Lieve therapieën voor struikelende kinderen

Lopende Zaken, zondag 24 dec., Ned.3, 20.49-21.24 uur.

Nederland is een gelukkig land. Ouders houden er zielsveel van hun kinderen en ook allerlei andere mensen spannen zich zeer voor die kinderen in. Dat is de prettige gedachte die ik overhoud van de aflevering van het documentaireprogramma Lopende Zaken, die de VPRO zondag uitzendt. Mooi, zo op de avond voor kerstmis.

Ik kreeg overigens bij het kijken naar Het perfecte kind, over hulp aan licht motorisch gestoorde kinderen, wel regelmatig de indruk dat zo'n fijne kerstgedachte nou niet helemaal de bedoeling is geweest van de filmers. Het plan lijkt te zijn geweest een sombere film te maken over hoe ver ouders tegenwoordig gedreven worden in de aanpassing van hun onschuldig kind aan de 'heersende norm' - inderdaad een belangwekkend probleem.

Al snel verschijnt bijvoorbeeld in beeld een orthopaedagoog, prof. dr. L. Stevens, die de kijker streng voorhoudt dat kinderen tegenwoordig veel te vaak worden “afgemeten aan de prestaties van anderen”. 'Afgemeten': zoals Stevens het uitspreekt, klinkt het uiterst onaangenaam, en afwijzend. Het gevolg, aldus Stevens: ouders verliezen hun zelfvertrouwen, en dat slaat weer over op de kinderen, met alle ellende van dien. “Wat als het geplande kroost achterblijft bij de hooggespannen verwachtingen ...”, vraagt de commentaarstem bij aanvang van de film op dreigende toon. De minstens even belangrijke vraag wat er zou gebeuren als ouders géén hooggespannen verwachtingen zouden hebben, wordt overigens niet gesteld.

Maar wat de kijker verder wordt getoond is weinig dreigend en ellendig. De programmamakers hebben kennelijk niet de barre socialisatietechnieken gevonden waar ze naar op zoek waren. En het pleit voor ze dat ze verder op fraaie wijze tonen wat ze wel vonden. We zien verstandige ouders die rationeel proberen af te wegen of hun lieve onhandige kind, dat 'motorisch twee jaar achterloopt', nu eigenlijk wel zo'n therapie nodig heeft. We zien vrolijk lachende kinderen in de weer met ballen, hoepels en rare loopplankjes. Leuke gym! En ook een meisje dat moet leren haar tong niet uit te steken bij het slikken. Gelukkig maar, want het lijkt me behoorlijk lastig zo te slikken.

Natuurlijk, iedere volwassene met een goed geheugen of met een paar goede kinderboeken in de kast weet hoe bruut kinderen door volwassenen kunnen worden behandeld. Maar bij het zien van Het perfecte kind denk je toch vooral: fijn dat er door die aardige mensen zoveel aandacht aan die leuke kinderen wordt gegeven. De vraag wie dat allemaal betaalt wordt overigens niet gesteld.

Het gaat over drie kinderen van een jaar of zes die 'motorische achterstand' vertonen. “Ze heeft een heel eigen manier van lopen, een beetje duikelen eigenlijk”, zegt de moeder van het schattige meisje Oliva (6) dat we al in de eerste beelden over een schoolplein zien rennen. En ze heeft ook heel vaak ongelukjes aan tafel. “Het lukt vaak gewoon niet.” Vroeger dacht je 'dat gaat vanzelf wel over', vertellen de ouders op ontspannen toon. Maar nu is er dus bewegingstherapie. En inderdaad, het gaat alweer beter - terwijl opa nog steeds een beetje raar loopt, want het is meestal erfelijk, weten ze inmiddels. “Zelf viel ik vroeger ook heel vaak van mijn fiets”, bekent de moeder.

En dat een andere vader toegeeft dat de therapie op de grens van luxe ligt, wat zou dat? Een verstandige man, want vanuit Afrika bekeken is het inderdaad luxe. Maar waarom zou hij zijn kind laten uitlachen door klasgenootjes omdat het zo onduidelijk praat, als het ook anders kan? En dus krijgt het therapie van een heel aardige mevrouw. Het is een beschaafd land dat zo zorgzaam is voor zijn kinderen.