'Sociale fobie is goed met medicijnen te behandelen'

UTRECHT, 23 DEC. Sociale fobieën, stoornissen waarbij mensen extreem bang zijn voor bepaalde sociale situaties, zijn goed met medicijnen te behandelen. Dit stelt psychiater I.M. van Vliet in haar proefschrift waarop zij 9 januari hoopt te promoveren aan de Universiteit van Utrecht. Zij is werkzaam in het Academisch Ziekenhuis Utrecht (AZU) waar ze al enkele jaren onderzoek doet naar deze stoornis.

Mensen met een sociale fobie durven bijvoorbeeld niet in het bijzijn van anderen koffie te drinken uit angst dat hun handen gaan trillen en de anderen dit raar zouden kunnen vinden. Die angst gaat vrijwel direct met een aantal fysieke verschijnselen zoals trillen, transpireren of blozen.

Volgens Van Vliet zijn mensen met een sociale fobie niet zozeer bang voor de symptomen op zich maar voor het oordeel dat mensen over hen kunnen hebben. Mensen die hier extreem last van hebben doen er alles aan om die situaties te vermijden, aldus Van Vliet. “Ze maken geen afspraken meer omdat ze dan koffie zouden kunnen krijgen en vaak gebruiken ze trucs: ze wijzen bijvoorbeeld iemand op de schoonheid van een schilderij aan de muur en nemen dan stiekem een slok koffie”, zegt Van Vliet. “Mensen die vaak blozen in bijzijn van anderen, gebruiken make-up of gaan vaak onder de zonnebank.” Volgens Van Vliet gebruiken sommige mensen om de sociale angst te verminderen ook wel eens alcohol.

Tot nu toe werden patienten met deze aandoening vooral met gedragstherapie behandeld. In enkele zeer extreme gevallen werden al medicijnen gebruikt maar die gaven bijwerkingen zoals hoge bloeddruk of versuftheid.

Van Vliet kwam tot de conclusie dat behandeling met nieuwere medicijnen mogelijk is na enkele zogeheten dubbelblind onderzoeken met twee groepen van elk dertig patiënten in het AZU. De ene groep kreeg een actief medicijn dat invloed heeft op zogenaamde boodschapper-stoffen ('neurotransmitters') in de hersenen, de andere groep kreeg een zogeheten placebo ('nepmiddel') toegediend. “Na twaalf weken bleek dat de ene groep veel minder klachten vertoonde, maar de groep die het nepmiddel kreeg merkte geen verandering”, aldus Van Vliet.

Eenmalig gebruik, bijvoorbeeld voor een optreden of een voordracht, helpt niet, zo waarschuwt Van Vliet. “Het middel heeft binnen drie maanden effect, maar moet ten minste een jaar worden gebruikt om het effect te laten bestendigen. Daarna kun je eventueel afbouwen”, zegt Van Vliet.

Sociale fobieën zijn aandoeningen die door psychiaters internationaal worden erkend. Geschat wordt dat zo'n 1 à 2 procent van de mensen last heeft van een sociale fobie. “Veel mensen hebben een beetje last van dit soort angsten, bijvoorbeeld plankenkoorts. Wordt het extreem en mijden ze sociale situaties dan is er sprake van een sociale fobie”, aldus Van Vliet.