Palestijnen en Israeliërs nader tot elkaar

TEL AVIV, 2 JAN. Met de Palestijnse verkiezingen op 20 januari in zicht zet Yasser Arafat zijn triomftocht langs de 'bevrijde' Palestijnse steden voort. In Tulkarem en Kalkilya, twee Palestijnse steden, die aan de Israelische steden Netanya en Kfar Saba grenzen, heeft hij gisteren duizenden juichende Palestijnen opgeroepen aan te sturen op “goed nabuurschap met de Israeliërs”.

Het Israelische militaire bestuur op de Westelijke Jordaanoever verklaart Palestijnse steden die door Arafat voor de eerste maal worden bezocht, gewoonlijk voor Israeliërs tot 'gesloten militair gebied'. Vierentwintig uur later wordt deze om veiligheidsredenen ingegeven maatregel doorgaans weer ingetrokken. Het is een element van de 'stille revolutie' die zich voltrekt in de betrekkingen tussen Israeliërs en Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever waar Israelisch en Palestijns gezag coëxisteren.

De Israelische militaire autoriteiten maken er al enkele dagen geen bezwaar meer tegen dat Israeliërs, inclusief kolonisten, Nablus bezoeken, de hoofdstad van het Palestijnse nationalisme op de Westelijke Jordaanoever. Kort voor het vertrek van de Israelische troepen uit deze stad deden zich er nog incidenten voor die qua hevigheid deden denken aan de hete dagen tijdens de intifadah. De Palestijnse politie heeft Nablus echter al onder controle en de gezamenlijke Israelisch-Palestijnse patrouilles staan in voor veiligheid op de wegen die van en naar Nablus leiden. Hetzelfde geldt voor Kalkilya, Tulkarem, Jenin, Ramallah, Bethlehem en Jericho.

De correcte uitvoering van het autonomie-akkoord heeft bijgedragen tot een klimaatsverbetering tussen Palestijnen en Israeliërs. Palestijnse woordvoerders aarzelen niet om Israel daarvoor te prijzen. Hoewel nog veel problemen moeten worden opgelost - nog duizenden Palestijnen wachten in gevangenissen op vrijlating en landonteigening voor de aanleg van wegen voor kolonisten verhit de Palestijnse gemoederen - blijkt dat Israeliërs en Palestijnen in de nieuwe situatie verrassend snel op elkaar kunnen inspelen. Er zijn op lokaal niveau contacten tussen kolonisten en Palestijnse bestuurders en de Palestijnse winkeliers en markten wachten ongeduldig op de terugkeer van de Israeliërs die vóór de intifadah in 1987 uitbrak, er bij duizenden inkopen deden.

Premier Shimon Peres staat al maanden onder zware druk van minister van politie Moshe Shahal om een kostbaar veiligheidshek langs de oude 'groene lijn' (de bestandslijn met Jordanië) op te zetten om Netanya en Kfar Saba tegen mogelijke Hamas-terreur uit Tulkarem en Kalkilya te beschermen. Op enkele punten is tot groot ongenoegen en teleurstelling van de Palestijnen al met de bouw van deze elektronisch beveiligde prikkeldraad-barrière begonnen. Nu echter blijkt dat de Palestijnse politie beter functioneert en gedisciplineerder is dan veel Israeliërs hadden verwacht en de samenwerking tussen het Israelische leger en de Palestijnse politie soepeler verloopt dan in Israel werd verondersteld, wordt het veiligheidshek anders bekeken. Met de zegen van Peres heeft het Israelische leger zelfs een toenaderingsprogramma tussen Israeliërs en Palestijnen aan weerszijden van de nieuwe scheidslijn opgesteld dat als een belangrijk element in de veiligheidsdoctrine is opgenomen. Uitwisseling van schoolklassen, sportverenigingen, plaatselijke leiders maken van dit nieuwe programma deel uit.

Tien maanden geleden nog zag het Israelische leger de zaken veel somberder in en was er nog geen sprake van een dergelijke optimistische aanpak. De legerleiding bracht toen een intern pamflet in omloop waarin de Palestijnse politieagenten als onbetrouwbare imbecielen werden voorgesteld. Dit document werd opgesteld naar aanleiding van de eerste ervaring van het Israelische leger met de Palestijnse politie in Gaza en is nadat het door de Israelische media vorige week werd onthuld door de legerleiding met schaamrood op de kaken teruggenomen. In het document wordt gezegd dat de Palestijnse politie niet kan kaartlezen en Israelische militairen dat moeten uitbuiten tijdens discussies over de plaatsing van wegbarricades. De Palestijnse politieagenten hebben volgens het Israelische legerdocument de vinger bovendien licht aan de trekker en hebben een slecht geheugen. De Palestijnse politieofficieren liggen bovendien 's ochtends lang in hun bed en als er een incident is moeten ze er uit worden gesleept.

“Tsahal, het leger, is nog niet helemaal genezen van tekenen van hoogmoed, minachting, wantrouwen en gebrek aan waardering ten aanzien van de Arabieren”, schreef Ha'arets, Israels kwaliteitskrant, op de opiniepagina. Volgens Ha'arets hebben de Palestijnen bewezen zich beter aan de nieuwe situatie te hebben aangepast dan Tsahal en worden zij minder beïnvloed door uit het verleden stammende gevoelens van haat dan Israelische soldaten.

Ha'arets is van oordeel dat het inmiddels teruggenomen pamflet meer zegt over het Israelische leger dan over de Palestijnse politie. Het spijt de krant dat zo weinig Israeliërs in aanraking komen met de Palestijnse politie bij wegversperringen in Gaza of elders. “De Palestijnse politieagenten sloven zich op beleefde manier uit voor Israeliërs die hun wegversperringen passeren”, schrijft Ha'arets op een toon die wil zeggen dat de Israelische soldaten van de “Palestijnse analfabeten” zeker wat beleefdheid betreft nog wel wat kunnen leren.

    • Salomon Bouman