Palestijnen vieren kerstfeest in hun eigen, vrije Bethlehem

BETHLEHEM, 22 DEC. Maskers van de Palestijnse leider Arafat en de kerstman hangen in Bethlehem broederlijk naast elkaar. Onder de neus van de Israelische bezettingstroepen stak de geboortestad van Jezus zich deze week in een vrolijk Palestijns gewaad. Gisteren ging de stad na 28 jaar weer over in Palestijnse handen.

Duizenden uitgelaten Palestijnen juichten en zongen Palestijnse liederen toen de eerste zestig Palestijnse politieofficieren in kleine vrachtwagens de stad vanuit Jericho binnentrokken. Met hun geweren naar boven gericht lieten ze zich als helden binnenhalen. Lichtkogels in de kleuren van de Palestijnse vlag - rood, wit, groen en zwart - werden boven de feestvierende menigte op het grote plein voor de Geboortekerk afgevuurd. Tijdens een korte plechtigheid werd het sedert juni 1967 door Israel bezette politiestation tegenover de kerk en het gebouw van de militaire gouverneur aan de nieuwe gezagsdragers overgedragen.

De menigte brak het ijzeren hek om de politiepost af en hees op het dak van het gebouw de Palestijnse vlag. De vertrekkende Israelische militairen kregen onder bescherming van Palestijnse politieagenten bloemen van de inwoners van de stad, waar Jezus 'de eerste Palestijnse revolutionair' wordt genoemd.

Bethlehem viert kerst. Een wolk van Palestijnse vlaggen, afgewisseld met foto's van de raïs, de leider, hangt boven de straten. De feestelijkheden bereiken maandag hun hoogtepunt tijdens de eerste kerstviering in Bethlehem onder Palestijns bestuur. Yasser Arafat heeft beloofd deze historische kerstviering te zullen bijwonen. Over de festiviteiten rond in Palestijnse kleuren opgetuigde kerstbomen valt echter de schaduw van de scherpste veiligheidsmaatregelen die het stadje ooit heeft gekend.

Zal Arafat de nachtmis in de Geboortekerk bijwonen? Burgemeester Elias Freij heeft Arafat ervoor uitgenodigd. Dit politieke hoogtepunt van de kerstviering in Bethlehem wordt voor de eerste maal door de Palestijnse televisie via satellietverbindingen wereldwijd in de huiskamers van een half miljard mensen gebracht.

Araf Darawish, de leider van Al-Fatah in Bethlehem, weigert de aanwezigheid van Arafat bij de nachtmis te bevestigen. “Onze veiligheidsmaatregelen zullen maximaal zijn”, zegt hij. “We zullen onmiddellijk na het vertrek van de Israelische troepen de wapens innemen die in de stad in omloop zijn.” Na de moord op premier Rabin, die op de Palestijnen grote indruk heeft gemaakt, is het veiligheidskordon rond Arafat nog verder verscherpt.

Pag.4: 'Over twintig jaar zijn hier geen christenen meer'

“Er zijn krankzinnige kolonisten en Hamas-fundamentalisten die er misschien op uit zijn het kerstfeest in Bethlehem, waarnaar de hele wereld kijkt, te verstoren”, zegt hij.

Met toestemming van de Israelische militaire autoriteiten zijn ongewapende Palestijnse politieagenten reeds enige tijd in Bethlehem preventief actief. Zij lopen op het grote plein voor de Geboortekerk en mengen zich onder toeristen die de kerk binnengaan. Khali Mohammed Jouaber (27) zegt lid te zijn van de elite-Fatah-eenheid Eenheid 17. Hij kwam met de eerste Palestijnse troepen met Yasser Arafat uit Tunis naar Gaza, en zegt nu al tien dagen hier te zijn. “Ik let op iedereen en alles”, zegt hij in het Hebreeuws. “Dat is mijn taak. Onmiddellijk na het vertrek van de Israelische soldaten krijg ik een wapen”.

Een opvallend lange Palestijn spreekt door het ijzeren hek voor het gebouw van de Israelische militaire post, tegenover de Geboortekerk, met een Palestijnse politieofficier die kennelijk als verbindingsman met de Israeliërs optreedt. Ook hij blijkt lid van de Palestijnse politie te zijn.

Burgemeester Freij verwacht dat tegen de 50.000 pelgrims en toeristen de kerstnacht dit jaar in Bethlehem zullen doorbrengen. Zij zullen langs elektronische weg op wapens en explosieven worden gecontroleerd en niet meer dan één handtas bij zich mogen hebben. Risico's worden door het Palestijnse zelfbestuur, waarin Freij als minister van toerisme dient, niet genomen. Een kerstfeest zonder incidenten moet voor de wereld de test van Palestijnse orde en gezag zijn.

Voor Freij is de komst van Arafat op kerstmis naar Bethlehem het symbool van de “eenheid tussen Palestijnse christenen en moslims”. Tijdens een persconferentie ontkent hij dat er spanningen tussen beide religieuze denominaties onder het Palestijnse volk zouden zijn. De aanhoudende emigratie van christenen uit Bethlehem en de christelijke gemeenten Beit Jala en Beit Sahour rond de geboortestad van Christus schrijft hij toe aan de “slechte economische situatie en uitzichtloze werkloosheid”. Dat Bethlehem sedert 1967 zijn christelijke meerderheid heeft verloren is volgens Freij mede het gevolg van een opvallend lager geboortecijfer bij de christenen dan bij de moslims.

Eduard Khamis, een christelijk ex-lid van het Jordaanse parlement uit Bethlehem, voorspelt tijdens een gesprek vlak bij de Geboortekerk dat “er over zo'n dertig jaar geen christenen meer in Bethlehem zullen zijn. Alle kerken worden musea. Leeg. Monumenten van ons lange verleden in de geboorteplaats van Christus”. Evenals burgemeester Freij geeft hij de slechte economische situatie op als de voornaamste reden voor het vertrek van de christenen.

Ook het feit dat “zelfs een vrij Bethlehem onder Palestijnse bestuur” omsingeld blijft door Israelische militairen en dat zonder vergunning het nabijgelegen Jeruzalem buiten bereik is zet volgens Eduard Khamis tot emigratie aan en verklaart de “slechte stemming” in de stad. “Een paar dagen vieren we feest en dan worden wij, christenen en moslims, weer met onze neus op de harde werkelijkheid gedrukt”, zegt hij. “Echte vrijheid is belangrijker dan het zien van al die foto's van Yasser Arafat. We waarderen hem wel als een leider, maar onze situatie wordt er toch niet beter op.”

Meer christenen in Bethlehem zeiden deze week de toekomst voor hun gemeenschap in Bethlehem somber in te zien. Opvallend ontweken zij vragen naar de diepere oorzaken van de christelijke angstgevoelens en exodus. Op uitdrukkelijke voorwaarde van anonimiteit was een 30-jarige christelijke Palestijn bereid zijn hart uit te storten over de spanning tussen christenen en moslims in Bethlehem. “Veel van mijn christelijke vrienden zijn door activisten van Hamas gewaarschuwd dat het na het vertrek van de Israelische troepen uit Bethlehem hun beurt is. Ze zijn doodsbang”, zei hij.

“De moslims van Hamas beschouwen onze vrouwen als hoeren omdat ze zich opmaken, soms mini-rokken dragen en openlijk met mannen uitgaan. Wij zijn in hun ogen geen echte mannen, omdat we ons in het openbaar met onze vrouwen vertonen en onze vrouwen niet verbieden het huis te verlaten. De kloof tussen christenen en moslims is heel groot. Wij zijn modern, we hebben vaak een betere scholing en als christenen hebben we affiniteit met het Westen en de waarden waarvoor de Westerse wereld staat. Dat gevoel kennen de moslims niet. Daarom zijn we, ook al zijn we Palestijnen, vreemden in hun ogen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik me beter op mijn gemak voel met de Israeliërs. Ik heb veel Israelische vrienden. En dat hebben veel christenen. We zijn welkom in de hoogste regionen van de Israelische samenleving. Dat maakt ook ons verdacht in de ogen van de moslims. Ze denken dat er zich nogal veel verraders onder ons bevinden. Maar dat is niet waar. Sociale contacten met de Israeliërs is toch geen verraad?”.

“Misschien is er over twintig jaar geen christen meer in Bethlehem”, zegt hij. “Yasser Arafat vrezen we niet. Die is getrouwd met een christelijke Palestijnse vrouw (die tot de islam is overgegaan) en begrijpt onze situatie. Maar wat zal er gebeuren als hij er niet meer is? Het enige waarover wij de laatste tijd praten is wat onze toekomst zal zijn. Zo onzeker zijn we deze kerst.”