Kinderen en volwassenen trekken massaal naar animatiefilm Toy Story; Plastic speelgoedgeruzie in cyberspace

WASHINGTON, 3 JAN. Dat speelgoed tot leven komt zodra er geen mensen in de buurt zijn is algemeen bekend. Maar de film Toy Story werkt dat klassieke thema op zo'n inventieve en speelse manier uit, dat tientallen miljoenen Amerikanen die oude kinderwaarheid de afgelopen weken ontdekt hebben alsof het iets nieuws is.

In amper vijf weken trok Toy Story, die in de Verenigde Staten eind november in première ging, zoveel bezoekers dat over het hele jaar gerekend slechts twee films meer geld opbrachten (Batman Forever en Apollo 13, die allebei in juni uitkwamen). Naar verwachting zal Toy Story met Pasen in Nederland te zien zijn.

Niet alleen kinderen, maar ook volwassenen vallen en masse voor deze onweerstaanbare animatiefilm, de eerste die voor honderd procent bestaat uit computersimulatie. En de helden van de film, het cowboy-poppetje Woody, de plastic astronaut Buzz Lightyear en de besnorde aardappel op voeten Mr. Potato Head, zijn hard op weg nationale figuren te worden - daarbij wel een handje geholpen door de 145 miljoen dollar die de firma Disney heeft uitgetrokken voor diverse vormen van reclame.

Toy Story is technologisch het nieuwste van het nieuwste. Het is 'de eerste film die helemaal is opgenomen op lokatie in cyberspace', zoals men zegt in de Pixar Animation Studios in Californië. Daar is de film aan computerschermen gemaakt onder leiding van regisseur John Lasseter (38), een ex-Disney man die het Magic Kingdom in 1983 verliet om te kunnen experimenteren met computeranimatie. Toen Toy Story vorm begon te krijgen wilde Disney zich maar al te graag inkopen in dit geavanceerde project, en de film van haar voormalige werknemer uitbrengen als een nieuwe Disney-produktie.

Maar de frisse aanpak van Lasseter steekt nogal af bij de grote Disney-films van de afgelopen jaren, zoals Belle en het Beest, Aladdin en De Leeuwenkoning. Hoe indrukwekkend die ook zijn, in stijl, in uitwerking van de karakters, in stemmen en muziek lijken ze nogal op elkaar. En ook de volgende grote Disney-tekenfilm, De Klokkenluider van de Notre Dame, waarvan hier de trailers al te zien zijn, belooft een soort Aladdin of Belle in middeleeuws Parijs te worden. In Toy Story geen romantische liefde, maar twee botsende jongensego's die elkaar uiteindelijk accepteren, meer niet.

De film (met muziek van Randy Newman) dankt zijn kracht niet in de eerste plaats aan de geavanceerde technologie, ook al is die goed voor allerlei bijzondere effecten. De charme zit in de personages, in de vaart en de baldadige directheid waarmee het verhaal verteld wordt, en in de bizarre logica en opeenstapeling van grappen.

De poppen in Toy Story komen tot leven, terwijl de paar mensen die er in voor komen houterig en karakterloos blijven, alsof zij de echte poppen zijn. Andy is een onbestemd jongetje van zes, dat veel speelgoed heeft en natuurlijk één favoriet speeltje, cowboy Woody. Als Andy jarig is, vrezen al zijn poppetjes, dieren, soldaatjes, tekendozen en ander speelgoed dat de cadeaus die hij nu krijgt hun plaats zullen innemen, en dat zij worden afgedankt. Een regiment goedkope plastic soldaatjes onderneemt een verkenningsmissie naar de huiskamer waar het verjaarspartijtje zich afspeelt, om vanuit de jungle van een grote bloempot in de gaten te houden welke nieuwe, concurrerende spullen het jochie krijgt. Per walkie talkie doen ze verslag aan het speelgoed dat nerveus in de kinderkamer is achtergebleven.

Natuurlijk krijgt Andy één prachtcadeau, een ruimtevaarder met uitklapbare vleugels en technische foefjes. Vooral Woody voelt zich bedreigd door deze stoere Buzz Lightyear. De spanning tussen de cowboy en de astronaut is de rode draad van de film en de running gag tijdens de avonturen waarin de twee verzeild raken.

De onversaagde space ranger belandt ten slotte in een identiteitscrisis als hij erachter komt dat hij geen echte ruimtevaarder is, maar slechts een plastic speeltje dat gemaakt is in Taiwan. Mismoedig beseft hij dat hij het heelal daarom niet zal kunnen redden van een of andere noodlottige bedreiging, zoals hij van plan was. Maar het publiek weet dan inmiddels dat hij als stuk speelgoed wèl heeft gezorgd voor een heerlijk spel.

    • Juurd Eijsvoogel