Economisch herstel is voor Bosnië cruciaal

BRUSSEL, 22 DEC. Tegelijkertijd met het binnentrekken van de militaire NAVO-vredesmacht, zet Bosnië-Herzegowina de eerste voorzichtige stappen op weg naar civiele revitalisering van het land. Gisteren werd in Brussel een internationale hulpconferentie voor Bosnië met succes afgesloten: in totaal zal naar schatting 530 à 540 miljoen dollar beschikbaar komen om de komende drie maanden een snelle start te maken met de economische wederopbouw.

Diplomaten bij de Wereldbank en bij de Europese Commissie, maar ook militairen bij de NAVO, noemen de niet-militaire steunoperatie van cruciaal belang voor het welslagen van het vredesproces in Bosnië. In het Dayton-vredesakkoord is vastgelegd dat tussen zes en negen maanden van nu algemene verkiezingen moeten worden gehouden in Bosnië. Wil die electorale lakmoesproef kans op succes hebben, dan moeten voor die tijd de eerste tekenen van maatschappelijk en economisch herstel zichtbaar zijn geworden voor alle bevolkingsgroepen.

De 'kickstart' die gisteren in Brussel werd gegeven is nog maar het begin van de wederopbouw van Bosnië. Volgens de Wereldbank is de komende jaren meer dan 5 miljard dollar nodig om een duurzame economische ontwikkeling op gang te brengen. Of de internationale gemeenschap bereid is om ook met bedragen in die orde van grootte over de brug te komen, zal pas in maart blijken als er een nieuwe hulpconferentie wordt gehouden. Tegen die tijd zal ook duidelijk zijn of de IFOR-vredesmacht greep op de situatie in Bosnië heeft gekregen en of de strijdende partijen werkelijk bereid zijn het vredesakkoord loyaal uit te voeren.

In afwachting daarvan wordt nu begonnen met de uitvoering van een groot aantal projecten die door de Bosnische regering en de Wereldbank zijn geselecteerd. De prioriteiten liggen - naast het opruimen van de naar schatting 1,5 miljoen à 4 miljoen landmijnen - in eerste aanleg bij:

* Herstel van de toevoer van gas, water en electriciteit. Bijna 80 procent van electriciteitscapaciteit is vernietigd.

* Aanleg van wegen, spoorlijnen en andere transportverbindingen en herstel en uitbreiding van het telecommunicatienetwerk. Volgens Sacirbey is reconstructie van het vliegveld van Sarajevo van groot belang omdat de hoogst welkome “particuliere en openbare investeerders nu niet rechtreeks naar Bosnië kunnen vliegen”

* Steun aan de landbouw en aan de industrie. Naar schatting is 90 procent van de bevolking geheel of gedeeltelijk afhankelijk van voedselhulp. Herstel van de landbouwsector is ook van groot belang voor de werkgelegenheid. Om dezelfde reden zal vooral het midden- en kleinbedrijf worden gesteund.

* Onderwijs, gezondheidsvoorziening en huisvesting. Ongeveer 60 procent van de huizen in Bosnië zijn beschadigd, een kleine 20 procent is totaal vernield. Los daarvan moeten er opvangmogelijkheden komen voor de honderdduizenden vluchtelingen.

Deze week werd bekend dat Bosnië is toegetreden tot het IMF, terwijl het lidmaatschap van de Wereldbank er aan zit te komen. Ook daarmee zet Bosnië de eerste stappen op weg naar 'normalisering' van de betrekkingen. De regering richt daarbij het oog nadrukkelijk op de Europese Unie. Bosnië “verdient een speciale behandeling” en wil daarom de aparte status van 'geassocieerd lid' van de EU, in afwachting van het echte lidmaatschap, zo staat in een beleidsverklaring die tijdens de conferentie in Brussel werd rondgedeeld. “Bosnië behoort niet alleen in de EU, maar zou ook een verrijking zijn voor de EU”, aldus de verklaring.