Postbode wapent zich met hoefijzertjes tegen gladheid

ROTTERDAM, 2 JAN. Vanzelfsprekend ondervinden ook postbodes hinder van ijzel of sneeuw, maar zij zijn er tegen gewapend. Als het glad wordt hebben de duizenden postbestellers van de PTT de beschikking over speciale hoefijzertjes, die ze onder hun schoenen bevestigen. Volgens een woordvoerder van PTT Post zijn zij vanmorgen “tamelijk zorgeloos” op pad gegaan. Enerzijds omdat de wegen weer redelijk begaanbaar zijn, anderzijds omdat de bestellers vandaag een zogenoemde maandagdienst draaiden. “Ze gaan dan pas om twaalf uur aan het werk”, aldus De Vos, “en er is bij zo'n dienst niet zo veel post. Ze hoeven minder brievenbussen aan te doen.”

Menige krantenbezorger had het vanmorgen vroeg zwaar en had moeite met het overeind blijven staan.

In veel gemeenten kunnen bewoners aangesproken worden bij valpartijen voor hun huis. In Maastricht, bijvoorbeeld, is de plicht om de trottoirs voor de huizen ijs- en sneeuwvrij te houden opgenomen in de Algemene Politie Verordening (APV). “Als uw buurman bij u voor de deur uitglijdt en zijn been breekt, bent u in principe aansprakelijk”, waarschuwt de gemeentevoorlichter. Dat niet iedereen strooizout in huis heeft, hoeft volgens hem geen excuus te zijn: “Men kan bij Publieke Werken terecht voor strooizout, ook op zondag, maar ik geef toe dat het een probleem kan zijn om daar te komen.”

In Margraten, enkele kilometers van Maastricht, waar een loonbedrijf het strooiwerk verricht, bestaat geen plicht de stoep ijzelvrij te maken. “Voor de trottoirs voelen de burgers zich verantwoordelijk”, aldus hoofd openbare werken W. Moest: “Zoiets hoeven we niet op te nemen in de APV. In deze kleine gemeenschap wordt dat als een burgerplicht gezien. Wie het ijs niet van zijn stoep haalt, krijgt vanzelf gedonder met zijn buurman.”

In de APV van Arnhem staat dat iedereen zijn eigen straatje schoon moet houden, maar daar wordt volgens politie-woordvoerder Rouwen door zijn korps niet meer op gelet. “Vroeger gooide je gewoon de inhoud van de asla van de kachel over je stoep, maar dat kan tegenwoordig niet meer. In die jaren werd er door de politie ook strenger toegezien op een schoon trottoir”, herinnert de politieman zich.

In Leeuwarden en Groningen is de bevolking verplicht te vegen. “Maar we controleren er niet op. Daar is geen tijd voor”, zegt N. Santema van de Leeuwarder reinigingsdienst. Ook Groningen houdt geen controle op dit onderdeel van de APV.

Pagina 3: Aan strooizout geen gebrek

Woordvoerder F. Bergsma van de milieudienst: “Als iemand uitglijdt dan is de gemeente niet aansprakelijk. Formeel kan je dan de persoon aanspreken die de stoep moet schoonhouden.” Hij weet niet of dat ooit is gebeurd.

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft enkele jaren de verplichting de stoep te vegen uit de 'model-APV' gehaald, omdat ze in strijd is met het verdrag van Rome. Daarin is opgenomen dat overheden hun burgers niet mogen verplichten tot arbeid, aldus een VNG-woordvoerder. Woordvoerder Bergsma uit Groningen reageert verbaasd. “Het is geen arbeid, maar zorg. En wat is het verschil met het buitenzetten van een vuilniszak of de plicht om iemand uit het water te halen. Ik begrijp er niets meer van.” De VNG heeft niet geregistreerd welke gemeenten de 'model-APV' hebben overgenomen, maar de indruk is dat het om een meerderheid gaat.

In Apeldoorn was de gladheid “een ramp voor fietsers en voetgangers”, vertelt een woordvoerder van de politie aldaar. Op veel plaatsen kon niet worden gestrooid, wat een spiegelglad wegdek betekende. In Apeldoorn leidde dat overigens niet tot grote ongevallen. “Het bleef beperkt tot aanrijdingen met blikschade. Er zijn wel tientallen mensen met hun fiets of lopend onderuit gegaan. Dat betekende veel ellende.” Bij de Apeldoornse politie kwamen veel klachten binnen over vrachtwagenchauffeurs, die veel te hard zouden rijden.

In Arnhem monteerde de politie banden met spikes onder de auto's om toch een behoorlijke surveillance te kunnen verrichten. “Die bijzondere banden bevielen goed, aldus politiewoordvoerder J. Rouwen. “Er waren er alleen te weinig. Iedereen wilde ze onder de auto hebben. De schade hier bleef beperkt tot val- en glijpartijen, vooral in de hogere delen van de stad, waar strooiauto's niet of nauwelijks konden komen.”

In de binnenstad van Utrecht zijn vanaf acht uur vanmorgen ook de kleinere straten gepekeld. Tot nu toe hield de gemeente alleen de doorgaande routes ijsvrij. Tien jaar geleden besloot Utrecht in de kleinere straten van het centrum met het oog op het milieu niet meer te pekelen. Wegens de extreme situatie wordt thans geen onderscheid meer gemaakt. De Utrechtse reinigingsdienst wil speciale wagentjes aanschaffen, zodat in de toekomst ook fietspaden kunnen worden bewerkt.

De politie telde in Utrecht in het etmaal rond nieuwjaar zo'n veertig aanrijdingen met alleen blikschade - dat is bijna het drievoudige van een normale jaarwisseling. In het Diakonessenziekenhuis, het enige hospitaal in de binnenstad, is op de EHBO-afdeling nieuwsjaarsnacht continu doorgewerkt. Zo'n tachtig procent van de ruim 150 patiënten was slachtoffer van de gladheid. Vooral jongeren werden getroffen, ouderen waagden zich kennelijk niet op de straat. Het letsel betrof fracturen aan pols, arm, been en heup.

De Nederlandse Spoorwegen hebben nauwelijks last gehad van de ijzel, met uitzondering van enkele plaatsen waar problemen waren met de bovenleidingen.

Ook al houdt het winterweer aan, aan strooizout is er in Nederland geen gebrek. Dat meldt woordvoerder J.A Janssen van Rijkswaterstaat. De voorraad in elk van de zoutloodsen is is duizend tot twaalfhonderd ton groot. Die hoeveelheid is gebaseerd op één kilo zout per vierkante meter weg. Er is met de leveranciers afgesproken dat ze die voorraad in de winter eventueel met vijftig procent moeten kunnen aanvullen.''

De vraag naar zout is groot bij particuliere gebruikers. Bij Albert Heyn is de verkoop volgens een woordvoerder de laatste dagen verdubbeld. “Maar er is geen tekort ontstaan.”