Fundamentalistisch welzijn

DE TURKEN HEBBEN afgelopen weekeinde moeten kiezen uit partijen met fancy namen die de lading nauwelijks dekken. De Welvaartspartij is gewoon de club van de fundamentalistische moslims, achter de Moederlandpartij en de Partij van het Juiste Pad gaan verschillende schakeringen nationalistische, a-religieuze conservatieven schuil. Democratisch Links is een betrekkelijk zuivere weergave van de sociaaldemocratische traditie van deze groepering.

De winst van de fundamentalisten is kenmerkend voor bijkans de gehele islamitische wereld, maar voor het historisch seculiere Turkije kwam de uitslag toch als een schok. Partijen die elkaar het licht in de ogen niet gunden, hebben nu aangekondigd een coalitie te vormen teneinde de Welvaartspartij uit de regering te houden. Deze heeft van de weeromstuit zich ook coalitiebereid getoond, maar totdusver lijkt de islamitische lokroep nog geen weerklank te hebben gevonden. Hoe president Demirel zich uit het dilemma redt, moet worden afgewacht. Als grootste groepering zou de Welvaartspartij als eerste behoren te worden belast met de regeringsvorming, maar na de afwijzende publieke uitspraken van de andere partijen zou deze fase uit praktische overwegingen kunnen worden overgeslagen. TOT AAN DE verkiezingen beheersten vooral materiële zaken de politiek. Evenals elders staat de Turkse overheid voor de noodzaak een ingrijpend bezuinigingsprogramma door te voeren. Premier Çiller van het Juiste Pad toonde een zeker plezier in het saneringsbeleid terwijl haar aanvankelijke coalitiepartner, Democratisch Links, daar een reden inzag het tot een breuk te laten komen.

Necmittin Erbakan, die het vaandel van de profeet van nieuwe glorie voorzag, ziet zijn kansen. De grondwet mag van hem intact blijven als er maar iets gebeurt aan de inflatie en de werkloosheid. Typisch zaken die zich niet gemakkelijk in één economisch programma op harmonische wijze bijeen laten brengen. Maar het fundamentalistische electoraat gaat het vermoedelijk toch ook vooral om aardse goederen. Hoe dan ook, Erbakan dreigt met een gematigde sociale politiek een wig te drijven tussen de partijen die hem nu nog buitensluiten.

Nog kort geleden heeft het Europese parlement de toetreding goedgekeurd van Turkije tot een economische unie samen met de Europese Unie. Een meerderheid van de parlementariërs had zich laten overtuigen door het argument dat afwijzing de fundamentalistische krachten in Turkije zou versterken. Achteraf blijkt de Europese bonus niet al te veel indruk te hebben gemaakt. Wat paradoxalerwijs het argument waarschijnlijk versterkt. Hoe sterker de fundamentalistische stroming, des te meer zal de roep worden gehoord dat Turkije slechts met behulp van sterke banden met het Westen kan worden gered. Het wordt toch tijd die redenering nog eens tegen het licht te houden. Al was het maar omdat verkiezingsuitslagen ernstig behoren te worden genomen.