The Gathering ruilt doodsgegrom in voor tijdreizen

Ooit speelde The Gathering, de in 1989 opgerichte popgroep uit Oss, death metal. Maar na de dood van een vriend wil de groep, die zaterdag op het Noorderslag-festival in Groningen speelt, niets meer te maken hebben met dit subgenre van de heavy metal. 'Symfonisch' noemt drummer Hans Rutten de muziek van The Gathering nu.

Zodra de muziek klinkt, begint zangeres Anneke van Giersbergen met haar ogen te rollen. Ze grijnst als een gargouille en haar handen maken graaibewegingen. De drie gitaristen en de toetsenman achter Van Giersbergen draaien hun hoofden op het slepende tempo van de muziek, vier frisgewassen haardossen kolken mee.

The Gathering, in 1989 in Oss opgericht, speelt lange epische nummers. Op haar eerste cd uit 1992 speelde de groep death-metal, grommende gitaarmuziek, bekroond door de schorre death-grunt van de zanger. Maar inmiddels is de zanger vervangen door een zangeres, en heeft de muziek zich ontwikkeld tot galmende rock ondersteund door gedragen toetsenpartijen waar Van Giersbergens stem als een sirene overheen dwaalt.

De groep speelde afgelopen zaterdag in de Arena in Amsterdam, nadat ze vorige week een aantal optredens in Duitsland had gegeven. Wereldwijd heeft de groep van haar derde, laatste cd, Mandylion, al meer dan dertigduizend cd's verkocht. Ook het optreden in de Arena was bijna uitverkocht. Tijdens het concert was er een mooie balans tussen een hang naar mystiek, die spreekt uit de duistere belichting, de rookwolken en de sombere muziek, en onbekommerd speelplezier. In het geluidsbeeld waren de grommende gitaren die de groep ooit hun metal-aanhang bezorgden prominenter dan op de cd.

The Gathering heeft zich inmiddels nadrukkelijk gedistantieerd van de death-metal. Niet alleen omdat de groepsleden zich muzikaal anders ontwikkeld hebben, maar ook door het overlijden van een zeer nauw bij de groep betrokken vriend. “We hoeven nu niets meer met die scene te maken hebben,” vertellen drummer Hans Rutten en Anneke van Giersbergen in de kleedkamer van de Arena.

“In de death-metal wordt altijd losbandig over de dood gezongen,” zegt Rutten. “Dat vind ik aan de ene kant goed: men houdt zich er tenminste mee bezig. Aan de andere kant is de manier waarop dat gebeurt vaak heel kinderachtig. Het gaat vaak over kinderlijkjes en doodshoofdjes. Dat stond me na de dood van een naaste absoluut niet meer aan.” Deze ervaring had ook zijn invloed op de teneur van Mandylion. “De nummers waren al geschreven, maar toen hij overleed werden ze ineens veel zwaarmoediger.”

'Symfonisch' noemt Hans Rutten de muziek. In ritme en in opbouw laat The Gathering zich graag beïnvloeden door negentiende-eeuwse componisten als Wagner en Johann Strauss. “De bombast van Strauss, maar ook een walsachtig tempo, hoor je heel duidelijk in sommige van onze nummers terug. Ik denk dat de muziek gemakkelijk door een klassiek orkest kan worden uitgevoerd.”

Bij de auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra valt The Gathering dan ook niet in de categorie 'popmuziek', maar onder 'serieuze muziek', door de lengte van de songs, die minstens vier minuten duren. Die lengte maakt de nummers ongeschikt om als single te worden uitgebracht, maar Rutten zegt dat de groep de tijd nodig heeft om 'een verhaal' te kunnen vertellen. “Wij musiceren op basis van een onderwerp. Dat bespreken we vantevoren. Het nummer Eléanor bijvoorbeeld is gemaakt naar aanleiding van de scène uit de film Schindler's List waarin mensen in de gaskamer staan en er plotseling toch water uit de douches blijkt te komen. Die opluchting, die hebben we in het nummer willen uitdrukken.”

Vergeleken met het muzikale verhaal zijn de teksten van Van Giersbergen opvallend kort. In soms niet meer dan negen regels vat zij haar gedachten samen over tijdreizen, de zee, en mensen die zich achter 'maskers' verbergen. “Ik probeer niet te veel te zingen,” zegt Van Giersbergen, “want dan kun je de sfeer juist verpesten.”

De mysterieuze rock van The Gathering staat los van hedendaagse trends in de popmuziek. Volgens Hans Rutten heeft dit te maken met het feit dat de muzikanten ver van de Randstad wonen. “In Oss blijf je verschoond van alle modes die de popmuziek beheersen. Het is een uitstekende plaats om als muzikant te wonen. Er is niets te doen, dus je wordt niet afgeleid. En uiteindelijk moet je harder werken om onder de aandacht van het publiek te komen dan bands die in Amsterdam of Rotterdam wonen. Dat maakt je vastberadener.”

“Naar mijn idee komen de origineelste groepen altijd van het platteland. Bands uit de Randstad maken typisch urbane muziek. Kijk maar naar de Osdorp Posse, die schelden over wat ze in Amsterdam om zich heen zien gebeuren. Dat heb je niet in Oss, we schelden niet op de politie - er valt niks te schelden want er is nauwelijks politie. Het is een andere cultuur, en dat hoor je ook aan de muziek.”

Toch speelt er behalve de 'Brabantse warmte', waar Van Giersbergen het over heeft, wel meer in Oss, vertelt Rutten. “Oss is altijd een duistere stad geweest, er is veel geweld onder de mensen en er lopen nog al wat types met een mes op zak. Misschien heeft het wel te maken met de grote vleesfabriek die in Oss staat - dat daar die uitbeendersmentaliteit vandaan komt.” The Gathering treedt op op het Noorderslag-festival, dat zaterdag 6 januari in de Oosterpoort in Groningen gehouden wordt. Verder zullen daar o.a. te zien zijn: Extince, Treble Spankers, Van Dik Hout, Acid Junkies, White Wolf, Oudekerk Kaffers, Heideroosjes en Gotcha!