton weer met de leiders van het Congres over de begroting, en ook al was er volgens zijn woordvoerder vooruitgang geboekt, een oplossing is nog niet in zicht.

Eerder op de dag had Clinton de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden verweten dat zij de ambtenaren “in gijzeling” nemen. “Dit is geen natuurramp”, zei hij. “Dit is een onnatuurlijke ramp, die voortkomt uit een cynische politieke strategie.”

De Senaat had dinsdag onder aanvoering van Robert Dole, leider van de Republikeinse meerderheid, een resolutie aangenomen om het overheidsapparaat tot 12 januari van geld te voorzien, zodat de ambtenaren weer aan de slag zouden kunnen terwijl de onderhandelingen over de begroting verdergaan. “Ik denk dat we ons punt wel gemaakt hebben”, aldus Dole. “Genoeg is genoeg.”

Maar zijn collega's in het Huis, die gisteren terugkeerden van reces, weigerden daaraan mee te werken zolang de president niet heeft ingestemd met een voorstel dat het begrotingstekort in zeven jaar terugbrengt tot nul. Zij willen niet de enige troef uit handen geven die het Congres heeft: de macht om de overheid het geld te onthouden dat zij nodig heeft om te functioneren.

Daarmee kwam een kloof aan het licht tussen de Republikeinse senatoren onder leiding van Dole, en de Republikeinse Afgevaardigden onder leiding van Gingrich. Vooral de leden van het Huis die in november 1994 voor het eerst gekozen zijn zien de terugdringing van het begrotingstekort als een van hun belangrijkste opdrachten, als de kern van hun politieke programma. Ze zijn erg beducht voor een compromis waarbij dat uitgangspunt verwatert, en hebben weinig vertrouwen in de mededeling van de president dat ook hij het begrotingstekort wil terugdringen.

Pagina 4: Rol federale overheid centraal

In Kansas worden sinds dinsdag geen werkloosheidsuitkeringen meer verstrekt. In Washington hebben honderden bedrijven die goederen of diensten aan de overheid leveren werknemers naar huis moeten sturen omdat er voor hen geen werk is. Meer dan 120.000 Amerikanen wachten op een paspoort. Dagelijks blijven 20.000 tot 30.000 visum-aanvragen van buitenlanders liggen. Ook aanvragen voor studiebeurzen worden niet in behandeling genomen.

De Dienst voor Milieubescherming legt de schoonmaak van gifstortplaatsen stil. De ministeries van handel en arbeid verstrekken geen belangrijke economische statistieken meer. Behalve de 260.000 ambtenaren die met tijdelijk verlof zijn gestuurd, krijgen ook 500.000 ambtenaren, die onmisbaar worden geacht en wèl moeten werken, geen salaris uitbetaald. Bedrijven die hoogwaardige civiele en militaire technologie exporteren kunnen van het ministerie van handel geen exportvergunningen meer krijgen, waardoor een gemiddelde dagelijkse uitvoer ter waarde van 32 miljoen dollar is teruggevallen tot nul, volgens een schatting van The Wall Street Journal.

Ook op kleine schaal veroorzaakt de gedeeltelijke sluiting van de overheid, die vandaag al twintig dagen duurt, ernstig ongemak. Kleine middenstanders die afhankelijk zijn van lunchende ambtenaren zien hun inkomsten gedecimeerd en ontslaan personeel. Met verlof gestuurde ambtenaren die toch al krap bij kas zaten, hebben een extra sobere kerst en jaarwisseling moeten vieren - de doorgaans als overbodige bureaucraten afgeschilderde ambtenaren hebben daardoor in de media de afgelopen dagen zowaar menselijke trekjes gekregen en kunnen zelfs op enige compassie rekenen.

De Vietnamese regering dreigt de stroom voor de Amerikaanse ambassade af te sluiten, omdat een achterstallige rekening van 1.600 dollar niet betaald kan worden. En veel Amerikaanse ambassades kampen met het probleem dat ze plaatselijk personeel volgens de aldaar geldende wetten niet met verlof mogen sturen, terwijl ze hun ook niet kunnen betalen. Het gevolg is dat ze wel op hun werk verschijnen, maar niet mogen werken - een aanblik die mensen die een visum komen aanvragen tot het uiterste moet tergen.

De meningsverschillen tussen de Republikeinen en Clinton lijken groot, van de hervorming van de sociale zekerheid tot de belastingverlichting die de Republikeinen tegelijk met alle bezuinigingen hebben voorgesteld. Maar als de druk op beide partijen om eruit te komen maar groot genoeg wordt, zijn compromissen zeker denkbaar.

Fundamenteler, en moeilijker te overbruggen, is het achterliggende meningsverschil: over de rol die de federale overheid in de toekomst nog in de Amerikaanse maatschappij moet spelen. De Republikeinen sturen met hun voorstellen aan op een overdracht van geld en invloed van Washington aan de deelstaten, en op een kleiner federaal overheidsapparaat. Dat streven zullen ze ook na een eventuele begrotingsovereenkomst nog hoog in hun vaandel blijven houden. De Democraten, en naar het lijkt ook president Clinton, willen de federale overheid een belangrijke rol blijven geven in de sociale zekerheid, het onderwijs en milieubescherming.

    • Onze Juurd Eijsvoogel