Nieuw fylum gevonden op monddelen van kreeft

Een klein ongewerveld beestje, dat in kolonies leeft op de monddelen van de Noorse zeekreeft, heeft voor grote wetenschappelijke opschudding gezorgd. Symbion pandora is namelijk niet alleen een nieuwe soort, een vertegenwoordiger van een nieuw geslacht en een nieuwe familie, maar ook van een nieuwe orde, en zelfs een geheel nieuw fylum (=stam).

De fyla vormen de hoofdindeling van het planten- en dierenrijk. In het dierenrijk waren tot nog toe zo'n 35 fyla bekend, zoals de eencelligen (Protozoa), de aaltjes (Nematoda), de geleedpotigen (Arthropoda) en de weekdieren (Mollusca). Daar is nu dus een nieuwe groep bij gekomen, die Cycliophora is gedoopt, hetgeen in het Grieks 'drager van een kleine wiel' betekent, een verwijzing naar de merkwaardige mondring van de tot nog toe enige vertegenwoordiger. Zoölogen reppen al van de spannendste vondst van de afgelopen tien jaar en het leukste is nog, dat deze spectaculaire ontdekking niet gedaan is op de toppen van een afgelegen gebergte of ergens in de diepzee, maar gewoon in het Kattegat, iets boven de Deense kust.

Dat men deze dreumes tot dusver over het hoofd zag hoeft niet te verbazen, want het nieuw-ontdekte wezentje meet maar 347 micrometer (een micrometer is een duizendste millimeter). Hij vertoont kenmerken van dieren uit verschillende andere fyla, waaronder poliepen en raderdiertjes. Het lichaam, dat min of meer zakvormig is, zit met een soort zuignapje aan de gastheer (de zeekreeft) vast. Aan de voorkant zit een trechter met zweephaartjes om het voedsel richting mond te zwiepen. De darm beschrijft een grote boog, zodat de anus weer vlak bij de mond zit, bovenop het lijf.

Symbion pandora heeft een zeer complexe levenscyclus, met zowel asexuele als sexuele stadia. Dwergachtig mannetjes hangen aan een naar verhouding enorm groot vruchtlichaam, waarin de vrouwtjes wachten. Op een gegeven moment komen zij tevoorschijn, verspreiden zich en ontwikkelen zich tot larven, die weer een nieuwe gastheer koloniseren. Daar beginnen ze aan een asexuele cyclus, waarbij zich een reeks poliepachtige knoppen ontwikkelt, waaruit merkwaardig genoeg weer een ander type larve tevoorschijn komt, dat toepasselijk pandora is genoemd. Het schijnt dat de sexuele cyclus in gang wordt gezet als de gastheer, de zeekreeft, gaat vervellen. Hoe oud het organisme is, is onbekend. Misschien worden nog fossiele verwanten gevonden, en wie weet bestaan er ook nog levende verwanten. Bij bezoek aan een visrestaurant, zo schrijft de redactie van nature in een commentaar, verdient het zeker aanbeveling om wat handboeken en een microscoop bij de hand te houden.