Eigen NPS-versie van een zwijgend melodrama

Wat is het geheim van Delft?, woensdagavond 27 dec., Ned.3, 23.06-0.10u.

Kijkend naar het programma Wat is het geheim van Delft?, dat woensdagavond te zien is in de NPS-kunstrubriek Het uur van de wolf, betrap ik mezelf op de vraag wáár ik eigenlijk naar moet kijken. Is dit de restauratie van een lang verloren gewaande film, de registratie van een eenmalig evenement of een demonstratie van de onbegrensde wereld die kan worden opgeroepen met gecomputeriseerde beeldmanipulatie en cybernetische technieken? En als ik op slechts één van die drie mijn aandacht richt, laat ik dan te veel van al het andere aan mij voorbijgaan?

Het geheim van Delft is een uit 1917 daterende film van de Haarlemse producent Maurits Binger, een ietwat onbeholpen geënsceneerd, zwijgend melodrama over de jacht op het recept voor authentiek Delfts aardewerk. De ravissante Annie Bos en het toen nog prille talent Lilly Bouwmeester spelen de hoofdrollen; naast hun naturel valt eens te meer het bordkartonnen dilettantisme van de mannelijke acteurs op. De film is eerder dit jaar gerestaureerd en werd in september één keer vertoond tijdens de Nederlandse Filmdagen in Utrecht, met nieuwe muziek van Henny Vrienten, gespeeld door het Basho Ensemble o.l.v. Jurrien Sligter.

En met die twee elementen - de oude film en de nieuwe muziek - heeft de in baanbrekende produktietechnieken gespecialiseerde programmamaker Raymond Le Gué nu, in opdracht van de NPS, een eigen tv-versie gemaakt. Hij plaatste de bewegende filmbeelden als zwevende blikvanger in een virtuele etalage, in een kader waarin af en toe het ensemble te zien is, en waarin voortdurend visueel commentaar wordt gegeven op het filmverhaal. Als er zakelijke problemen zijn, zet Le Gué daar een uitvergroot fragment van een kasboek omheen. Als de directeur van de fabriek vertwijfeld de post openmaakt, in de hoop op geld, dwarrelen overal velletjes papier door het beeld. Als de wanhopige Annie Bos in het park haar minnaar ontmoet, omlijst Le Gué die scène met een eigen park-achtig landschap. En als de handeling dan weer naar een interieur wordt verplaatst, zweeft het filmbeeld ergens door een raam naar binnen.

Het is, naast, onder en boven Het geheim van Delft, een drukte van belang. Maar alle toevoegingen zijn beredeneerd en bijna allemaal geïsoleerde cut outs uit de film zelf. Delen van het decor uit de film zijn, gemanipuleerd en gestileerd, te herkennen in het kader daaromheen. Le Gué is niet het soort regisseur dat een futloos programma tracht op te peppen met overbodig kantelende beelden en andere elektronica-trucs zonder inhoudelijke betekenis. Alles wat hij doet, is relevant - en bovendien een indrukwekkende state of the art-uitstalling van wat de huidige techniek vermag. De vraag is alleen of de oorspronkelijke film, zó verkleind en zó losgetrokken uit de tijd waarin hij werd gemaakt, er niet te ongrijpbaar van is geworden. Het verhaal van Binger en de verrichtingen van de acteurs dreigen ondergeschikt te raken aan alles wat er omheen gebeurt. En daarom weet ik me met deze uitzending niet goed raad.