Voor de belegger werd 1995 onverwacht fraai beursjaar; 'Amsterdamse beurs bestaat eigenlijk niet'

Even dreigde op het Damrak de dollar nog roet in het eten te gooien. Maar toen de rente bleef dalen, gingen alle remmen los. Per saldo gaat 1995 voor de belegger als een fraai beursjaar de boeken in.

AMSTERDAM, 30 DEC. Kreeg de belegger dit voorjaar bij een blik op de koersenpagina's nog pijn in zijn buik, in de zomer verdween dat onlustgevoel en tegen het eind van het jaar kwamen er zelfs vlinders voor in de plaats.

In de tweede jaarhelft sneuvelde het ene na het andere record van de beursgraadmeter, de AEX. Er zijn maar weinig beleggers geweest die daar in maart op hadden durven rekenen. De nasleep van de Mexico-crisis drukte de dollar naar een koers net boven de 1,50 gulden. Analisten maakten overuren om de gevolgen daarvan door te rekenen voor de winstprognoses van de Nederlandse internationals. De beursgraadmeter kelderde tot 385 punten, onzekerheid was troef in de markt.

Nadat vervolgens bleek dat de dollar niet door de 1,50 gulden zakte, kreeg de belegger er weer voorzichtig vertrouwen in. Daarbij werd hij ondersteund door de effectenbeurs op Wall Street die in een lange euforische adem de Dow Jones-index door de grens van 4.000 en 5.000 punten blies. Belangrijkste verklaring voor deze rush is de sterke winstgroei van de Amerikaanse bedrijven èn bovenal de dalende rente. De Amerikaanse centrale bank, de Fed, had de inflatie beteugeld. De economische groei matigde en de renteverlagingen die volgden deden aandelen als beleggingscategorie sterk in aantrekkingskracht winnen. Over heel 1995 steeg de Dow Jones met ruim een derde in waarde.

De Amsterdamse beursgraadmeter bleef duidelijk bij dat geweld achter. Niettemin klom de AEX-index over het hele jaar bezien met 70,61 punten tot 485,35 punten, een winst van 17 procent. Dat is een enorme verbetering ten opzichte van vorig jaar, toen de AEX over twaalf maanden slechts 0,3 punt omhoog ging tot 414,5 punten; een stijging van slechts zevenhonderdste procent. Beleggers kampten in 1994 door de fors aantrekkende wereldeconomie met inflatie-angst. Tegen alle verwachtingen liep in het voorjaar de kapitaalmarktrente fors op om daarna blijvend het Amsterdamse beurssentiment te drukken.

Brak de rente-ontwikkeling vorig jaar de beurs op, dit jaar was de dalende rente de grote motor achter de stijgende AEX-index. De kapitaalmarktrente zakte van 7,75 procent begin januari tot 6,04 procent per ultimo 1995.

Grote koerswinnaars aan het Damrak zijn in 1995 de financiële waarden. Aan kop gaat verzekeraar Aegon, dat maar liefst 59,9 procent koerswinst boekte. Beleggers, onder wie veel buitenlanders, wierpen zich op de financiële fondsen voor het hoge, stabiele dividend. Bij de lage rente bieden ze een zeer aantrekkelijk rendement. Aegon wordt op de huid gezeten door de Belgisch-Nederlandse bankverzekeraar Fortis-Amev (+ 45,8 procent), op iets grotere afstand gevolgd door ING (+ 30,7 procent), dat in het voorjaar de elitaire Britse zakenbank Barings inlijfde. Barings was bezweken onder de roekeloze speculaties van een handelaar in Singapore, Nick Leeson. Ook de koers van Koninklijke Olie (18,6 procent), dat gestaag hoge dividenden uitkeert, profiteerde van de lage rente.

Het uitzendconcern Randstad (+ 55,1 procent) had evenals vorig jaar de wind mee als gevolg van de verdergaande flexibilisering van de arbeidsmarkt. Een opvallende derde plaats op de lijst van grootste stijgers is weggelegd voor Nutricia. Deze Zoetermeerse fabrikant van babyvoeding gold als een aantrekkelijke overnamekandidaat totdat het zelf het Duitse Milupa aan de haak sloeg. Gezien de koersstijging met 53,2 procent hebben beleggers er alle vertrouwen in dat het om een profijtelijke overname gaat. Binnen de voedingssector vallen verder de kwaliteitsfondsen Heineken (+ 35,9 procent) en Ahold (+ 21,9 procent) op.

Onder de cyclische waarden, de conjunctuurgevoelige fondsen, waren enkele gevoelige koersverliezen te noteren. Zoals KNP BT (- 16,6 procent) dat met structurele problemen in de verpakkingsdivisie kampt. Bovendien waren forse afwaarderingen noodzakelijk op voorraden oudpapier.

Tobben bleef het ook dit jaar bij Fokker (- 22,9 procent) dat op de rand van een faillissement balanceert. De fabrikant heeft jaren te duur geproduceerd, de schaarse orders werden met verlies geaccepteerd, terwijl de lage dollar en de recessie op de markt voor vliegtuigen de rest deden.

Nedlloyd trok de aandacht met een fraudezaak bij Nedlloyd Road Cargo Oostenrijk die het bedrijf volgens analisten 40 miljoen gulden kan gaan kosten. Maar ook een stagnatie van de winst bij Nedlloyd Lijnen (zeescheepvaart) maakte beleggers nerveus. Nedlloyd werd daardoor een van de grootste dalers op de beurs (-36 procent). Een koersval die herinneringen opriep aan de tijden dat voormalig bestuursvoorzitter Rootliep en de Noor Torstein Hagen elkaar de macht binnen het bedrijf betwistten.

Op de Amsterdamse effectenbeurs werd het omzetrecord in aandelen van 311,9 miljard gulden, dat vorig jaar werd gevestigd, al in oktober verbeterd. Een ander heuglijk feit voor de beurs is dat het in de herfst van 1994 in gebruik genomen nieuwe handelssysteem in de praktijk uitstekend werkt. De belangrijkste doelstelling van het nieuwe systeem lijkt te slagen: het terugwinnen van naar Londen weggelekte handel in Nederlandse fondsen door de transactiekosten in Amsterdam te verlagen.

Grote partijen in Londen als het Britse NatWest en het Amerikaanse Salomon Brothers maakten bekend het elektronische schermensysteem Seaq te verlaten omdat de spreads daarop inmiddels groter zijn dan op de beurzen als Amsterdam en Frankfurt. Een nauwe spread - het verschil tussen de bied- en laatprijs van een aandeel - wijst op een grote verhandelbaarheid en daarmee op een efficiënte en goedkope markt.

Ook aan het noteringsfront was er reden tot feest. Dit jaar overtrof het aantal nieuwe noteringen voor het eerst sinds tijden weer het aantal afhakers. Op het koersenbord prijkten aan het einde van het jaar acht nieuwe namen: ASML, Baan, Heidemij, Gucci, CMG, Besi, Axxicon en Vendex.

Opvallend is de grote vertegenwoordiging onder deze nieuwkomers van high-tech bedrijven. Angelsaksische analisten bestempelden begin dit jaar de high-tech sector als de meest kansrijke cashgenerator voor de komende jaren.

Een fonds dat daarvan sterk profiteerde was Philips (+ 12,8 procent), waarvan de halfgeleiderdivisie dit jaar de grote winstmaker was. De koers van Philips klom, mede door lovende bewoordingen van de invloedrijke Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs, naar een top op 83,90 gulden in juli. Daarna kwam echter de klad erin toen bij de publikatie van de cijfers over het derde kwartaal bleek dat Philips worstelde met een kopersstaking op de consumentenmarkt.

Uit de notering verdwenen in 1995 zeven bedrijven. Maar liefst drie daarvan slokte het handelshuis Hagemeyer op. Het gaat om Borsumij Wehry en twee dochters daarvan, Stokvis-Union en Ehco-KLM.

Voor de Nederlandse aandelenmarkt lijkt het sentiment voorlopig gunstig te blijven. De rente zal naar verwachting van de meeste analisten de komende maanden nog enigszins dalen. Daarna is het vooral de vraag of de consumentenbestedingen alsnog op gang komen. De lage loongroei, een bezuinigende overheid en de vrees dat in het vangnet van sociale zekerheid grote gaten zullen vallen, deden de consument tot nu toe de hand op de knip houden.

Blijft hij dat doen dan gaat de motor van de economische groei haperen, met alle gevolgen vandien voor de bedrijfswinsten en daarmee de Amsterdamse beurs. Hoewel sommige marktvorsers daar duidelijke anders over denken: “Amsterdam bestaat helemaal niet. De stemming daar wordt volledig bepaald door grote internationale beurzen als Wall Street en Londen.”

Sector rendement

1995

Markt (AEX).................. 17,0%

Oil.......................... 18,6%

Consumers.................... 16,7%

Cyclicals......................1,2%

Financials....................34,8%

Media........................ 13,6%

Telecoms......................-0,4%

Fondsen

Aegon........................ 59,9%

Randstad......................55,1%

Nutricia......................53,2%

Fortis Amev.................. 45,8%

Heineken......................35,9%

Pirelli...................... 34,6%

KLM.......................... 32,4%

ING.......................... 30,7%

Stad Rotterdam................26,8%

Océ van der Grinten....25,6%

IHC Caland....................23,1%

VNU.......................... 22,2%

Ahold........................ 21,9%

Wegener...................... 21,5%

ABN AMRO......................21,2%

Internatio Muller............ 20,1%

Royal Dutch.................. 18,6%

Hagemeyer.................... 18,5%

Getronics.................... 18,4%

Wolters Kluwer................18,2%

Elsevier......................18,2%

Philips...................... 12,8%

Telegraaf.................... 13,0%

Unilever......................11,1%

Van Ommeren....................9,5%

KBB............................8,2%

PolyGram...................... 5,6%

BolsWessanen.................. 4,8%

Gist Brocades..................4,4%

Grolsch........................3,9%

CSM............................2,6%

KPN.......................... -0,3%

Pakhoed...................... -4,1%

DSM.......................... -4,3%

Hunter Douglas................-4,8%

Akzo Nobel....................-7,3%

HBG.......................... -8,5%

Stork........................-11,5%

KNP BT...................... -16,6%

Cap Volmac.................. -18,3%

Fokker...................... -22,9%

Hoogovens....................-31,5%

Boskalis.................... -35,1%

Nedlloyd.................... -36,1%

Vendex

Bron:Barclays de Zoete Wedd.