Felste gevechten in sport woedden binnenskamers

ROTTERDAM, ROTTERDAM, 30 DEC. Sportieve strijd was er in 1995 volop, triomfen en records waren er als altijd. Maar de felste gevechten in de sportwereld vonden binnenskamers plaats. Aan vergadertafels en in rechtszalen ging het er het heetst aan toe. Schandalen, conflicten en geruzie over (televisie)geld bepaalden meer dan ooit het gezicht van een sportjaar. Geen dag ging voorbij of de sportpagina's in de krant deden verslag van weer een bestuurscrisis, weer een kort geding of weer een hoger beroep.

Conflicten horen bij de sport. Maar hoe meer greep de commercie krijgt op sport, hoe vaker geschillen op de spits worden gedreven. Een moderne sporter heeft behalve een trainer ook een advocaat en dus wordt een akkefietje steeds vaker een kwestie. De schaatsers bakkeleiden het hele jaar met de schaatsbond en vroegen de rechter om een uitspraak in een conflict over privé-sponsoring. Voetbalscheidsrechter Dick Jol, door de KNVB op non-actief gezet wegens vermeende gokpraktijken, eiste voor de rechtbank zijn fluit terug. Ronald Spelbos, een van de elf eredivisietrainers die in '95 werden weggestuurd, nam geen genoegen met zijn ontslag bij Vitesse. Daarentegen spande PAOK Saloniki een proces aan, om de naar Feyenoord overgelopen trainer Arie Haan terug te krijgen.

Dikwijls kwamen sportlieden ook in aanraking met Justitie omdat ze zich binnen of buiten het veld misdroegen. In Engeland en Frankrijk liepen strafzaken tegen voetballers en bestuursleden die wedstrijden 'regelden'. Een karatetrap naar een toeschouwer kwam enfant terrible Eric Cantona op een veroordeling te staan. De Schot Duncan Ferguson was de eerste voetballer die achter tralies verdween omdat hij zich op het veld vergreep aan een tegenstander. Dinamo Kiev werd uit de Champions League verwijderd, omdat de club een scheidsrechter probeerde te lijmen met bontjassen. De Duitse fiscus achtervolgde Steffi Graf en haar vader wegens grootscheepse belastingfraude. En Patrick Kluivert, die met te hoge snelheid een medeweggebruiker dood reed, wacht nog een proces.

De enige sportman die in de rechtszaal triomfeerde, was een bescheiden Belgische voetballer. De kleine Jean-Marc Bosman won van de grote UEFA en zorgde ervoor dat het doek viel over het transferbestel in de landen van de Europese Unie.

Misschien ligt volgend jaar weer de nadruk op sportieve prestaties. 1995 Was tenslotte een pre-olympisch jaar. En ook het jaar vóór het Europees kampioenschap voetbal. In juni zal de Oranje-euforie opnieuw als een zomergriep door het land spoken. Bij de slager kunnen de oranje gehaktballen nu al worden besteld. Dat het Nederlandse elftal zich pas na een beslissingsduel tegen Ierland als laatste land voor de Europese titelstrijd kwalificeerde, is al lang vergeten.

Dat Nederland nog in de race is voor de Europese titel mag een wonder heten. Na de nederlaag in juni tegen het nietige Wit-Rusland maakten de Oranje-intenationals afspraken voor een strandvakantie in de zomer van 1996. Aanvoerder Danny Blind zette op de luchthaven van Minsk al een streep onder zijn interland-carrière. Pas toen bekend werd dat Luxemburg diezelfde avond, door een onverwachte zege op Tsjechië, Oranje te hulp was gekomen, geloofden 's lands beste voetballers weer in hun kansen. Na anderhalf uur aardig voetbal, tegen Noorwegen en Ierland, bleek de penibele kwalificatie verleden tijd. “We worden Europees kampioen”, voorspelde Kluivert. “Het EK begint pas in de kwartfinale”, constateerde Blind na de loting, die Oranje koppelde aan Engeland, Schotland en Zwitserland.

Het succes van hun club is de Ajax-internationals wellicht naar het hoofd gestegen. De Amsterdammers beleefden het beste jaar uit de toch niet kinderachtige clubgeschiedenis. Alleen Feyenoord, in de kwartfinale van het KNVB-bekertoernooi, won van Ajax. In de eredivisie was de landskampioen oppermachtig en bleef het 52 duels ongeslagen. Ook internationaal bleef de club zonder nederlaag. Onder leiding van Van Gaal nam Ajax de heerschappij van AC Milan over. De Italianen werden in de finale van de Champions League voor de derde keer in één seizoen door Ajax verslagen. Na het veroveren van de wereldbeker - winst door strafschoppen tegen het bikkelharde Gremio - liep het Museumplein in de hoofdstad in november opnieuw vol.

De reeks successen van Ajax stelde veel andere sportprestaties in de schaduw. Rintje Ritsma werd Europees- en wereldkampioen. Maar zonder tegenstand van het kaliber Koss lijkt een internationaal schaatstoernooi verdacht veel op een Open Fries kampioenschap. Raymond Barneveld mengde zich tussen de Britse pijltjesgooiers. De Haagse postbesteller haalde verrassend de finale van het WK darts. Amazone Ankie van Grunsven reed met Bonfire naar de wereldtitel dressuur. Kleiduivenschieter Hennie Dompeling was op het onderdeel skeet de beste van Europa. Bart Brentjens veroverde de wereldtitel mountainbike en Angelique Seriese was de beste judoka in de categorie boven 72 kilo, Monique van der Lee in de klasse alle categorieën. En nog nooit reed iemand zo hard op een fiets als Fred Rompelberg: 268 kilometer per uur, achter een racewagen.

Allemaal prachtige prestaties van serieuze atleten. Maar in de echt grote sporten speelden de Nederlanders op de beslissende momenten veelal niet eens de tweede viool. Alleen ex-wielerprof Danny Nelissen, hij won op schitterende wijze de wereldtitel bij de amateurs, en de hockeysters en de volleybalsters leverden een prestatie van formaat. Beide vrouwenteams veroverden in eigen land de Europese titel. Bij de Olympische kwalificatietoernooien stelden de twee ploegen echter teleur. De hockeysters kwamen nog met de hakken over de sloot. Maar de jeugdige volleybalploeg, de surprise van het jaar, wist zich in Japan nog niet voor Atlanta te plaatsen.

Sport wordt echter niet alleen door Nederlanders beoefend. Miguel Indurain won de Tour de France voor de vijfde keer op rij, met meer overmacht dan ooit. Hoe fantastisch de Spanjaard ook fietste, de wielerronde zal vooral worden herinnerd als de Tour waarin de Italiaan Fabio Casartelli verongelukte. Als eerbetoon legde het peloton de 16de etappe in rustig tempo af en mochten de ploeggenoten van de Italiaan als eersten de finishlijn passeren.

Een succesvolle generatie Nederlandse wielrenners nam afscheid. Gert-Jan Theunisse en Frans Maassen beëindigden hun carrière. Steven Rooks en Jean-Paul van Poppel vonden geen nieuwe ploeg en Erik Breukink schikte zich in een rol als knecht. Opvolgers dienden zich niet aan. Alleen Jeroen Blijlevens is een belofte. De sprinter won in Duinkerken een Tour-etappe.

Ook bij het tennis diende zich een talentvolle nieuweling aan. De 19-jarige Sjeng Schalken was in Valencia de jongste winnaar van een ATP-toernooi. Pete Sampras was bij de mannen wederom de sterkste. Bij de vrouwen kon niets of niemand de hegemonie van Steffi Graf aantasten. De Duitse fiscus niet, een chronische rugblessure niet en zelfs Monica Seles niet. De ex-Joegoslavische overwon eindelijk haar angst na een aanslag op haar leven. Haar glorieuze rentree werd pas in de finale van de US Open door Graf tot stand gebracht.

Seles was niet de enige ster die een comeback maakte. Basketballer Michael Jordan keerde na een mislukte periode als honkballer terug bij de Chicago Bulls. Een rentree die His Royal Airness geen windeieren legde. Volgens het Amerikaans financieel tijdschrift Forbes was hij met een jaarinkomen van 43,9 miljoen dollar opnieuw de best betaalde sporter ter wereld. Op de lijst van sportieve grootverdieners bleef hij de ex-gedetineerde Mike Tyson net voor. De zwaargewicht stapte uit de gevangenis zo weer de boksring in. Een andere bokser, dominee George Foreman, genas veel mannen van hun mid-lifecrisis door op 46-jarige leeftijd de wereldtitel in het zwaargewicht te prolongeren. De meest indrukwekkende comeback maakte Ana Fidelia Quirot. De Cubaanse atlete vocht na een ongeluk voor haar leven. Bij het WK-atletiek liet ze zien wat doorzettingsvermogen vermag. Op de 800 meter eindigde ze voor de Surinaamse Letitia Vriesde op de eerste plaats.

Geen heldenrol voor Erik de Bruin. De discuswerper beëindigde zijn carrière nadat hij door de Internationale atletiekfederatie voor vier jaar werd geschorst wegens dopinggebruik. Tot verdriet van alle voetballiefhebbers namen ook Marco van Basten en Frank Rijkaard afscheid. De een omdat zijn enkel niet wilde genezen, de ander omdat hij het welletjes vond. Beiden genieten nu in Monaco van hun oude dag.

Jonathan Edwards en Haile Gebreselassie zorgden voor de sportieve hoogtepunten van 1995. De Brit stal de show tijdens het WK-atletiek door het wereldrecord hinkstapspringen met 31 centimeter te verbeteren. Gebreselassie liet in Hengelo en Zürich zien dat hij in Atlanta een van de sterren van de Spelen kan worden. De Ethiopiër stelde ogenschijnlijk moeiteloos de records op de 5 en de 10 kilometer scherper. Alleen Erica Terpstra liep nóg harder. Met een goed gevoel voor publiciteit draafde de staatssecretaris van het ene sportevenement naar het andere. Hier deelde ze een kus uit, daar een lintje. Bij gebrek aan serieuze tegenstanders manifesteerde zij zich in korte tijd als hét boegbeeld van de Nederlandse topsport. Atlanta, here she comes.