Eerste zwarte meidenfilm enorm succes in Amerika

WASHINGTON, 2 JAN. Vooral vrouwen zijn rumoerig in bioscoopzalen in heel Amerika waar de nieuwe film Waiting to Exhale draait, en vooral zwarte vrouwen. Ze roepen, joelen, klappen en schateren. Ze genieten, want eindelijk is er een bioscoopfilm uit die over hèn gaat, over zwarte vrouwen uit de middenklasse, over hun relaties met mannen, over hun vriendschappen en hun problemen.

De nieuwste zwarte film gaat nu eens niet over geweldadige zwarte jongens in de binnensteden, over discriminatie, drugs en racisme, over de verhouding tussen zwart en blank. Dit is het verhaal van vier zwarte vriendinnen in Phoenix, in de staat Arizona, die in mooie auto's rijden, in fraaie huizen wonen, die lekker met elkaar kletsen aan de telefoon, die uitgaan in de disco en op zoek zijn naar de man van hun leven, of hem juist zijn kwijt geraakt. En het lijkt of alle zwarte vrouwen in Amerika op zo'n film hebben zitten wachten.

In de bioscoop van Union Station, in Washington, draait Waiting to Exhale op Nieuwjaarsdag in twee zalen tegelijk. Het publiek bestaat uit mannen en vrouwen van verschillende huidskleur, maar zwarte vrouwen zijn in de meerderheid. En zij zijn het ook die gedurende de hele film luidruchtig partij kiezen voor de vrouwen in de vier hoofdrollen (onder wie de populaire zangeres en actrice Whitney Houston).

Triomfantelijk gejuich stijgt op als welgestelde Bernadine (gespeeld door Angela Bassett), die zojuist van haar man de bons heeft gekregen, haar woede uitleeft op zijn overdadig gevulde klerenkast: tientallen glimmend gepoetste schoenen veegt ze van de planken, rijen en rijen overhemden en maatpakken rukt ze van hun hangertjes en de hele troep propt ze door het open dak in zijn glimmende witte BMW. Ze zaal trappelt van pret, yeah yeah. Bernadine sprenkelt wat benzine over de baal hoogwaardig textiel en steekt een sigaret op. Burn, baby, burn!, roept iemand in de zaal, en ja hoor, tot innig genoegen van het publiek gaat de hele boel in de fik.

De film, in regie van de acteur Forest Whitaker naar de populaire roman van Terry McMillan, kwam uit in de week voor Kerstmis en heeft sindsdien de hoogste opbrengst per zaal in de Verenigde Staten. Vrouwen komen in groepen en groepjes: uit de buurt, van de kerk, van het studentendispuut, zusters met elkaar, vriendinnen, moeders samen met dochters. Soms om na afloop samen te gaan eten en na te praten - over de film, over hun eigen levens en hun eigen mannen.

“Dit is ònze Million Men March”, zei dit weekeinde een vrouw uit New Jersey in The New York Times, verwijzend naar de grote demonstratie van eensgezindheid die honderdduizenden zwarte mannen in oktober naar Washington bracht. “De film is gebaseerd op een thema waarin vrouwen elkaar kunnen vinden en herkennen.” Na Waiting to Exhale het boek, kwam Waiting to Exhale de film, en nu is er Waiting to Exhale het evenement, merkte de krant op. De film is al “the first black-chick flick” genoemd, de eerste zwarte meidenfilm.

“Met de actrices in deze film kunnen we ons indentificeren”, zegt een zwarte vrouw, die in Washington een voorstelling met haar (blanke) man bezocht. “Ik wil dat mijn moeder, die in geen twintig jaar naar de bioscoop is geweest, hem ook gaat zien.” De zelfbewuste zwarte vrouwen in de film leiden een bestaan dat, afgezien van hun liefdesperikelen, betrekkelijk rustig is. Ze maken deel uit van de middenklasse, net zoals, ook al blijkt dat zelden in films en in de media, zoveel zwarte Amerikanen.

Maar het publiek komt niet alleen om het eigen milieu en de nog rijkere zwarten op het witte doek te zien. Het gaat ook om de confrontatie van de vrouwen met hun zwarte mannen. Die laatsten komen er in de film niet erg goed af: ze mogen dikwijls aantrekkelijke binken zijn, ze blijken vrijwel steeds leugenachtige slappelingen, hopeloos slechte minnaars, egocentrische ijdeltuiten of dat alles tegelijk.

Als Bernadine van haar (zwarte) man te horen krijgt dat hij haar verlaat voor een andere vrouw (“Hit him!” moedigt iemand in de zaal haar aan), een blanke vrouw nog wel, komt dat volstrekt onverwachts. “Was het dan beter geweest als ze zwart was?” vraagt hij nog onhandig. “Het was beter geweest als jìj zwart was”, luidt het vinnige antwoord, waarmee ze uitbundig applaus oogst. Het is het enige moment waarop in de film een soort zwart separatisme om de hoek komt kijken. Even later duikt een ideale zwarte man op, die zowaar getrouwd blijkt met een blanke vrouw van wie hij zielsveel houdt.

De romantische gevoelens van de vrouwen worden de hele film door begeleid en vertolkt door liedjes van Whitney Houston, Aretha Franklin, Chaka Kahn en anderen. De strijdvaardigheid en het zelfbewustzijn komen het best tot uitdrukking in de zin waarmee Robin (gespeeld door Lela Rochon) haar huichelachtige vriendje de deur wijst:“We don't need you in our lives.” Er klinkt opgetogen applaus, en iemand roept:“Amen.”

    • Juurd Eijsvoogel