Ontwortelde moeder

Justine Lévy, De Afspraak (Le rendez-vous). Vert. Mirjam de Veth. Uitg. Prometheus, 142 blz. ƒ 29,90

Justine Lévy heeft bij haar debuut als schrijfster met twee nadelen te kampen. Zoals bekend staat in Frankrijk elke vijf jaar 'de nieuwe Françoise Sagan' op. Met die uitgeverskreet wordt niet meer bedoeld dan dat de betreffende schrijfster heel jong is en haar al dan niet schokkende belevenissen zich in het milieu van de gegoede bourgeoisie afspelen. Dus is ook Justine Lévy, 21 jaar oud en studente filosofie, onmiddellijk van dit etiket voorzien. Bovendien heeft ze de pech een dochter van de flamboyante filosoof Bernard-Henri Lévy te zijn. Deze combinatie heeft in Frankrijk gezorgd voor een luidruchtige ontvangst van haar lange novelle in de pers en veel speculaties omtrent het autobiografisch gehalte ervan.

De afspraak gaat over een mislukte moeder-dochter relatie en heeft een klassieke vorm. In een Parijs café wacht de 18-jarige Louise bijna een dag lang op haar moeder Alice. Haar ouders zijn al jaren gescheiden en ze ziet haar moeder zelden. Naarmate de uren verstrijken komen steeds meer herinneringen boven aan haar kinderjaren en alle ellendige ervaringen die ze als klein kind met haar mooie, egocentrische en melodramatische moeder - door haar scheiding ontworteld en aan drank, drugs en diefstal geraakt - heeft meegemaakt. Fysiek maar vooral emotioneel verwaarloosd, verhuist ze op haar zevende naar haar vader, die weliswaar ook zelden thuis is, maar in elk geval emotioneel houvast en zekerheid biedt en door zijn dochtertje daarom wordt vereerd. De latere, steeds zeldzamere, contacten met moeder Alice blijven keer op keer - zoals nu ook in dit café - op teleurstellingen uitlopen, maar Louise staat inmiddels stevig in haar schoenen om ondanks alle wrok en rancune te kunnen denken dat Alice 'nu eenmaal zo is' en zich aan haar eigen leven te wijden. Het feit dat dit trieste verhaal niet ontaardt in een drakerige sobstory is te danken aan het literaire talent van Lévy en een voor haar leeftijd onverwacht relativerende volwassen benadering. Het wordt verteld in korte fragmenten - denkbeeldige dialogen met Alice, overpeinzingen, regelrecht verhalende episoden - zonder al te nadrukkelijk interpretatie, waardoor de emotionele uitwerking eerder versterkt dan verzwakt wordt. Enigszins storend in de herinneringsepisodes is af en toe de verwarring tussen de 'vertellende' kleuter Louise en de volwassen Louise die terugkijkt op de aandoenlijke kleuter, waardoor de eerste dingen zegt als 'ik blijf voor haar staan met mijn gebalde kleine vuistjes diep in mijn zakken' en 'ik steek mijn duim in mijn mond om net te doen of ik druk bezig ben'. Al met al een debuut dat wel de moeite waard is, maar zeker niet 'de roman van een generatie', zoals het omslag op instigatie van Le Figaro meldt.