Districten hielpen politici Rusland over kiesdrempel

MOSKOU, 22 DEC. Het nieuwe Russische parlement telt vele oude bekenden. Sommigen hebben in het verleden nog nauw met Gorbatsjov en Jeltsin samengewerkt. Anderen, om het voorzichtig uit te drukken, niet.

Generaal Albert Makasjov bijvoorbeeld. Tijdens de perestrojka kwam hij naar voren als een van de vurigste tegenstanders van Michail Gorbatsjov en in oktober 1993 leidde hij het gewelddadige deel van de parlementaire revolte tegen Jeltsin, die uiteindelijk meer dan 150 mensen het leven kostte.

Makasjov is een van de 225 parlementariërs die hun zetel niet hebben gewonnen via de nationale partijlijsten, maar via verkiezingen in de kiesdistricten, samen eveneens goed voor 225 zetels. Die uitslag van die laatste helft van de verkiezingen is inmiddels volledig bekend. De andere helft bijna, en volgens voorlopige berekeningen krijgen de communisten, onder wie generaal Makasjov, samen met directe bondgenoten als de Agrarische Partij uiteindelijk 186 van de 450 zetels.

Onder hen is ook Anatoli Loekjanov, voormalig voorzitter van de Opperste Sovjet. Loekjanov was een studievriend van Michail Gorbatsjov, maar dat verhinderde hem niet in augustus 1991 deel te nemen aan de machtsgreep tegen de toenmalige Sovjet-president. Loekjanov wordt getipt als parlementsvoorzitter.

Nikolaj Ryzjkov, premier onder Gorbatsjov, is na een succesvolle carrière als president van een commerciële bank teruggekeerd in de politiek. Naar verluidt wil hij zich kandidaat stellen bij de presidentsverkiezingen en hij is al leider van een eigen partij, Macht aan het Volk. Die partij heeft de kiesdrempel niet gehaald, maar Ryzjkov heeft in zijn eigen district een zetel gewonnen.

Dat heeft ook Ryzjkovs partij- en tijdgenoot Sergej Manjakin. Inmiddels is hij 72 jaar oud, maar in 1987 leidde Manjakin in het Centraal Comité nog de aanval die de toenmalige partijchef in Moskou, Boris Jeltsin, voorgoed buiten spel had moeten zetten. Naar later bekend is geworden, verweet Manjakin Jeltsin “stomme kleine kioskjes” op straat toe te laten en ook niet “gehard” genoeg te zijn voor een partijfunctionaris.

De verkiezing van Ryzjkov cum suis illustreert behalve de terugkeer van Sovjet-politici ook de rol van kleine partijen bij de verkiezingen. De afgelopen weken is herhaaldelijk gewaarschuwd dat met 42 partijen misschien wel de helft van de kiezers zou stemmen op partijen die uiteindelijk de kiesdrempel van vijf procent niet zouden halen. Dat is precies uitgekomen.

Andere waarnemers zeiden echter ook dat veel van de kleine partijen helemaal niet waren bedoeld om de kiesdrempel te halen. Zij waren bedoeld om hun leider net dat beetje extra aandacht te geven dat hem in zijn eigen district een zetel zou opleveren. En ook dat is uitgekomen.

Boris Fjodorov, minister van financiën in de regering die in 1992 radicale economische hervormingen inzette, heeft in zijn eigen kiesdistricten een zetel gewonnen, hoewel zijn partij, Voorwaarts Rusland!, in de landelijke uitslagen onder de vier procent is blijven steken. Voor Svjatoslav Fjodorov, een beroemde oogarts en leider van De Partij voor Arbeiderzelfbestuur, geldt hetzelfde. Zie ook filmregisseur Stanislav Govoroechin, leider van het blok Stanislav Govoroechin, en Ivan Rybkin, leider van het blok Ivan Rybkin.

Niet bekend

Er is één nieuwe parlementariër die eerst nog een andere beslissing moet nemen: minister van buitenlandse zaken Andrej Kozyrev. Kozyrev heeft een zetel gewonnen in Moermansk, waar hij als onafhankelijke kandidaat onder anderen de zuster van Vladimir Zjirinovski wist te verslaan. Maar volgens de Russische wet kan iemand niet tegelijkertijd volksvertegenwoordiger en minister zijn. Kozyrev heeft gezegd eerst met president Jeltsin te zullen praten en pas daarna zijn (Kozyrevs/Jeltsins) beslissing bekend te zullen maken.