Plattegrond van 1996; Nieuws en andere onbelangrijke gebeurtenissen in het nieuwe jaar

Klaar met de onvermijdelijke terugblikken op 1995? Dan volgt hier een greep uit de feiten, gebeurtenissen en veranderingen in het nieuwe jaar. De eerste oogst genetisch gemanipuleerde aardappelen, de verdwijning van 06-11, de laatste dienstplichtigen, het plastic rijbewijs, de stoelendans in drie provinciën, de 150ste McDonalds. Op uw plaatsen.... Af!

JANUARI

Gemeentegrenzen

Rosmalen gaat officieel op in Den Bosch, Liempde in Boxtel, Esch en Helvoirt in Haaren, Den Dungen en Berlicum in Sint-Michelsgestel en Cothen en Langbroek in Wijk bij Duurstede. Hoewel Valburg blijft bestaan, krijgt Nijmegen door 'operatie Waalsprong' een groot deel van die gemeente in handen. Oegstgeest boekt terreinwinst op Warmond. Gouda annexeert een stukje Zuidplaspolder van Moordrecht. Den Haag en Wassenaar ruilen enkele weilandjes. Het Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders wordt opgeheven, omdat het 'gebied' van de Markerwaard wordt verdeeld tussen Lelystad en Almere. Eind januari behandelt de Kamer het wetsontwerp voor de Rotterdamse stadsprovincie.

'Schengen'

Nederland is tot juni voorzitter van het uitvoerend comité van 'Schengen'. Er zijn tien verdragspartners: Duitsland, Frankrijk, Benelux, Spanje, Portugal, Oostenrijk, Italië en Griekenland. In de laatste drie landen zijn de Schengen-akkoorden nog niet uitgevoerd.

Unzipped

Nederlandse première van 'Unzipped' op het Rotterdams filmfestival, een film over de Amerikaanse ontwerper Isaac Mizrahi, van regisseur Douglas Keeve, die naar verluidt een waarachtiger beeld geeft van de modewereld dan Robert Altman's Prêt-à-porter.

Energieheffing

Huishoudens gaan vanaf 1 januari gemiddeld ruim tweehonderd gulden per jaar betalen aan energieheffing: 3,8 cent per kubieke meter gas (loopt op tot 11,2 cent in 1998) en 3,5 cent per kWh elektriciteit. De eerste achthonderd kubieke meter m3 en achthonderd kWh blijven heffingsvrij. Ter compensatie dient een belastingverlaging: onder meer door verhoging van de belastingvrije som met tachtig gulden. Geschatte energiebesparing: 0,5 tot 1,25 procent.

Winkelsluiting

Winkels blijven langer open, naar eigen keuze van de winkelier tot maximaal tien uur 's avonds. Twaalf keer per jaar mogen winkels ook op zondag geopend zijn. In de eerste maanden van het jaar zal Albert Heijn als proef bij vijf Shell-pompen een supermarkt openen die 24 uur, zeven dagen in de week open zal zijn. Slaagt de proef, volgen er meer.

David Bowie

De Engelse popartiest David Bowie geeft een concert in de Prins van Oranjehal in Utrecht.

Basisbeurs

De basisbeurs gaat omlaag: voor uitwonende studenten in het hoger onderwijs van 470 naar 425 gulden. Voor thuiswonenden wordt die gelijktijdig verlaagd van 158 naar 125 gulden per maand. Voor uitwonende mbo-scholieren wordt de basisbeurs 391 gulden per maand.

Condooms

De omzetbelasting op condooms en op toegangskaartjes voor theater en sportwedstrijden wordt verlaagd van 17,5 naar 6 procent.

Bijstand

Krachtens de nieuwe Algemene Bijstandswet gaan gemeenten zelf de hoogte van uitkeringen bepalen en met eigen initiatieven de ontvangers tot activiteiten aanzetten. Vrijwel alle bijstandontvangers moeten voor een baan beschikbaar zijn. De bruto-bedragen van het wettelijk minimumloon en het minimumjeugdloon stijgen met 0,96%.

Verkeersboetes

Voor te hard rijden gaat de boete met vijftig gulden omhoog tot maximaal 350 gulden. Fout parkeren gaat tachtig gulden kosten (was vijftig gulden), ten onrechte parkeren op een invalideplaats kost 130 gulden. Rijden zonder gordel gaat van vijftig naar tachtig gulden.

Ziektewet

Werkgevers moeten zelf zieke werknemers maximaal een jaar minstens zeventig procent van hun loon doorbetalen. Jongeren van achttien jaar en ouder krijgen uitgebreide tandheelkundige zorg niet meer van de verzekering vergoed. Mensen die langer dan drie maanden thuiszorg nodig hebben, kunnen een persoonsgebonden, zelf te besteden, budget krijgen. De vergoeding voor fysiotherapie wordt beperkt tot maximaal negen behandelingen per aandoening per jaar. Medicijnen worden weer door de verzekeraars en de ziekenfondsen vergoed. Particulier verzekerden kunnen een premieverhoging tot circa dertig procent tegemoet zien, maar daar staan compensaties tegenover, met name het vervallen van de nominale AWBZ-premie van ƒ 112.

Alle vrouwen van dertig tot en met zestig jaar worden voortaan eens in de vijf jaar opgeroepen voor controle op baarmoederhalskanker.

Visquota

Nederland mag in 1996 30.550 ton schol, 17.300 ton tong, 13.510 ton kabeljauw en 64.880 ton haring vangen.

Vestigingseisen

In ongeveer 25 branches gelden geen vestigingseisen meer. Zo mogen o.a. begrafenisondernemers, hondentrimmers, kleermakers en ijsbereiders zich helemaal vrij vestigen. Het nieuwe vestigingsbesluit brengt het aantal regelingen terug van 88 naar 8. Meestal heeft een ondernemer alleen nog een diploma Algemene Ondernemers Vaardigheden nodig, een nieuwe opleiding die 120 lesuren vraagt. In een aantal sectoren worden ook diploma's Bedrijfstechniek verlangd. Werkgevers hoeven voortaan minder belasting te betalen als ze iemand van het leerlingwezen in dienst nemen.

AOW

Broers en zusters die gaan samenwonen krijgen, als ze 65 jaar of ouder zijn, in plaats van zeventig procent van het minimumloon als alleenstaanden, vijftig procent.

Starters

Wie geld leent aan een startende ondernemer, krijgt gedurende acht jaar een belastingvrijstelling op de rente tot vijfduizend gulden. Ook wordt het kredietbedrag vrijgesteld van vermogensbelasting gedurende dezelfde periode. Gaat de ondernemer failliet, dan mag het verloren bedrag tot vijftigduizend gulden worden afgetrokken van de inkomstenbelasting.

Bij de controle van de persoonlijke aangifte gaat de fiscus extra letten op de inkomsten uit de verhuur van kamers en zomerhuisjes.

Het wordt ook mogelijk om de aangifte per diskette of per modem naar de fiscus te versturen. De verwachte 'paar honderdduizend' electronische klanten zullen eerder het te veel betaalde terugkrijgen dan wie op de traditionele manier het belastingbiljet instuurt.

Eurovignet

Nieuwe vrachtwagenbelasting voor het gebruik van Europese snelwegen: 1500 tot 1700 gulden per jaar, al naar gelang het gewicht.

Drukwerk

De Algemene Postdienst Nederland begint met de landelijke verzending van drukwerk, in bulk maar ook enkele stuks. Een postzegel (met beeltenis van Miss Holland) voor een envelop tot twintig gram kost veertig cent (PTT: zeventig cent). De bezorging gebeurt eenmaal per week, later in het jaar wellicht vaker. Post moet worden afgegeven bij een van 1200 agentschappen (huisadressen van AOW-ers en andere thuisverdieners), waar ook zegels te koop zijn. Voor verzending zorgt de Nederlandse Pakketdienst, aandeelhouder in de APN.

Groen bier met een rietje

De Horecava brengt groen bier met een rietje. Speciaal voor terrassen lanceert Dortmunder Union het citroenzure Berliner Weisse bier (3,7 %) met groene Waldmeister-siroop, gemaakt van O. L. Vrouwe Bedstro. Geserveerd in een grote kleurige bokaal. En met een rietje.

Meetnet

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) opent het Nationaal Meetnet Radioactiviteit (NRM), waarin 280 meetpunten om de tien minuten gammastraling op het maaiveldniveau registreren en veertien andere meetstations op 3,5 meter hoogte de alfa/betastraling.

Brug Zaltbommel

Op 18 januari opent minister Jorritsma de nieuwe 32 meter brede Waalbrug in de A2 bij Zaltbommel: tweemaal drie rijstroken plus twee stroken voor langzaam verkeer. De nieuwe brug van 408 meter lengte hangt aan 120 boomdikke tuikabels. Inclusief de 570 meter lange aanloop over de uiterwaarden vanuit de richting Utrecht heeft de constructie 94 miljoen gulden gekost. De oude brug uit 1933 (Nijhoff: “Ik ging naar Bommel om de brug te zien”) wordt in 1997 gesloopt.

Asielzoekers

Op Schiphol opent een aanmeldcentrum voor asielzoekers, het derde in Nederland waar binnengekomen asielzoekers binnen 24 uur worden gescheiden in 'kansarmen' en zij die kans maken op een verblijfsvergunning. Het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers wil dit jaar zestien nieuwe asielzoekerscentra openen. In januari gaan er drie open in Dokkum, Drachten en Heerenveen, later in het jaar in Sneek, Vlissingen, Eksterveensekanaal en Nijmegen.

Spitsstrook

De spitsstrook A28 bij Utrecht gaat open.

Staatsbezoek

Kok en Van Mierlo op staatsbezoek naar Syrië en Israel.

IRT-enquete

De parlementaire enquetecommissie-Van Traa presenteert het rapport over opsporingsmethoden van politie.

Haïti

150 Nederlandse mariniers keren terug uit Haïti van hun VN-missie.

FEBRUARI

Lotto

Staatsloterij en Lotto gaan samen. H. Kombrink, nu PvdA-wethouder van Rotterdam, wordt genoemd als directeur.

Van Meegeren

In de Rotterdamse Kunsthal opent een grote overzichtstentoonstelling met circa 120 schilderijen van Han van Meegeren (1889-1947), waaronder alle zestien vervalsingen die hij maakte van werk van Vermeer, De Hoogh, Frans Hals en Terborgh, ook dikwijls louter als oefenstukken bedoeld.

Hoge Raad

H.A.M. Aaftink en A.G. Pos treden toe als raadsheer in de Hoge Raad. Aaftink is nu vice-president van het gerechtshof te Amsterdam, Pos vice-president van de rechtbank te Arnhem.

Toren van Jahn

Het 104 meter hoge nieuwe hoofdkantoor van de Generale Bank Nederland NV (voorheen Credit Lyonnais Bank Nederland) aan de Blaak in Rotterdam, ontworpen door de Duitse-Amerikaanse architect Helmut Jahn, gaat open.

Nederland-België

Op 14 februari in het Feyenoord-stadion de voetbalklassieker Nederland-België. Gedurende vier jaar zal de Derby der Lage Landen, vroeger een evenement van betekenis, eens per jaar worden gespeeld. Om gezamenlijk het Europees kampioenschap in 2000 te kunnen organiseren herintroduceren de Nederlandse en de Belgische voetbalbond de term Lage Landen.

De Parelduiker

Bij uitgeverij Bas Lubberhuizen verschijnt het eerste nummer van het tijdschrift De Parelduiker (Multatuli: 'De parelduiker vreest den modder niet'). Net als voorganger Het Oog in 't Zeil (1983-1992) speurt De Parelduiker naar verborgen schatten van de literatuurgeschiedenis. In het eerste nummer o.a. een nooit gepubliceerd vraaggesprek van Geertjan Lubberhuizen met Simon Vestdijk en recentelijk gevonden oorlogsbrieven van Theo Thijssen.

Businesstrein

Aan werknemers met een lease-auto of een autovergoeding bieden vooralsnog vijftien bedrijven de mogelijkheid zonder kosten treinkaartjes te kopen. Zij halen het kaartje met hun eigen bank- of giropas uit een automaat die de kosten in rekening brengt van Business Lease uit Utrecht. Een proef in samenwerking met het ministerie van Verkeer, de Nederlandse Spoorwegen en de Novem. De leasemaatschappij belast vervolgens de deelnemende bedrijven.

Industrieel erfgoed

Op 29 februari begint het Jaar van het Industrieel Erfgoed met een bijeenkomst in de Van Nelle-fabriek in Rotterdam. Thema: de invloed van de industriële ontwikkeling op onze cultuur.

Hans Lodeizen

Bij uitgeverij Van Oorschot verschijnen de verzamelde gedichten van Hans Lodeizen in een bundel van zevenhonderd pagina's. Na zijn dood werd in koffers een schat aan ongepubliceerd werk gevonden.

Probeer het eens

licht het dak op en

alle sterren komen los te zitten

Mest

Boeren moeten hun mestboekhouding inleveren bij het ministerie van landbouw.

Zestienhoven

De Nota RELUS (Regionale Luchthaven Strategie) gaat naar de Kamer. Het kabinet maakt dan duidelijk wat er gebeurt met de vliegvelden Zestienhoven en Lelystad.

Marine

Het Belgisch/Nederlands marine hoofdkwartier in Den Helder gaat open. De kiel voor het amfibisch transportschip 'Amsterdam' wordt gelegd.

WK Cricket

Het Nederlands elftal doet voor het eerst mee aan het wereldkampioenschap cricket voor A-landen. Het WK is van 11 februari tot en met 18 maart in drie verschillende landen: Sri Lanka, India en Pakistan. Nederland speelt, in stadions met tienduizenden toeschouwers, groepswedstrijden tegen onder meer Pakistan en Engeland.

MAART

Betuwelijn

Het kabinet komt met het ontwerptracébesluit voor de Betuweroute.

Sting

De popartiest Sting geeft op 24 en 25 maart concerten in Ahoy, Rotterdam.

Vermeer

De Vermeer-tentoonstelling uit Washington opent in het Mauritshuis te Den Haag. Nooit eerder is zo'n groot deel uit het totaal bekende oeuvre van Vermeer bijeengebracht: 22 van de 35 schilderijen. Een aantal hiervan, o.a. het Meisje met de rode hoed, het Meisje met de parel en het Gezicht op Delft zijn grondig schoongemaakt en gerestaureerd.

Voskuil

Bij uitgeverij Van Oorschot verschijnt het eerste deel van wat de omvangrijkste romancyclus in de Nederlandse literatuur zal worden, de 5500 pagina's omvattende reeks Het Bureau van J.J. Voskuil. Het eerste deel, Meneer Beerta, telt achthonderd pagina's en wordt in oktober gevolgd door deel twee, Vuile Handen. Het Bureau is een sleutelroman die zich afspeelt op en om het P.J. Meertensinstituut van de Universiteit van Amsterdam.

Reve

De lang beloofde ultieme belijdenis van Gerard Reve, Het Boek van Violet en Dood, verschijnt bij uitgeverij Veen. De uitgever beschrijft de autobiografische roman als een onbeteugelbare gedachtenstroom 'over God, liefde, dood, kunst, politiek en natuurlijk over de Meedogenloze Jongen'.

NOS-Journaal

Philip Freriks, oud-correspondent in Parijs, neemt de presentatie van het acht uur journaal over van Joop van Zijl. Freriks blijft in Parijs wonen en begeeft zich om de week naar Nederland.

Kluchten

Het Theater van de Lach verdwijnt, maar het RO Theater vult het gat met drie klassieke kluchten achter elkaar. Tussen 4 maart en 11 mei worden met intervallen van twee weken achtereenvolgens gespeeld 'De Tante van Charlie' (verkleedpartijen en persoonsverwisselingen), 'The Man Who Came To Dinner' (onbeschoftheden en het recht van de sterkste) en 'Arsenicum en Oude Kant' (van de ene verbazing in de andere). Regie: Koos Terpstra.

Koos Tak

Op 12 maart begint de televisieserie van Theo van Gogh naar de verhalen van Rijk de Gooijer en Eelke de Jong over Koos Tak, de morsige, gefrustreerde redacteur van De Tijdgeest. Zeven wekelijkse afleveringen met Gerard Thoolen als Koos Tak met o.a. Olga Zuiderhoek, Joop Doderer, Pier Mascini, Liz Snoyink, Annemarie Oster en in bijrollen bekende figuren zoals Erica Terpstra, Ursul de Geer, Max Pam.

Erotiek

Op 30 maart opent in de Kunsthal te Rotterdam de tentoonstelling 'Lust voor het oog': erotiek in de beeldende kunst, van Rembrandt tot Picasso.

Station Leiden

Op 27 maart wordt het vernieuwde NS-station Leiden geopend. In vijf jaar is de hal vergroot, zijn twee sporen toegevoegd en de perrons uitgebreid.

APRIL

Gevangeniswezen

Er komen bijna duizend plaatsen in penitentiaire inrichtingen bij. In Almere gaat een nieuwe gevangenis open, evenals in Dordrecht (288 cellen), Alphen aan de Rijn (288) Zoetermeer (288) en Krimpen a/d IJssel (260).

Molenaar

Deze maand wordt bekend wie de eerste winnaar is van de nieuwe Frans Molenaarprijs, groot ƒ 25.000 gulden, voor jong modetalent.

Evenhuis

Justitie in Groningen maakt bekend of oud-staatssecretaris A.J. Evenhuis en zijn zwager worden vervolgd voor bedrieglijke bankbreuk en oplichting van o.m. de Groningse Kredietbank.

Asielzoekers

In Ter Apel opent het eerste opvangcentrum voor afgewezen asielzoekers. Zij moeten hier wachten op hun uitzetting.

Defensie

De laatste lichting dienstplichtigen komt op.

Vervoer

Het kabinet neemt een besluit over de Hogesnelheidslijn.

Fietstrein

Vanaf 5 april mag in de AutoSlaap Expres ook de fiets mee. Daartoe zijn twee goederenwagons aangekoppeld. Diner en ontbijt zijn in de nauwelijks verhoogde prijs inbegrepen en er zijn drie nieuwe bestemmingen: Innsbruck, Verona en Bologna (op honderd kilometer van de boot naar Griekenland).

Schiphol

Het World Trade Center Schiphol wordt opgeleverd: 27.000 m2 kantoorruimte met alle zakelijke dienstverlening over acht etages bovenop de parkeergarage P1 en recht tegenover Schiphol Plaza en het NS-station. Elf nieuwe gates komen beschikbaar op de verlenging van de D-pier. Vanaf deze maand mogen vliegtuigen die extreem lawaai maken 's nachts niet meer opstijgen. Met ingang van de winterdienstregeling eind oktober mogen ze ook niet meer 's nachts landen.

Megabios

Na Groningen en Den Haag krijgt Rotterdam een megabioscoop met grand café, ontworpen door Koen van Velsen. Pathé Cinemas opent op het Schouwburgplein een 'doos van glas' met zeven zalen waarin bij elkaar 2750 stoelen staan. De grote bioscoopzaal springt opvallend uit boven het plein.

Woontoren

In Rotterdam wordt de woontoren Bulgersteyn, voorlopig de hoogste van het land, opgeleverd: 106 meter hoog, 34 verdiepingen, 108 driekamer-appartementen met huren van rond de 1600 gulden per maand. De toren maakt deel uit van de ingrijpende vernieuwing van het Beursplein.

Intolerantie

Een internationale conferentie op 11 en 12 april in Amsterdam over intolerant gedrag in de sport op initiatief van staatssecretaris Erica Terpstra van VWS. Bewindslieden uit de lidstaten van de Raad van Europa komen bijeen met functionarissen van sportbonden, spelers en supporters.

Wegenwacht

De Wegenwacht bestaat vijftig jaar. Op 15 april 1946 gingen de eerste zeven Wegenwachten op weg op oude Canadese motorfietsen. Nu helpt de ANWB-dienst tweeduizend automobilisten per dag.

Omroep

De commissie-Ververs biedt staatssecretaris Nuis haar rapport aan met aanbevelingen over de toekomst van de publieke omroep.

Rijksmuseum

Architect Wim Quist verbouwde en moderniseerde de ruim twintig zalen van de zuidvleugel van het Rijksmuseum, waarin de collecties achttiende- en negentiende-eeuwse schilderkunst (Breitner, Israëls, Weissenbruch, Troost, Mauve e.a.), Aziatische kunst en de textiel- en kostuumcollecties te zien zullen zijn. Luchtbehandeling, een nieuwe lift- en trappartij, een nieuwe ingang, daglicht in de zalen en een grote glaswand aan de achterzijde.

Deltadam

De 66ste pijler van de stormvloedkering in het Haringvliet, die nooit is gebruikt en in het bouwdok is blijven staan, wordt een klauterwand voor liefhebbers, ook zonder klimervaring. De 25 meter hoge en ruim 20 meter brede wand zal daartoe worden omhangen met netten en touwladders.

Onderwijs

Per 1 april worden de salarissen in het onderwijs verhoogd met met 1,1 procent.

PSV

Profvoetballer Jan Wouters (PSV) beëindigt dit voorjaar zijn loopbaan.

MEI

Tina Turner

Tina Turner geeft op 16, 17, 18, 19, 23 en 24 mei concerten in de Rotterdamse Ahoy.

Zonne-energie

Het grootste zonne-energieproject in Nederland voltooid: 71 koopwoningen in Nieuw-Sloten met fotovoltaïsche (gekoppelde) daken die 250 kilowatt energie naar één centraal punt in de wijk sturen. In Amersfoort zal een project van 51 woningen zijn voltooid, die ook zijn voorzien van zogenaamde zonnegascombi's voor op eigen dak verwarmd water, ook voor cv.

Big Lady

In navolging van de succesvolle Miss Big Lady in België wordt nu ook in Nederland de mooiste dikke vrouw verkozen: na de provinciale voorverkiezingen vindt eind mei de finale van Miss Big Lady Holland 1996 plaats.

N.Z. Kolk

In Amsterdam wordt het nieuwe complex N.Z. Kolk opgeleverd: een overdekt winkelcentrum van twee etages, appartementen, een hotel (Inntel geheten) en een kantoorgebouw van vijf etages. Het complex, doorsneden door twee nieuwe stegen, is voor ABN Amro ontworpen door architectenbureau Van Berkel en Bos. Het uit 1611 daterend Korenmetershuisje, bolwerkje van de Bond Heemschut, blijft behouden.

Oeraanslag

'De Oeraanslag' van Harry Mulisch, vorig jaar het nieuwjaarsgeschenk van De Bezige Bij, verschijnt nu als reguliere uitgave. Het is de eerste handgeschreven versie van De Aanslag, nu voorzien van dezelfde tekst in druk ter verheldering van het handschrift.

Stadhuis Assen

In Assen wordt het nieuwe stadhuis in gebruik genomen: een modern gebouw met groen geoxydeerde koperpartijen van de Groningse architect Jurjen van der Meer. Het publiek zal vanaf de straat in de raadszaal kunnen kijken: de democratie in de etalage.

NS

De Nederlandse Spoorwegen voltooien het Pro-Railprogramma waardoor de nieuwe dienstregeling per 1 juni gebruik kan maken van de verruimde infrastructuur. Die omvat o.a. een verbreding van vier naar zes sporen tussen Amsterdam en Sloterdijk en verbredingen van twee naar vier sporen tussen Leiden en Den Haag, Den Haag HS en Rijswijk, Utrecht en Utrecht Overvecht, Gouda en Goverwelle, Heerhugowaard en Schagen. In Woerden zal een vrije kruising zijn gemaakt en zijn overwegen vervangen door tunnels.

Transferium

In Westerschouwen op Schouwen-Duiveland wordt het tweede transferium in Nederland geopend, een overstapplaats naar openbaar vervoer (de eerste is in april 1995 in Groningen geopend). Om de Zeeuwse kust in de zomer autoluw te houden is Westerschouwen gekozen. Een transferium is een van verre zichtbare toren met kiosk en koffiebar, een grote parkeerplaats en bushaltes. In de loop van het jaar volgen er meer in Leiden, Amsterdam-Zuidoost, Hoorn, Heerhugowaard en Almere.

Suriname

Op 23 mei zijn er verkiezingen in Suriname voor een nieuwe Nationale Assemblee.

Cougar

De Cougar-transporthelikopter komt in dienst. Defensie neemt het eerste van drie kleine zakenvliegtuigen in gebruik.

JUNI

Ikea De zevende vestiging van Ikea in Nederland gaat open, in Utrecht.

Tennis Van 17 tot en met 22 juni 1996 wordt voor het eerst een internationaal proftennistoernooi voor vrouwen in Nederland gespeeld.

Bromfiets Bromfietsers moeten voortaan een rijvaardigheidscertificaat hebben. Wie na 1 juni zestien jaar wordt, moet er een theorie-examen voor doen bij een rijschool. Anderen kunnen het certificaat kopen, tenzij ze al over een rijbewijs beschikken. Achttien- tot 21-jarigen mogen alleen examen doen op een lichte motor en moeten daarop twee jaar blijven rijden. Aan de straffen voor rijden onder invloed wordt een verplichte, zelf betaalde cursus 'verantwoordelijk gedrag' van drie dagen toegevoegd.

Thalys De rood-grijze hoge snelheidstrein Thalys gaat vier keer per dag tussen Amsterdam en Parijs rijden. De rit naar Parijs duurt in plaats van zes uur dan nog vier uur en drie kwartier.

Blankert J. Blankert wordt voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO-NCW. Zijn voorganger prof. dr A. Rinnooy Kan wordt bestuurslid van de ING.

EK Voetbal Europese kampioenschappen voetbal in Engeland. Voor het eerst doen zestien landen, waaronder Nederland, mee aan de eindronde. Een overwinning levert voortaan drie punten op, in plaats van twee, bedoeld om aanvallend spel te bevorderen. Ook de sudden death-regeling wordt nu toegepast. Vanaf de kwartfinales gaat het team dat in de verlenging als eerste scoort door naar de volgende ronde.

Tramtunnel Onder het Haagse NS-station Hollands Spoor wordt een tramtunnel in gebruik genomen.

Opera Première in het Holland Festival van de nieuwe opera A King, Riding van Klaas de Vries op 2 juni in Carré. Uitvoering: het gecombineerde Schönberg en ASKO Ensemble onder leiding van Reinbert de Leeuw. Regie: Christoph Marthaler.

Oudenrijn Op 6 juni wordt het geheel vernieuwde verkeersknooppunt Oudenrijn bij Utrecht opgeleverd.

Couperusmuseum In de voormalige galerie Ornis (eertijds van Albert Vogel) in de Haagse Javastraat wordt het Louis Couperusmuseum geopend op de geboortedag van de schrijver, 10 juni. Onder andere is daar te zien het eikenhouten bureau dat Couperus kocht van de opbrengst van Eline Veere.

Martin Veltman Bij De Bezige Bij verschijnen in een bundel van 360 pagina's de verzamelde gedichten van Martin Veltman, die begin 1995 overleed. Dat had ik wel gewild: hier met mijn vader te lopen door het park in Buitenveldert, en hem in te wijden in het gekwelde leven van een reclamemaker. Kop van Zuid Het U-vormige complex Wilhelminahof op de Wilhelminapier wordt opgeleverd: 75.000 m2 huisvesting voor belasting, douane en justitie. Wilhelminahof is het begin van de grootscheepse vernieuwing van het zuidelijk havengebied.

Toneelgezelschap Eerste voorstelling (Joseph in Dothan van Vondel) in de Amsterdamse Stadsschouwburg door het nieuwe gezelschap van Hans Croiset en Ronald Klamer. Zonder subsidie maar met steun van donaties en aandeelhouders zal het gezelschap twee produkties van oud en nieuw Nederlands toneel per jaar uitbrengen.

Grote Markt De vernieuwde Grote Markt in Groningen is klaar: een nieuw complex van winkels, woningen en kantoren achter het Stadhuis en een vernieuwd plaveisel op het plein.

Tour de France De 83ste Tour de France start in Den Bosch met een proloog van acht kilometer. Een dag later is de eerste etappe over tweehonderd kilometer via Oss, Veghel en Uden met start en finish in Den Bosch. Het kost de stad 4,5 miljoen gulden.

Moskouse meesters Uit het Moskouse Poesjkin-museum komen tegen de zestig schilderijen van Franse meesters van rond de eeuwwisseling (o.a. Monet, Gauguin, Cézanne, Picasso) die van 29 juni tot 6 oktober zullen worden geëxposeerd in het Haags Gemeentemuseum.

Basisvorming De eerste lichting leerlingen in het voortgezet onderwijs is klaar met de basisvorming. Alle scholieren tussen hun twaalfde en vijftiende jaar volgen dezelfde vijftien vakken - van Nederlands, Engels en wiskunde, tot verzorging en techniek.

JULI

EU-troika

Op 1 juli stapt Nederland (EU-voorzitter in de eerste helft van '97) in de 'troika' van het EU-bestuur, tot eind '96 samen met Italië (voorzitter in de eerste helft '96) en Ierland (tweede helft '96), daarna met Ierland en Luxemburg (tweede helft '97), tenslotte met Luxemburg en Groot-Brittannië (eerste helft '98).

Ringlijn

Ringlijn Amsterdam geopend: sneltramverbinding van Sloterdijk naar Zuidoost, via NS- en metrostations. Route: Sloterdijk- Bos en Lommer- Lelylaan- Amstelveenseweg- WTC-Zuid- RAI- Overamstel- Van der Madeweg- Duivendrecht- Bijlmer- Bullewijk. 37 voertuigen met een capaciteit van 250 passagiers ieder worden ingezet.

Nabestaandenwet

De nieuwe Algemene Nabestaandenwet leidt tot een drastische beperking van het aantal weduwen en weduwnaars dat op een wettelijk nabestaandenpensioen aanspraak kan maken.

Huren

De huren worden verhoogd met minimaal 3,5% en maximaal 6,5%.

Rijbewijs

Een nieuw rijbewijs naar Europees model wordt ingevoerd, ter grootte van een betaalkaart. Ook medische gegevens kunnen worden opgeslagen. In de toekomst zou er ook mee kunnen worden betaald.

Olympische Spelen

Van 19 juli tot en met 4 augustus 1996 in Atlanta in de Verenigde Staten. Beachvolleybal, mountainbike en vrouwenvoetbal zijn nieuw. Veel sporters hebben laten doorschemeren na de Olympische Spelen hun carrière te willen beëindigen, onder wie Bettine Vriesekoop (tafeltennis) en Nelly Cooman (atletiek).

AUGUSTUS

Arena Amsterdam

Opening van het nieuwe Ajax-stadion in Amsterdam-Zuidoost, met gesloten schuifdak 75 meter hoog. 50.000 zitplaatsen en vijf restaurants, vijftig horecapunten en 750 toiletten en urinoirs. Ook het sportpark De Toekomst voor Ajax 2 en de boulevard van het NS-station Arena naar het stadion zijn dan klaar. De 'evenementenhalte' van de NS is via een tunnel verbonden met een gesloten vak in het stadion en dient om 'probleemsupporters' gescheiden te houden. Ajax speelt op 21 augustus zijn eerste (gala-)wedstrijd in het nieuwe stadion.

Hogeschool

Aan een nieuw plein dat een verbinding maakt met het NS-station Hollands Spoor wordt het nieuwe gebouw opgeleverd voor de Haagse Hogeschool.

Rotterdam

Het Beursplein, drie niveaus om in te winkelen en te flaneren, is klaar. Twee trappartijen geven toegang tot de verdiepte driehonderd meter lange winkelgalerij die onder de Coolsingel door naar de Lijnbaan leidt. Ook het Schouwburgplein wordt opgeleverd, een 'slentercentrum' van anderhalve hectare bovenop de Doelen-parkeergarage. Een rij houten banken van bijna zeventig meter staat in de zon. Vier hydraulische lichtmasten in de vorm van havenkranen veranderen om de twee uur van stand. Pal voor het Nedlloyd-gebouw wordt op de pijlers van de oude Willemsbrug het Maastheater geopend; de oude bogen van de brug maken er deel van uit.

Wegen

Opening A2 Eindhoven Den Bosch; twaalf gelijkvloerse kruisingen met stoplichten zijn opgeruimd en 32 viaducten en bruggen zijn ervoor in de plaats gekomen.

Meisjesschool

Op de laatste middelbare school voor meisjes, de Johanna Westermanschool in Den Haag, worden na 77 jaar ook jongens toegelaten.

Lesuur

Schoolbesturen kunnen het personeel flexibeler inzetten nu het lesuur vanaf 1 augustus als grondslag voor het salaris van docenten vervalt. Docenten in het basis- en voortgezet onderwijs krijgen dan niet langer hun (full time-)salaris voor 23 lesuren, maar voor 38 uur werken.

SEPTEMBER

McDonalds

De 150ste McDonalds in Nederland wordt geopend. Dit jaar worden er 24 nieuwe vestigingen geopend. Het totaal is 152, waarvan 77 McDrives.

Prestatiebeurs

Als de Eerste Kamer akkoord gaat geldt voor de meeste studies nog vier jaar studiefinanciering in plaats van vijf. De basisbeurs en de aanvullende beurs worden als voorlopige lening uitgekeerd; wanneer studenten in hun eerste jaar tenminste de helft van hun 'studiepunten' hebben behaald en vervolgens binnen zes jaar afstuderen wordt deze 'prestatielening' omgezet in een gift. Het collegegeld gaat van 2250 naar 2400 gulden.

Jacht

Het jachtseizoen gaat in; er mag niet meer op de houtsnip, de watersnip, de kuifeend, de wintertaling, de tafeleend, de toppereend, de pijlstaart en de slobeend worden gejaagd.

Regio-tv

In dertien gebieden zal op het tv-kanaal Nederland 1 dagelijks een uur regionale televisie te zien zijn.

Chipkaart

Kort na de zomer voeren PTT Telecom en Postbank samen de multifunctionele chipkaart in. Deze biedt meer faciliteiten dan de 'chipknip' van de gezamenlijke banken, die alleen dient om mee te betalen in winkels. Met de PTT-kaart kan ook worden opgebeld, er kunnen medische en andere persoonlijke gegevens op worden geregistreerd en men kan er punten en airmiles mee sparen.

LOI

De Leidse Onderwijs Instellingen gaan schritelijke volledige hbo-studies aanbieden die leiden tot erkende diploma's. De eerste vierjarige cursussen zijn de bachelor-opleidingen management, marketing, informatica en laborant klinische neurofysiologie. Er komen kortere programma's voor SPD boekhouden (drie jaar), vertaler Engels en (post-hbo) accountant-administratie consulent (beide twee jaar).

Erasmusbrug

Openstelling in Rotterdam van de Erasmusbrug, 'de zwaan', tussen de Coolsingel en de Kop van Zuid. Aan de 139 meter hoge geknikte stalen pyloon hangt de vaste tuibrug met aansluitend een beweegbare basculebrug. Midden over de achthonderd meter lange oeververbinding loopt een vrije bus- of trambaan met aan weerszijden rijstroken, fiets- en voetpaden. Kosten: ruim 365 miljoen.

Jan Steen

Op 21 september wordt in het Rijksmuseum te Amsterdam de tentoonstelling 'Jan Steen, schilder en verteller' geopend. Uit het grote oeuvre van Steen zijn 48 schilderijen gekozen, waarvan een aantal voor de gelegenheid zijn gerestaureerd.

Nederlandse musical

Première van een nieuwe Nederlandse musical over het leven van de Barbie-pop. Joke de Kruijf en Joep Onderdelinden spelen de hoofdrollen in deze produktie die gaat heten '(Sometimes it's hard to be a) Carlie'.

Alexandrium

In Rotterdam opent het 'Alexandrium', met 90.000 vierkante meter het grootste overdekt en verwarmd 'fun shopping-center' van het land. Het Oosterhof wordt samengevoegd met een aantal megastores, 60.000 vierkante meubelshowrooms, gokpaleizen en theaterzalen. Bovenop het winkelcentrum wordt geparkeerd; voor vervoer binnenshuis zijn er elektrische karretjes.

Dijkdoorbraak

In Amsterdam komt een attractie waar bezoekers in een half uur durende voorstelling 'Holland' kunnen beleven. De aanwezigen 'landen' op Schiphol dank zij trilelementen in vliegtuigstoelen, een podium dat rijst en daalt en een vleugje rubberlucht in de neus. Na een toernee langs de wadden, Enkhuizen, de kaasmarkt in Alkmaar en het Binnenhof worden ze verzwolgen door een 'vloedgolf' van 80.000 liter water die door een dijk heen breekt.

Euthanasie

Het evaluatie-onderzoek naar de meldingsprocedure voor levensbeëindigende handelingen door artsen is klaar. Dat hebben de ministers Borst en Sorgdrager althans beloofd.

OKTOBER

Industrie-aardappel

Aardappelmeelfabriek Avebe in Veendam rooit de eerste oogst van ca 10.000 ton genetisch gemanipuleerde industrie-aardappelen. Deze zetmeelaardappelen zijn niet voor consumptie bestemd, maar als halffabrikaat voor toepassing in technische en voedingsprodukten. Tot dusver bestond de zetmeelaardappel voor tachtig procent uit amylopectine en voor twintig procent uit amylose. Door genetische manipulatie bestaat de nieuwe pieper uitsluitend uit amylopectine, wat de verwerking vergemakkelijkt.

Govers

Frank Govers gaat prêt-à-porter ontwerpen voor het Bredase textielbedrijf Hatchet & Hatchet. De couturier gaf in september '95 zijn laatste grote couture-show, maar gaat door met ontwerpen. Vanaf het najaar van 1996 is een echte Govers ook weggelegd voor iets minder draagkrachtigen. Zijn 'modisch-klassieke' lijn voor vrouwen van 35-plus hangt vanaf najaar 1996 in de winkel.

Philips

Cor Boonstra (58) volgt Jan Timmer op als president van Philips.

Zomertijd

De zomertijd duurt dit jaar voor het eerst een maand langer en eindigt niet op de laatste zondag van september maar in de nacht van zondag 27 oktober.

Defensie

De eerste van twaalf geleaste Apache gevechtshelikopters komt op Gilze Rijen in gebruik. De toestellen zijn bestemd voor de Luchtmobiele Brigade.

Koninklijk huis

Hare Majesteit bezoekt Zuid-Afrika.

Uitlaatgassen

Vanaf 1 oktober wordt in de hele EG het tanken van zwavelarm diesel verplicht. De hoeveelheid roet en zwavel in de uitlaatgassen van bussen en vrachtauto's moet met ongeveer de helft worden teruggebracht.

Werkweek

De ruim honderdduizend werknemers die onder de bank-cao vallen, krijgen een 36-urige werkweek. Daar staat tegenover dat ze tot 1998 nauwelijks collectieve loonsverhogingen krijgen. Veel banken overwegen openstelling op zaterdag.

Nixon

De omstreden film van Oliver Stone over Nixon komt in Nederlandse bioscopen.

NOVEMBER

Commissarissen Gelderland, Utrecht en Groningen hebben een nieuwe Commissaris van de Koningin nodig. Deze maand wordt Jan Terlouw 65; in september ging Beelaerts van Blokland hem voor en in juni Vonhoff.

Pendelvoertuigen Tussen het bedrijvenpark Rivium in Capelle aan den IJssel en het Rotterdamse metrostation Kralingse Zoom gaan op proef drie onbemande computergestuurde rijtuigen pendelen. Acht passagiers, reistijd drie minuten, afstand 1.1 kilometer.

Miss Saigon Première van de Nederlandse versie van de musical 'Miss Saigon' in het VSB Circustheater te Scheveningen. Een persfoto, Madame Butterfly en de roman Madame Chrysanthemum van Pierre Loti waren de inspiratiebronnen voor Claude-Michel Schönberg en Alain Boublil voor hun muziekdrama over de Vietnamese Kim, die haar zoontje nooit meer zal zien als zij hem naar zijn Amerikaanse vader zendt.

DECEMBER

Films Sino Universal Co. Ltd kocht de rechten voor Krima Kerime Noah's Ark van Herbert Curiel en De Vlinder tilt de kat op van Willeke van Ammelrooy.

Black Tulip Films zou daarmee de eerste Nederlandse producent zijn die een aandeel op de immens grote Chinese filmmarkt krijgt. Het contract biedt de mogelijkheid dat de films ook op de landelijke televisie in China te zien zullen zijn.

06-112 Het alarnummer 06-11 verandert in 06-112, het Europese nummer dat eind 1996 in alle EU-lidstaten van kracht zal zijn.

Kunstcluster In het hart van Tilburg wordt, naast de schouwburg, het nieuwe Kunstcluster geopend, bestaande uit Muziekzaal met 820 plaatsen, het Brabants Conservatorium en de Dansacademie Brabant. Later zullen ook de Academies voor Bouwkunst en voor Beeldende Vorming worden toegevoegd. Het carré dat de muziekzaal en het conservatorium huisvest is door een loopbrug verbonden met de schouwburg. De naastgelegen oude kloostertuin met een aantal waardevolle bomen wordt via onderdoorgangen voor het publiek toegankelijk.

Defensie De laatste lichting dienstplichtige militairen zwaait af.