Franse kernproef op atol Mururoa

PARIJS/WELLINGTON, 28 DEC. Frankrijk heeft gisteravond op het atol Mururoa zijn vijfde kernproef in de huidige serie uitgevoerd. Landen aan de Stille Oceaan hebben de proef onmiddellijk veroordeeld. De explosie had een relatief geringe kracht: minder dan 30 kiloton. Voor eind februari zal Frankrijk waarschijnlijk nog een of twee proeven nemen.

Volgens de premier van Nieuw Zeeland, Jim Bolger, brengt de jongste proef de Franse reputatie in het Stille-Oceaangebied naar “een absoluut dieptepunt”. De waarnemend premier van Australië, Kim Beazley, beschuldigde Frankrijk van “arrogante onachtzaamheid” jegens een recente resolutie van de Verenigde Naties die oproept tot een einde aan kernproeven. Beide landen ontboden de Franse ambassadeur om hun protesten in ontvangst te nemen.

In juni van dit jaar kondigde president Chirac aan “acht of tien” proeven te zullen nemen voordat Frankrijk in mei 1996 het verdrag op het verbod van kernproeven zou ondertekenen. Nu lijkt hij aan te sturen op voltooiing van de serie proeven vóór hij zijn voorgenomen bezoek aan Washington brengt in februari. De Verenigde Staten hebben gezegd de Franse proeven te “betreuren”, maar keurden deze niet in sterke bewoordingen af.

Japan, Zuid-Korea en verscheidene milieugroepen hebben de proef veroordeeld. Groot-Brittannië, dat zelf kernwapens heeft en mogelijk gebruik maakt van Franse gegevens uit Mururoa, heeft niet gereageerd. Volgens Frankrijk zijn de proeven bedoeld om de Franse capaciteit te vergroten op het gebied van computersimulatie, die kernproeven in de toekomst overbodig maakt.

Pag.5: Vijfde Franse kernproef van dit jaar

De Amerikanen beschikken al over simulatie-technieken voor kernproeven en zouden bereid zijn die met Frankrijk te delen. Parijs volgt echter een constante lijn van een zo groot mogelijke onafhankelijkheid op nucleair-strategisch terrein.

Frankrijk voerde in de huidige serie eerder proeven uit op 5 september (20 kiloton), 3 oktober (110 kt), 27 oktober (60 kt) en 21 november (40 kt). Sinds 1960 heeft het land 197 kernproeven genomen: dertig onder het presidentschap van generaal De Gaulle, 21 onder Pompidou, 55 onder Giscard d'Estaing, 86 onder Mitterrand en vijf onder verantwoordelijkheid van Jacques Chirac. De Sovjet-Unie heeft waarschijnlijk 715 proeven gedaan, de VS 1.051.

Volgens het weekblad Le Canard Enchaîné was de proef van gisteravond oorspronkelijk voorzien op 22 december, toen het openbare leven in Frankrijk was verlamd door arbeidsonrusten. De regering besloot tot uitstel om “geen nucleaire explosie te stapelen op een sociale explosie”.

Als Frankrijk het aantal kernproeven terugbrengt naar zes of zeven, kan dat gelden als een klein succes voor de internationale protestbeweging waarin de regeringen van Australië en Nieuw Zeeland een leidende rol hebben gespeeld. Boycot-acties tegen Franse produkten en andere protestacties hebben geleidelijk aan hun kracht verloren nadat Frankrijk weigerde zijn koers te veranderen. De Australische premier Keating en zijn Nieuw-Zeelandse collega Bolger hebben voor binnenlands-politieke doeleinden wel vruchten geplukt van de verenigde protesten tegen “de Franse arrogantie om hun kernproeven down under te houden”.

Frankrijk ontkent beschuldigingen van milieugroepen dat het met de kernproeven het milieu bedreigt omdat uit de atollen Mururoa en Fangataufa radioactiviteit zou kunnen vrijkomen.