Japanse regering trekt miljarden uit voor bankcrisis

TOKIO, 20 DEC. De Japanse regering heeft gisteren overeenstemming bereikt over het gebruik van overheidsgeld voor de liquidatie van zeven hypotheekbanken die op de rand van bankroet staan. Ondanks publieke ontstemming over het gebruik van overheidsgelden voor het opruimen van de crisis bij de banken, stelde minister van financiën, Masayoshi Takemura, dat het nodig is om snel een einde aan de crisis te maken. De overheid zal 680 miljard yen (ruim 10 miljard gulden) bijdragen aan een totaal verlies bij de hypotheekbanken van 6,3 biljoen yen (circa 100 miljard gulden).

Het besluit is genomen na maanden onderhandelen tussen het ministerie van financiën en het ministerie van landbouw over de verdeling van de lasten van de liquidatie. Het ministerie van landbouw is bij de kwestie betrokken, omdat de belangrijkste geldschieters (5,5 biljoen yen) aan de hypotheekbanken de agrarische coöperaties zijn. Omdat coöperaties geen beperkte aansprakelijkheid kennen, hebben hun bestuurders al hun politieke invloed in de strijd geworpen om hun verliezen te beperken en af te wentelen op de moedermaatschappijen van de hypotheekbanken (hoofdzakelijk commerciële banken en effectenhuizen) die slechts voor 3,5 biljoen yen aan leningen bij de hypotheekbanken hebben uitstaan.

De moedermaatschappijen hebben in de ontstane strijd eerder gedreigd de hypotheekbanken via de rechter failliet te laten verklaren, zodat alle schuldeisers gelijkelijk verliezen zouden oplopen. Maar uit het nu bekend gemaakte plan blijkt dat de coöperaties duidelijk het pleit hebben gewonnen. De coöperaties hebben grote invloed binnen de Liberaal-Democratische Partij, een van de drie coalitiepartners en de partij van de minister van landbouw. Een eerder plan van het ministerie van financiën schreef hun tweemaal hogere verliezen toe dan zij nu moeten nemen. Dit verschil is het bedrag dat de overheid nu zelf op tafel legt.

In het huidige plan schrijven de moedermaatschappijen al hun uitstaande leningen aan de hypotheekbanken (3,5 biljoen yen) als verlies af. De overige banken nemen een verlies van 1,7 biljoen yen, bijna de helft van de waarde van hun bij de hypotheekbanken uitstaande leningen. De agrarische coöperaties hoeven maar 10 procent verlies te nemen (530 miljard yen).

De inbare leningen van de zeven instituten ter waarde van 6,7 biljoen yen zullen worden ondergebracht in een nieuwe instelling. Het is echter de vraag hoeveel extra injecties deze instelling nog nodig zullen blijken te hebben. Ruim de helft van dit bedrag aan leningen staat te boek als 'vrijwel oninbaar', danwel 'moeilijk inbaar'. Het is de bedoeling dat de nieuwe instelling wel uitgebreide rechten krijgt om tot inning van de leningen over te gaan. Eén van de problemen die zich blijken voor te doen is dat de Japanse mafia verkoop van onderpand voor oninbare leningen weet te voorkomen.

De regering heeft geen overeenstemming bereikt over de verantwoordelijkheid voor de crisis bij de hypotheekbanken en eventuele strafrechterlijke vervolging. De voorzitter van de Federatie van Banken, Toru Hashimoto, zei gisteren dat de banken met het nemen van hun verlies ook hun verantwoordelijkheid hebben genomen en er dus verder geen persoonlijke consequenties hoeven te volgen voor bankbestuurders.

De drie coalitie-partijen hebben gisteren wel een algemene oproep gedaan tot een onderzoek naar het in het verleden gevoerde beleid van het ministerie van financiën en de centrale bank. De hypotheekbanken waren vroeger de enige banken die hypotheekkredieten verschaften, maar door liberalisering van het bankwezen in de jaren tachtig kregen ze concurrentie van gewone banken. Om hun marktaandeel vast te houden hebben vooral deze hypotheekbanken in de hausse van grond- en aandelenspeculatie eind jaren tachtig (de 'luchtbeleconomie') agressief hypotheken verleend die na de ineenstorting van de markt volstrekt oninbaar blijken te zijn.

Het Japanse dagblad Asahi Shimbun noemde het kabinetsplan voor de hypotheekbank een “schandaal”, omdat de regering volgens het blad veel te coulant is voor de agrarische coöperaties.