Japanse manager wordt 'dood hout'

TOKIO, 27 DEC. De recordwerkloosheid in Japan is niet ontstaan doordat bedrijven hun personeel de laan uit sturen, maar doordat werknemers ontslag nemen om uit te kijken naar een betere baan. Dat beweert het hoofd van het economisch planbureau van Japan, Isamu Miyazkai. Managers in het Land van de Rijzende Zon weten echter wel beter. Zij staan steeds meer onder druk van hun superieuren toch maar elders werk te zoeken.

De werkloosheid heeft in november 3,4 procent van de Japans beroepsbevolking getroffen. Dat is het hoogste niveau sinds de regering ruim veertig jaar geleden met het bijhouden van deze cijfers is begonnen.

Miyazaki, die tevens een ministerpost vervult, mag dan wijzen op enkele gegevens die erop duiden dat de arbeidsmarkt in beweging is, de tijd dat een Japanner bij zijn werkgever een baan voor het leven had, lijkt definitief voorbij. Managers, vooral die van middelbare leeftijd, ondervinden dat vrijwel dagelijks.

Japanse ondernemingen zien zich steeds vaker genoodzaakt hun kosten omlaag te brengen nu de economie van hun land zich niet of nauwelijks kan herstellen. Daarbij hebben zij niet alleen de instroom van nieuw personeel ingedamd. Ze kijken ook naar gearriveerde managers die in de loop der jaren een pittig salaris hebben opgebouwd.

Twee jaar geleden richtten enkele leidinggevende werknemers daarom de Tokio Managers Vakbond op om lotgenoten bij te staan. De organisatie heeft onlangs een telefonisch onderzoek onder 1.700 managers gehouden. Daaruit bleek dat een derde door hun werkgevers is gevraagd te vertrekken, terwijl 400 inmiddels daadwerkelijk zijn ontslagen.

Bedrijven treden steeds harder op, vertelt Kiyotsugu Shitara, algemeen secretaris van de managersvakbond. “Vorig jaar was je als je 45 jaar of ouder was bij een grote onderneming het doelwit als je 10 miljoen yen (ruim 150.000 gulden) verdiende, of bij een klein bedrijf 8 miljoen yen.”

Nu is een manager van 35 jaar en ouder niet zeker van zijn baan bij een groot bedrijf als hij 9 miljoen yen op zijn salarisstrookje heeft staan. Zijn leeftijdgenoot bij een kleiner bedrijf weet dat zijn plaats op de tocht staat als hij 6 miljoen yen verdient. “Die cijfers gaan straks nog verder omlaag” stelt de algemeen secretaris.

“Ik word als dood hout behandeld”, meent een 54-jarige manager bij een amusementsbedrijf die om de onderhandelingen met zijn baas niet te dwarsbomen anoniem wil blijven. Voorheen was hij plaatsvervangend algemeen directeur van de divisie buitenland. Zijn werkzaamheden zijn steeds verder uitgekleed tot het punt dat hij werkelijk niets meer te doen had, zo klaagt hij.

Een 48-jarige manager bij een computerbedrijf stelt dat hij van de ene afdeling naar de andere ging totdat hij uiteindelijk nachtdiensten kreeg aangeboden. Toen hij dat weigerde, vroeg de leiding hem ontslag te nemen. De vraag op te stappen, komt bij de meesten hard aan gezien de jarenlange traditie bij Japanse bedrijven nooit werknemers te ontslaan. De meeste managers gaan ook niet akkoord met vertrek omdat hun vooruitzichten op de arbeidsmarkt tamelijk somber zijn.

Toch heeft Shitara gemerkt dat ontslag niet alleen negatieve kanten heeft. “De familiebanden nemen toe”, merkt de algemeen secretaris op, verwijzend naar de vele uren die Japanse werknemers maken. “In Japan hebben veel gezinnen hun vader nauwelijks gezien. Thuis de was doen of eten koken is dan ook niet voor iedere manager een ramp.” (Reuter)