Singapore verdringt Hongkong als bruggehoofd in Verre Oosten

SINGAPORE, 29 DEC. Janette Yeo heeft het dezer dagen drukker dan ooit. De 32-jarige makelaar in onroerend goed toert dag in, dag uit door Singapore, op zoek naar geschikte woonplaatsen voor de tientallen Nederlandse families die zich bij haar gemeld hebben. Door de beslissing van ABN Amro en Philips om een groot deel van hun regionale activiteiten te verhuizen van Hongkong naar Singapore, is de vraag naar woonruimte in de stadstaat in de laatste weken van dit jaar sterk gestegen.

“En ze willen allemaal hetzelfde”, jammert Yeo wat hopeloos. “Een oude, koloniale villa met een tuin eromheen!” En juist die huizen, waarin vroeger de Britse legerofficieren woonden, zijn amper meer te vinden. In haar branche is Yeo niet de enige die af en toe zou willen dat Singapore over wat meer villa's zou beschikken dan nu het geval is. Maar echt mopperen doen de makelaars niet, want hun agenda's zitten voorlopig van 's morgens vroeg tot 's avonds laat vol.

De hausse op de huizenmarkt in Singapore wordt niet alleen veroorzaakt door ABN Amro en Philips. Bedrijven uit alle delen van de wereld zoeken een onderkomen voor hun personeel in de stadstaat, die voor velen als het aantrekkelijkste alternatief geldt voor Hongkong. De onzekere toekomst van de Britse kroonkolonie, die vanaf medio 1997 onder Chinees gezag valt, zorgde het afgelopen jaar voor een vlucht van internationale concerns. En de verwachting is dat de toestroom in 1996 verder zal aanzwellen.

“Een serie recente gebeurtenissen heeft het vertrouwen van veel mensen en bedrijven in hun toekomst in Hongkong ondermijnd. De situatie nu is de ergste die ik gezien heb sinds de reactie in 1989 op de rellen op het Plein van de Hemelse Vrede”, zei Michael de Golyer, hoofd van het 'Hongkong Transition Project' dat de overgang naar Chinese macht coördineert, onlangs. De gevangenisstraf van veertien jaar die de politieke dissident Wei Jingsheng recentelijk kreeg opgelegd, heeft de situatie alleen maar verergerd, zeggen politieke analisten.

Maar voor bedrijven als ABN Amro en Philips tellen andere argumenten dan alleen politieke voor een verhuizing van Hongkong naar Singapore. Zeker in de financiële wereld is er al enige tijd een tendens te zien waarbij banken en andere financiële instellingen hun hoofdkantoor voor de activiteiten in het Verre Oosten vestigen in Singapore. Zo gingen Swiss Bank, American Express, J.P. Morgan, Merrill Lynch en Lehman Brothers de Nederlandse bank al voor. Zelfs een van de belangrijkste financiële instituten van Hongkong, de Hong Kong & Shanghai Banking Corporation, heeft haar regionale hoofdkantoor inmiddels in Singapore staan.

De verhuisredenen die woordvoerders van deze banken aandragen, zijn geen van alle van politieke aard. Dat het leven in Singapore veilig, schoon en goed georganiseerd is, speelt een rol, maar hoofddoel voor de bankverhuizingen is pure strategie: Singapore is uitgegroeid tot het financiële centrum van het Verre Oosten. De climax van die ontwikkeling kwam vorige maand toen het gerenomeerde Amerikaanse zakenblad de stadstaat verkoos tot de beste zakenstad ter wereld. Hongkong stond zesde op die lijst.

Van de 'Fortune-titel' wordt inmiddels dankbaar gebruik in advertenties van Singapore's 'Economic Development Board' (EDB). Onder de slogan 'We hadden ons geen betere advertentietekst kunnen bedenken' presenteert de EDB zich, met een kopie van de Fortune-voorpagina ernaast afgebeeld, in internationale zakenbladen en kranten, niet alleen aan de financiële wereld maar aan het brede veld van het bedrijfsleven. Want Singapore wil niet alleen financieel centrum zijn, maar ook een middelpunt voor de de kunst, de media en de computer- en software-industrie.

Lim Swee Say, hoofd van de EDB, gelooft heilig dat Singapore zijn voorsprong op de concurrentie in de regio kan behouden. “De race om buitenlandse bedrijven wordt steeds feller, maar dat is voor ons juist een voordeel omdat we al veel verder zijn dan de meeste concurrenten”, meent Lim. Ter illustratie schetst hij de ontwikkeling die Singapore doormaakte als computercentrum. “We begonnen hier met assemblage en testen, vandaaruit groeiden we naar ontwerp en productie van de personal computer en de disk-drive. En inmiddels zijn we bezig met semi-conductors en allerlei aanverwante processen. We zijn hier nu bezig met wat over drie jaar de marktnorm zal zijn. Extra competitie zorgt er bij ons alleen maar voor dat de technologische ontwikkeling nog sneller zal gaan”, aldus Lim.

Singapore's instelling, zoals verwoordt door Lim, bracht Philips-president Timmer ertoe een groot deel van de activiteiten naar de stadstaat te verhuizen. Het hoofdkantoor van 'Audio' staat er al bijna drie jaar en samen met Singapore zet Philips een eigen onderzoeksafdeling op in de stadstaat. “Hier begrijpen ze wat het is om tegen je concurrenten te vechten om het belangrijkste in ons werk: de klant!”, zei Timmer toen hij hier eerder dit jaar op bezoek was. Voor Philips is Singapore om de strategische ligging, aan de zuidpunt van Maleisië, en de moderne infrastructuur de ideale uitvalsbasis voor haar activiteiten in Zuid Oost Azië.

In die keuze staat het Eindhovense elektronicaconcern duidelijk niet alleen. Ook Ahold heeft inmiddels besloten vanuit Singapore de activiteiten in de regio, zoals het opzetten van een aantal supermarkten, te coördineren. Zelfs de Nederlandse regering beseft dat Singapore is uitgegroeid tot de belangrijkste plek in het Verre Oosten. Volgend voorjaar krijgt de Nederlandse ambassade in de stadstaat versterking. Raad-adviseur van de minister-president Jos Kieboom wordt voor vier jaar uitgeleend aan het ministerie van economische zaken om in Singapore een post op te zetten voor het commissariaat voor Buitenlandse Investeringen. Kieboom zal potentiële Aziatische investeerders attenderen op de mogelijkheden in Nederland en zal daarnaast uitkijken naar de kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven in het Verre Oosten.

De massale intocht van het westen naar Singapore, wil overigens niet zeggen dat dit land het op alle fronten nu plotseling van Hongkong wint. Singapore is op een aantal belangrijke terreinen zelfs nog steeds een stuk duurder dan de kroonkolonie. De salarissen en de huurprijzen voor kantoren mogen dan in Hongkong hoger liggen, in Singapore wordt aanmerkelijk meer betaald voor telecommunicatie en liggen de prijzen voor vliegreizen ook hoger. De prijs van een auto in Singapore spant de kroon: die kost er ruim vijf maal zoveel als in Hongkong.

Ook belastingtechnisch kan Singapore zich aantrekkelijker presenteren naar de buitenwereld, en de EDB is achter de coulissen hard bezig dat te doen. Nu nog ligt het belastingtarief voor kleine en middelgrote bedrijven rond 27 procent, tegenover zo'n 17 procent in Hongkong. “Bedrijven kunnen hier individueel alle mogelijke voordelige afspraken maken, want Singapore is er bij gebaat bedrijven te blijven trekken”, zegt een Nederlandse ondernemer. De EDB wil er niets over loslaten, maar alom wordt verwacht dat de belastingtarieven uit concurrentie-overwegingen de komende jaren zullen zakken.

In Singapore zelf willen weinigen overigens weten van een gevecht om de macht tussen de stadstaat en de Britse kroonkolonie. De veel beschreven felle competitie tussen de landen werd onlangs door Friedrich Wu, hoofd van de afdeling economisch onderzoek van de Ontwikkelingsbank van Singapore, in een ingezonden brief aan de Asian Wall Street Journal betiteld als “inaccuraat en onverantwoordelijk”. “Deze twee stadstaten delen een gevestigd belang om te zorgen voor aanhoudende voorspoed voor elkaar”, aldus Wu.

Wu's woorden worden door officiële instanties in beide landen volmondig beaamd, maar ze stroken niet helemaal met de televisie-reclame waarmee Singapore dit jaar kijkers in Hongkong verraste. In het spotje worden in Hongkong gevestigde bedrijven naar Singapore gelokt met mooie beelden die allemaal verwijzen naar de kwaliteitsstandaard van het leven in de stadstaat: mooie, ruime kantoren, heerlijke huizen en een ongekende hoeveelheid golfbanen. Een voice-over' vertelt vervolgens: “It's a place to work. It's a place to grow. It's a place to cherish. It's Singapore!”. In 1996 zal duidelijk worden hoeveel inwoners van Hongkong gevoelig waren voor deze advertentie.