Internet moet Bosnië met het 'thuisfront' verbinden

De 20.000 Amerikaanse soldaten die in Bosnië de vrede bewaken zullen nog maanden werk hebben aan het herstel van de verwoeste wegen. Maar de eerste stroken van de 'informatiesupersnelweg' hebben zij al aangelegd. Voor het verspreiden van gegevens over operatie Joint Endeavour maakt het Amerikaanse leger intensief gebruik van het internationale computernetwerk Internet. En omgekeerd kunnen Internet-gebruikers in de hele wereld Amerikaanse soldaten van de vredesmacht IFOR in de sneeuw rondom Tuzla e-mail, een elektronische brief, sturen.

Wie bijvoorbeeld zou willen weten hoeveel Apache-helikopters de Amerikaanse 1ste Pantserdivisie uit Duitsland meeneemt (48), wanneer algeheel IFOR-commandant Leighton Smith zijn vliegbrevet haalde (in 1964), of hoeveel gevarengeld Amerikaanse soldaten in Bosnië ontvangen (25 procent op hun salaris, plus 150 dollar bij acuut gevaar, plus nog eens 25 procent voor wie in Sarajevo dient), kan sinds begin december een bezoek brengen aan BosniaLink, het 'Internet-loket' van het Pentagon. Dat doen per dag gemiddeld tienduizend mensen. BosniaLink omvat een dagelijks bijgewerkte reeks persberichten, toespraken, beleidsvoornemens van de Amerikaanse overheid en lijstjes met het wie, wat en waar van Joint Endeavour.

Wie op zijn computer een zogeheten grafische Internet-browser heeft geïnstalleerd, kan op hetzelfde adres ook direct landkaarten in kleur en tientallen foto's van landende Hercules-vliegtuigen en de eerste militairen op locatie bekijken. BosniaLink geeft via zogeheten hyperlinks ook rechtstreeks toegang tot verwante Internet-adressen, zoals de informatiedienst van de NAVO. Op de stippellijn onder twee hulsttakjes met rode bessen kan men ten slotte voor de soldaten in Bosnië een elektronische kerstgroet invullen.

Volgens het Pentagon bevat de elektronische nieuwsdienst dezelfde informatie die tot nu toe alleen op papier werd verstrekt. BosniaLink zou alleen door zijn snelheid en gemakkelijke bereikbaarheid verschillen. Critici geloven echter vooral dat het Pentagon deze gelegenheid aangrijpt om het publiek rechtstreeks te bereiken, dat wil zeggen zonder tussenkomst van journalisten met hun eigen interpretaties en hun onwelkome vragen over wat er misging of nog mis kan gaan.

Het Pentagon is al sinds jaar en dag op het Internet aangesloten. Sterker: het Internet is gegroeid rond het in de jaren zestig aangelegde netwerk van Pentagon-computers dat door zijn geografische spreiding een atoomaanval moest kunnen weerstaan. E-mail naar 'het front' is echter een primeur.

De GI's in Bosnië kunnen hun elektronische kerstpost overigens alleen nog maar op papier lezen, nadat de leger-PTT een openbare selectie heeft uitgeprint. Met klem vraagt het leger Internet-gebruikers dan ook om de kerstberichtendienst “niet te gebruiken als primaire communicatiemethode met individuele leden van de strijdkrachten in Bosnië”.

De vaandrig die met zijn verloofde in Vermont intieme zaken wil bespreken moet daarom gewoon op zijn beurt wachten voor de satelliettelefoon, net als in de Golfoorlog. Want individuele e-mail-adressen zijn er voorlopig niet - nog even los van de vraag of de IFOR-soldaten wel tijd hebben om achter een computer te gaan zitten chatten met thuis.

Of het ooit zover zal komen, is de vraag. Het Amerikaanse leger heeft bepaald onprettige ervaringen met uitgaande e-mail. Een Amerikaanse vliegenier die in juni van dit jaar had geholpen bij de redding van zijn boven Bosnië neergeschoten collega Scott O'Grady bracht het Pentagon bijvoorbeeld in verlegenheid met zijn openhartige verslag per e-mail. Via het Internet raakte het bekend en werd het eindeloos gekopieerd.

Het verslag gaf niet alleen een onthullend doorkijkje in de codewoorden, geheime procedures en de wapens die bij O'Grady's redding werden gebruikt, maar ook in de wereld van Top Gun, waar menig officer absoluut niet de taal van een gentleman bleek te spreken. Zo deed de piloot in zijn e-mail een oproep om “deze [Servische] klootzakken terug het Stenen Tijdperk in te schieten”. Het Pentagon zit vermoedelijk nog steeds niet op zulke ontboezemingen te wachten.

De Amerikaanse organisatie HomeFront wekt de indruk dat direct e-mail-verkeer met Bosnië wel mogelijk is. Onder het hoofdje Gooood Morning Bosnia - in de afdeling Party Lines - zou het mogelijk zijn om “interactief de mensen die daar wonen te ontmoeten evenals de soldaten die daar dienen”. Maar afgezien van enkele oproepen van een televisiestation uit Kentucky dat graag met IFOR-soldaten afkomstig uit die staat wilde praten, was het gisteren en vandaag angstwekkend leeg in de “discussieruimte” van HomeFront. Het beloofde Reach out and touch-gevoel lijkt nog maar half te worden waargemaakt.