Das Lied von der Erde toch als supplement Mahlercyclus

Concert: Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Edo de Waart mmv Charlotte Hellekant, mezzosopraan; Gary Lakes, tenor. Programma: W.A. Mozart: Symfonie nr 35; G. Mahler: Das Lied von der Erde. Gehoord: 22/12 Muziekcentrum Vredenburg Utrecht.

Op initiatief van de Tros kwam er eind vorige week met een uitvoering van Das Lied von der Erde alsnog een passend slot aan de Mahlercyclus die Edo de Waart en het Radio Filharmonisch Orkest in drie seizoenen gaven in de Matinee op de Vrije Zaterdag. Eind april, aan de vooravond van het Mahler Feest, verschenen de cd's met opnamen van de symfonieën 1 t/m 9, maar Mahlers Das Lied von der Erde, zijn op een na laatste voltooide werk en een liederencyclus van symfonische allure - viel om onduidelijke redenen buiten dat Mahlerproject.

Zo bracht de Tros aan de vooravond van Kerst in Utrecht samen met de EO wat Vara, VPRO en NPS in hun Amsterdamse Matinee terzijde lieten: een van Mahlers directst aansprekende en ontroerendste werken. Das Lied von der Erde met in het laatste lied Der Abschied een thematiek van eeuwig afsterven en opnieuw opbloeien, lijkt zelfs bij uitstek Kerstrepertoire, als Kerst wordt gezien als het oude feest van de zonnewende, het opnieuw lengen van de dagen, het eerste teken van de naderende lente.

Edo de Waart bracht met twee Amerikaanse zangers - Gary Lakes en Charlotte Hellekant - de zes liederen met grote onderlinge contrasten. Tempo, klankkleur en sfeer liepen uiteen van een zeer snelle uitvoering van Das Trinklied vom Jammer der Erde tot een zeer langzame, bij tijd en wijle zelfs bijna stilstaande opvatting van Der Abschied. De Waart gaat niet zo ver dat hij in het instrumentale tussenspel in Der Abschied een naturalistisch ruige suggestie hoorbaar maakt van de eenzame huiver bij het vallen van de avond: de noten blijven bij hem muziek. Als geheel was het een goed gespeelde weergave op respectabel niveau, maar De Waarts uitvoering van hetzelfde werk enkele jaren geleden bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest met Jessye Norman was zeker bijzonderder.

Gary Lakes, die tijdens het Mahler Feest meezong in de door Riccardo Chailly gedirigeerde Achtste symfonie, ontbeerde in wisselende mate volume en extremen in de expressie tijdens de wat dunne vertolking van zijn drie liederen en was op zijn best in het lichte en laconieke Von der Jugend.

Charlotte Hellekant kwam met haar fraaie en van laag tot hoog egaal-donkere stemgeluid tot veel meer tekstbegrip en inleving. Zij leek in haar zeer betrokken zingen de wil te hebben nog dieper te gaan dan haar niet al te brede expressie toeliet. Der Einsame im Herbst kreeg zo een wat bozige ondertoon, Von der Schönheit klonk als geacteerd en ook in Der Abschied viel de beeldende kwaliteit van haar vertolking op, bekroond met een vervoerende glans aan het slot, waar aan de horizon weer het eeuwige licht verschijnt.

Das Lied von der Erde werd, zoals Bruno Walter vaak bij Mahlerconcerten deed, voorafgegaan door een Mozartsymfonie, een voor het Radio Filharmonisch Orkest zo mogelijk nog zeldzamer programma-onderdeel. De Haffner-symfonie kreeg een voortvarende en onstuimige uitvoering met een soms Don Giovanni-achtige uitstraling, geen voorbeeld van academisch stijlpurisme, wel een toonbeeld van puur speelplezier.