Orkaanpret met Lola

Wethouder Mulman van sociale zaken zegt het al bij binnenkomst in theater de Speeldoos in Baarn: “We zijn hier niet om te leren, we zijn hier om stoom af te blazen”. Dat willen de medewerkers van de sociale dienst in Baarn, dat hebben ze verdiend. Want waren ze de afgelopen jaren niet het mikpunt van kritiek? Dus proesten ze het uit bij de voorlichtingsfilm en lachen ze hard om iedere grap van de cabaretiers.

Met ingang van het nieuwe jaar moeten alle sociale diensten in Nederland veranderen - van uitkeringsmachine naar werkwinkel. De omslag is groot voor zowel uitkeringsgerechtigden als ambtenaren. Deze laatsten hebben de afgelopen maanden allerlei cursussen gevolgd en hun inspanningen kunnen worden beloond met een feestelijke middag.

Baarn trakteert zijn ambtenaren op zo'n bijstandsfeestje: film, kopje koffie en optreden van cabaretgroep Orkaan Lola. “Ik zit al vijftien jaar in de bijstand en heb nog nooit gesolliciteerd. Lul.” Op het podium scheldt een cliënt tegen een ambtenaar. “Dan moet u nu aan de slag”, zegt de ambtenaar. De vrouw laat een harde boer. Het publiek slaat verschrikt de hand voor de mond.

In het Baarnse theater trekken de dagelijkse beslommeringen van een bijstandsmedewerker in een uur voorbij. Een overspannen man wil niet langer solliciteren, een moeder weigert een baan omdat ze haar kind niet alleen wil laten. Een meisje ontkent samen te wonen. “Heel herkenbaar”, zegt een jonge medewerker.

De ambtenaren blazen stoom af. Wethouders Mulmans toespraak, film en cabaret sporen hen daartoe aan. De film, gemaakt door de Landelijke Veranderingsorganisatie (LVO), die belast is met de invoering van de nieuwe bijstandswet, kiest de kant van de medewerkers. De strekking van het verhaal: de minister bedenkt steeds nieuwe plannen, de oppositie praat alleen over fraude en bollenpellende Polen, de gemeenteraad zegt niets tegen 'Den Haag' te kunnen uitrichten, de directeur van de dienst spoort aan tot harder werken. En de uitvoerende ambtenaren? Die verzuipen in de plannen, de maatregelen en de formulieren.

Tegen drie uur loopt het programma ten einde. Op het podium spelen de acteurs hun laatste scène: bijstandsmoeders staan te trappelen om als kantinejuffrouw aan het werk te gaan, ambtenaren vechten met elkaar om die ene Melkert-baan per maand. Uit de luidsprekers dreunt een parodie op de hit van René Froger. “Een Melkert-baan, een plek onder de zon, ik weet voortaan: ik hoor erbij. Ik wist dat ik het kon ...”