'Guillaume Tell' duidelijker met stereo-radio

Eurovisie Kerstmatinee: 25 dec. 15.00u., Ned. 1 en Radio 4.

De Kerstdagen, door radio en tv traditioneel gevuld met veel muziek, brengen ook dit jaar weer als traditioneelste gebeurtenis de Eurovisie Kerstmatinee van het Concertgebouworkest. De Kerstmatinee is sinds al lang niet meer het muzikale evenement dat in half Europa was mee te beleven. Dit jaar wordt de Kerstmatinee alleen rechtstreeks uitgezonden in Finland en Zwitserland. Dat laatste spreekt voor zich, want de Kerstmatinee gaat over de Zwitser Wilhelm Tell.

Ook inhoudelijk heeft de Kerstmatinee sinds 1975 veel veranderingen ondergaan. Voor Haitink aan zijn beroemde serie Mahlers begon, dirigeerde hij orkestmuzieken van erg uiteenlopende aard en er was ook wel eens gewoon een mooi Mozart-vioolconcert, gespeeld door de toen nog jonge Boris Belkin.

Riccardo Chailly begon in 1988 met de Carmina Burana van Orff en schuwde later met Kerstmis geen moord in de - overigens schitterende - uitvoering van Das klagende Lied van Mahler. Vorig jaar ging Chailly weer een andere kant op met Italiaanse opera, waarvoor een driejarenplan werd gemaakt. Toen bracht hij de derde actes uit Verdi's Macbeth en Rigoletto, een favoriete programmering van Arturo Toscanini. Dit jaar staan op het programma de derde en vierde actes uit de oorspronkelijke zeer lange versie van Rossini's Guillaume Tell, in 1829 geschreven voor de Opéra in Parijs. En volgend jaar wordt Leoncavallo's I Pagliacci uitgevoerd, alweer eindigend met moord en doodslag.

Een van de grote attracties van deze Kerstmatinee met Guillaume Tell - het optreden van Charlotte Margiono in de rol van Mathilde - gaat helaas niet door. Margiono kwam vorige maand bij het instuderen van de rol tot de conclusie dat ze die “voorlopig” nog niet aankan, dus trok ze zich terug. Margiono wordt vervangen door de Franse sopraan Françoise Pollet.

Guillaume Tell, de laatste van Rossini's 39 opera's, is gebaseerd op het toneelstuk van Schiller over de mythische Zwitserse held Wilhelm Tell. Het verhaal gaat over het in opera traditionele conflict tussen liefde en plicht: de Zwitser Arnold is verliefd op de Oostenrijkse prinses Mathilde, terwijl de Oostenrijkers hun macht in Zwitserland proberen uit te breiden en zijn vader Melcthal vermoorden.

Aan het begin van de derde acte nemen Arnold en Mathilde noodgedwongen afscheid van elkaar. Daarna verplaatst de actie zich naar een plein waar de Oostenrijkse gouverneur Gesler de Zwitsers dwingt hem eer te betuigen. Tell weigert dat en - eenmaal gearresteerd - wordt hij gedwongen zijn pijl te richten op de appel op het hoofd van zijn zoon. Tell slaagt erin de appel te raken, maar wordt niettemin in de cel gezet. In de vierde acte begint een opstand tegen de Oostenrijkers, terwijl Mathilde zich aanbiedt als gijzelaar teneinde Tell vrij te krijgen. Tell vermoordt Gesler en zo daagt de Zwitserse onafhankelijkheid, totnutoe onaangetast door oorlog of Europese eenwording.

Naast het Groot Omroepkoor staan negen solisten op het podium en het is buitengewoon jammer dat - net als vorig jaar - het door die hoeveelheid personages nauwelijks te volgen verhaal niet wordt verduidelijkt door ondertitels. Bij de gelijktijdige uitzending via Radio 4 wordt de handeling wel uitgelegd, zodat het ook om die reden goed lijkt het tv-beeld te laten begeleiden door het stereo-radiogeluid.

    • Kasper Jansen