Mutaties

DAVID WEATHERALL: Science and the Quiet Art. Medical Research and Patient Care

378 blz., geïll., Oxford University Press 1995, ƒ56,65

Sir David Weatherall, hoogleraar aan de medische faculteit te Oxford, is een medicus van internationale faam. In 1994 hield hij in Amsterdam de eerste 'Anatomische Les', een prestigieuze lezing georganiseerd door het AMC in samenwerking met de Volkskrant.

Net zoals in zijn lezing behandelt Weatherall in zijn nieuwste boek recente ontwikkelingen in het biomedisch onderzoek, waarover hij met grote geestdrift weet te schrijven.

Science and the Quiet Art spiegelt ons een toekomst voor waarin er nauwelijks nog problemen zullen zijn die niet door de medische wetenschap doorgrond kunnen worden. Dat zou een grote verbetering betekenen, want Weatherall is niet erg te spreken over de hedendaagse gezondheidszorg, waarvan de kosten enorm maar de resultaten niet altijd even overtuigend zijn. Medici slagen er over het algemeen goed in de symptomen en de progressie van onze ziektes te beheersen en ons steeds langer in leven te houden, maar van de oorzaken van hedendaagse plagen als hart- en vaatziektes en kanker begrijpen ze nog weinig. Veel medische handelingen zijn weinig meer dan goed bedoelde pogingen, waarvan het effect nooit ondubbelzinnig is aangetoond. De vraag die Weatherall zich stelt, is hoe we onze ziektes op een effectievere manier te lijf kunnen gaan. Dat kan volgens hem vooral door het onderzoek in de moleculaire biologie en de genetica te stimuleren. De belofte van dit soort onderzoek wordt al enigszins ingelost bij ziektes die veroorzaakt worden door een enkelvoudig genetisch defect. Veel van die defecten zijn intussen gelokaliseerd en deze ontdekkingen vinden al toepassing in de prenatale diagnostiek, terwijl correctieve gen-therapie in het verschiet ligt. De meest voorkomende ziektes van vandaag zijn echter complexer van origine; ze worden veroorzaakt door een nog duister samenspel van mutaties, veroudering en omgevingsinvloeden. Weatherall laat er geen twijfel over bestaan dat ook op dit gebied de resultaten van wetenschappelijk onderzoek in de toekomst licht zullen brengen. Weatherall geeft een overzichtelijk beeld van de ingewikkelde gezondheidsproblemen van een steeds ouder wordende bevolking en slaagt er bovendien in de ontwikkelingen in het genetisch onderzoek voor leken inzichtelijk te maken. Voor wie iets meer verlangt, is Science and the Quiet Art echter een teleurstellend boek. Met de te verwachten groei van kennis zullen de diagnostische en prognostische mogelijkheden veel sneller toenemen dan de therapeutische. Dat erkent ook Weatherall, die zich vervolgens wel erg gemakkelijk afmaakt van de nieuwe problemen die hierdoor ontstaan. Meegesleept door de revolutionaire ontwikkelingen in zijn vak, is hij niet in staat om deze van een wat grotere afstand te bezien en iets zinnigs te zeggen over hun richting of hun soms toch beangstigende implicaties. Voor de onderzoeker is zo'n onbekookt enthousiasme waarschijnlijk functioneel, voor wie een boek wil schrijven is het niet genoeg.

    • Annet Mooij