Kunst in de kerstboom

De kerstbal bestaat 150 jaar. Ter gelegen- heid daarvan stelt de Kunsthal in Rotter- dam bijzondere design-ballen tentoon. Zoals een Mendini in het Groen.

Kunst met ballen. Kerstversieringen door kunstenaars; Kunsthal Rotterdam, Westzeedijk 341. T/m 7 januari 1996, di t/m za 10-17u, zo- en feestdagen 11-17u; 26 dec en 1 jan gesloten.

Een rood hoefijzer met een gestreept worteltje eronder, een zilver-groene tol met twee verdiepingen en charmante zilver-blauwe kikkervisjes met zwarte kraaloogjes. Dat zijn de versieringen waarmee respectievelijk de Italiaanse architect Panza, zijn Duitse collega Brandolini en de Oostenrijkse designer Hamel het liefst hun kerstboom zouden optuigen.

De ontwerpers maakten hun fantasie-kerstballen in opdracht de Duitse design-fabrikant Anthologie Quartett ter ere van de kerstbal die dit jaar honderdvijftig jaar bestaat. Om die verjaardag te vieren nodigde de disignfirma een aantal internationaal vermaarde ontwerpers uit om hun eigen kerstballen te ontwerpen. Alessandro Mendini, Andreas Brandolini, Ginbande, Marcello Panza, Maria Cristina Hamel, Bohuslav Horak, Torsten Neeland, Nelly Putzer, Ed Annink, Robert Wettstein en Tina Aparisi voldeden aan de opdracht. Het resultaat is Kunst met ballen, een bescheiden, kleurrijke tentoonstelling in de vitrine in de lange poort van de Kunsthal. De design-kerstballen zijn ook te koop in de winkel van de Kunsthal.

De van oorsprong Duitse traditie van de opgetuigde kerstboom is in het begin van de achttiende eeuw overgewaaid naar Engeland en met koninklijke instemming van Victoria tot officiële kerstversiering van het Engelse hof verheven. In die tijd bestonden de versieringen uit appeltjes, noten, ingepakte cadeautjes, snoepgoed, papieren slingers en kaarsjes. De eerste glazen kerstbal werd honderdvijftig jaar geleden gemaakt door een glasblazer in Lauscha, een klein plaatsje in het Zwarte Woud. De geblazen, handbeschilderde kerstballen en -klokken werden versierd met kraaltjes en linten.

Ook de kerstballen van de ontwerpers zijn in Lauscha ambachtelijk vervaardigd. Sommige ontwerpers, onder wie de Italiaanse architect Mendini, hebben zich gehouden aan de traditionele, ronde vorm van de kerstbal. Mendini, de architect van het flamboyante Groninger Museum, versierde zijn bal met kleurige, halfdoorzichtige en halfdekkende noppen. Wettstein, een Zwitser, maakte er een glinsterende sneeuwbal van. De Italiaanse Putzer bedekte haar ballen met roze bobbeltjes of goud-blauwe spiralen en Aparisi, een Spaanse, schilderde er een mond of een oog op. De Duitse ontwerper Neelands hield het bij doorzichtige glazen balletjes in vijf verschillende kleuren.

Gedurfder zijn de zilvere drietraps-ballen van Ginbande, het Duitse design-bureau van Achim Heine en Uwe Fischer, en de tin-kleurige 'ballen' van Horak, die meer doen denken aan gepitte aardappels. De naden in de peervormige versieringen van deze Tsjechische ontwerper doen vermoeden dat ze niet mondgeblazen zijn. De ontwerpen van Ed Annink, van de Nederlandse Droog Design-groep, kunnen niet opgehangen worden: hij maakte drie spoelvormige versieringen die over de dennetakken heen geschoven moeten worden.

Wie een kerstboom vol design-ballen wil hangen zal een dikke portemonnee mee moeten nemen: de prijzen variëren van ƒ 12,50 voor een bal van Neeland tot ƒ 65 voor een versiering van Panza. Niet het meest geschikte kerstcadeautje voor families met onstuimige kinderen dus.