Eeuwfeest van het stripverhaal in België; Uitbundig eerbetoon voor Kuifje, Guust en Lucky Luke

Belgisch Verkeersbureau, Kennemerplein 3, 2011 MH Haarlem. Inl 023-5344434.

Belgisch Centrum van het Beeldverhaal, Zandstraat 20, Brussel. Inl 02-2191980.

Stripboeken zijn het voornaamste exportprodukt van de Belgische uitgeverijen. Jaarlijks rollen er in België 30 miljoen van de drukpersen, en driekwart van die produktie is bestemd voor de buitenlandse markt. Maar het zou onjuist zijn het belang van strips in economische termen uit te drukken: Belgen zijn trots op hun tekenaars en het stripverhaal wordt liefdevol aangeduid als de 'Negende Kunst'. De honderdste verjaardag van de strip zal dit jaar dan ook uitbundig worden gevierd in België. In musea, galeries, bibliotheken, culturele centra en universiteiten worden meer dan 120 evenementen georganiseerd.

Het stripverhaal is in de jaren negentig van de vorige eeuw in Amerika ontstaan. De geschiedenis reduceert ontwikkelingen graag tot een datum en 18 oktober 1896 wordt aangemerkt als de geboorte van de strip. Op die dag verscheen in the New York Journal de eerste aflevering van 'The Yellow Kid': een reeks van zes plaatjes waarin het titelpersonage tevergeefs probeert een golfbal te raken. In voorgaande jaren waren in Amerikaanse kranten ook al zulke plaatjesreeksen gepubliceerd, maar tekenaar Richard F. Outcault had voor de verandering de teksten bínnen de kaders van de plaatjes opgenomen. De lezers raakten snel aan deze balloons gewend en reageerden enthousiast op de verhalen. Strips groeiden uit tot een belangrijk wapen in de strijd om de gunst van de krantelezer.

In de jaren twintig verschenen de eerste strips in Nederlandse en Belgische kranten. Een mijlpaal in de Belgische stripgeschiedenis was het het eerste Kuifje verhaal (1929). Minstens even populair werd Suske en Wiske van Willy Vandersteen. In 1947 zou deze strip zelfs inzet worden van een hoog oplopend conflict tussen rivaliserende dagbladen. De Standaard slaagde er uiteindelijk in Vandersteen aan zich te binden en dat leverde de krant meteen 25 duizend nieuwe lezers op. Aan deze vroege episode uit de carrière van Suske en Wiske zal aandacht worden besteed in het Willy Vandersteen Centrum dat dit jaar in het Vlaamse Kalmthout wordt geopend.

Men rekent op belangstelling uit Nederland, aangezien daar zo'n zestig procent van de Suske en Wiske albums wordt verkocht. Vandersteen mag dan inmiddels zijn overleden, jaarlijks komen er nog altijd vier nieuwe Suske en Wiskes op de markt in een vaste oplage van 400 duizend exemplaren. Andere Belgische tekenaars die tot ver buiten de landsgrenzen bekendheid genieten zijn Hergé ('Kuifje'), Bob de Moor ('Cori de Scheepsjongen'), Franquin ('Guust'), Edgar Jacobs ('Blake en Mortimer'), Peyo ('De Smurfen') en Morris ('Lucky Luke'). Laatstgenoemde - voluit heet hij Maurice de Bevere - is voorzitter van het comité dat het Eeuwfeest van de strip in België organiseert. Hij zal overigens zelf ook gefêteerd worden: de vijftigste verjaardag van zijn schepping wordt gevierd met exposities in het Brusselse Centrum van het beeldverhaal en bij het Lucky Luke standbeeld in Charleroi.

Dat zijn nog maar twee van de 120 evenementen die op het programma staan. Het Eeuwfeest lijkt aan geen bezienswaardigheid voorbij te gaan: in de grotten van Han, het Eurospace Centre ('Ruimtevaart en strips'), het Brusselse Autoworld, het Circuit van Spa-Francorchamps ('Gemotoriseerde sport als inspiratiebron voor tekenaars'), de Antwerpse Zoo, de Handelsbeurs van Luik en op talloze andere lokaties worden tentoonstellingen georganiseerd. Het Internationaal Filmfestival van Brussel vertoont de favoriete films van striptekenaars. De Universiteit van Leuven organiseert een colloquium over de vraag of Belgische strips 'geregionaliseerd' zijn en het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel toont de resultaten van een diepgaande studie naar de Marsipulami. Er is zelfs een reconstructie van het nest van dit stripdier gemaakt. Verder zijn er lezingen, beurzen, debatten, feesten en wandelingen. Het figuurtje waarmee het een eeuw geleden allemaal begon deelt in de feestvreugde. Een stripwinkel in Antwerpen organiseert op 1 juli een Yellow Kid Party.

    • Erik Spaans