Om 'matiging' af te dwingen; 'VS willen geheime actie tegen Iran'

WASHINGTON, 23 DEC. De Amerikaanse regering stemt in met een wetsvoorstel van het Huis van Afgevaardigden om in Iran op bescheiden schaal geheime activiteit te ontplooien die moet bijdragen tot een 'matiging' van het islamitische regime in dat land.

Dit meldde The Washington Post gisteren uit anonieme bronnen binnen de regering-Clinton en het Congres. Voor het geheime programma wordt 20 miljoen dollar uitgetrokken.

Ook op andere manieren wordt de druk op Teheran opgevoerd. De Senaat stemde donderdag in met een wetsvoorstel dat de sancties tegen Iran, en ook Libië, verscherpt door buitenlandse ondernemingen te straffen die in die landen nieuwe investeringen doen in de olie-industrie. De regering-Clinton heeft al laten weten ook met dat voorstel in te stemmen.

Voor Amerikaanse bedrijven geldt al een verbod op investeringen in en handel met die landen. De Europese Unie heeft zich al “ernstig bezorgd” getoond over de sancties. Als de maatregel kracht van wet krijgt, kunnen Europese banken en oliemaatschappijen erdoor getroffen worden.

Al weken hield de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Newt Gingrich, goedkeuring tegen van de financiering van de Amerikaanse inlichtingendiensten, om zo de regering te dwingen akkoord te gaan met een programma van geheime actie in Iran. Gingrich ziet Iran als “het gevaarlijkste land ter wereld”. Het afgelopen jaar heeft hij herhaaldelijk gewaarschuwd dat het een “terroristische staat” is. Het terrorisme dat door Teheran wordt gesteund zou “een permanente bedreiging voor het beschaafde leven op deze planeet” zijn. Volgens de Amerikaanse regering heeft Teheran getracht het vredesproces in het Midden-Oosten te ondermijnen, steunt het terrorisme en werkt het aan de ontwikkeling van kernwapens.

Het geheime programma waar het Witte Huis nu mee instemt, is bedoeld om 'gematigde krachten' en democratisering te ondersteunen. Het gaat niet zover dat de Amerikanen de omverwerping van het Iraanse regime beogen - volgens de CIA zou een dergelijk plan weinig kans van slagen hebben. Het wetsvoorstel voorziet ook niet in uitgaven voor militaire hulp aan oppositiegroepen. De directeur van de CIA, John Deutch, heeft onlangs nog verklaard dat het Iraanse leiderschap de komende jaren geen binnenlandse oppositie van betekenis hoeft te vrezen. De belangrijkste opposanten van het regime, de Mujahedeen-Khalq, opereren vanuit Irak, een vijand van de Verenigde Staten, waarmee het in geen geval zou willen samenwerken.

Over de verscherping van de economische sancties tegen Iran en Libië wordt in het Huis van Afgevaardigden naar verwachting begin volgend jaar gestemd.

Pag.4: EU fel tegen nieuwe Amerikaanse sancties

Pas als beide huizen van het Congres hun voorstellen op elkaar hebben afgestemd, en de president het definitieve wetsvoorstel heeft getekend, krijgt het kracht van wet.

Buitenlandse bedrijven die 40 miljoen dollar of meer aan nieuwe investeringen in de olie- en gassector van Libië of Iran doen, moeten volgens het wetsvoorstel worden gestraft: Amerikaanse financiële instellingen zullen hun geen leningen groter dan 10 miljoen dollar meer mogen verstrekken, en ze zullen beperkt worden in de aandelenhandel in de VS.

De Europese Unie heeft zich de afgelopen weken al fel uitgesproken tegen de plannen voor deze 'getrapte sancties'. Hoewel de afzwakking van het oorspronkelijke voorstel de sancties “minder verwerpelijk” maakt, aldus een Europese woordvoerder, blijft de EU er zeer ongelukkig mee. In een brief aan het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken en veertig senatoren sprak de Europese ambassadeur in Washington, de Belg Hugo Paemen, op 7 december de “krachtige en ondubbelzinnige oppositie” van Europa uit tegen “de toepassing van Amerikaans recht buiten het Amerikaanse grondgebied”, waar de sancties op neerkomen.

Dat Europa en de Verenigde Staten verschillend denken over de manier waarop Teheran benaderd moet worden, bleek ook tijdens de topontmoeting van president Clinton met voorzitter Santer van de Europese Commissie, begin deze maand in Madrid. De verschillende opstellingen ten aanzien van Iran vormden daar het voornaamste meningsverschil. Clinton toonde zijn ongeduld met de Europese benadering, die middels normale diplomatieke en handelsbetrekkingen het Iraanse gedrag probeert te beïnvloeden. Clinton daagde zijn Europese gesprekspartners toen uit één voorbeeld te noemen waarbij hun aanpak effectief was gebleken.