Nadrukteken

De prijsvraag voor een nieuw nadrukteken, onlangs uitgeschreven door museum het Scryption in Tilburg, heeft geen winnaar opgeleverd. Geen enkele van de vijftig inzendingen voldeed volgens de jury aan alle criteria die aan een goed bruikbaar nadrukteken gesteld mogen worden. Eeuwige roem als bedenker van een nieuw leesteken is dus niemand ten deel gevallen.

Bij de beoordeling hanteerde de jury, gevormd door de typografen Gerard Unger en Peter Matthias Noordzij en de journaliste Koosje Sierman, verschillende normen. Om te beginnen mocht een nieuw teken niet op een plaats komen te staan waar het in conflict kan komen met andere leestekens. Tekens boven de letter zijn daarom onbruikbaar, zij zouden trema en accent in de weg kunnen staan. De markering moest ook ondubbelzinnig zijn, dus een tweede gebruik van een bestaand leesteken was niet geoorloofd. De verwarring met de accenttekens - daar wilde men nu juist van af. Ten slotte moest het nieuwe teken in alle technieken te gebruiken zijn, dus ook in handschrift. Een wiebertje voor of na de letter is daarom ongeschikt.

Uiteindelijk vond de jury tussen de inzendingen toch drie oplossingen die een eervolle vermelding waard waren. Twee inzenders bedachten een streepje onder de te benadrukken letter, een systeem dat al in woordenboeken wordt gebruikt maar nooit algemene ingang vond. Ontleend aan het woordenboek is ook het wigje van G.H. Borghaerts, dat echter als bezwaar heeft dat onduidelijk is of het woorddeel voor of na het teken de nadruk krijgt. 'Een geslaagde vorm' had volgens de jury het haakje van inzender Hella van Rongen, dat echter de hoofdprijs niet krijgt omdat het zondigt tegen het verbod op tekens boven de letter. Om toch tot een oplossing te komen wordt op 10 april 1996 de jaarlijkse Dag van de Letter geheel aan dit probleem gewijd. De bedoeling is dat alle betrokkenen, van ontwerpers tot mensen van de Taalunie, daar een dag lang zullen confereren om te zien of men gezamenlijk wel tot een oplossing kan komen. “Want dat teken móét er komen”, zegt Rob Berkel van het Scryption.