Mexico

Voor maistortilla's van een kraampje langs de weg zal in Mexico altijd een markt zijn.

Ook al verkopen de talloze nieuwe MacDonald's in Mexicaanse steden sinds een paar jaar hamburgers en cola, concurrentie zullen ze nooit worden voor de authentieke Mexicaanse lekkernij. Daarmee houdt de vraag naar binnenlandse produkten op. De nationale trots op alles wat Mexicaans is, maakt zeker bij jongeren plaats voor begeerte naar alles wat Amerikaans is. Van merkkleding en Coca-Cola (foto onder) tot cd's en stereotorens. Zelfs wie in Mexico weinig geld heeft, koopt. Op krediet kan alles, dus de middenklasse leeft op grote voet en laat de schulden rustig oplopen. Als de gekochte spullen maar mooi staan in de woonkamer of aan de pols, en afkomstig zijn uit het noorderbuurland. Het is typerend voor het land dat tè veel importeerde en tè weinig exporteerde, een van de oorzaken waardoor de peso vorig jaar plotseling kelderde. Door de val van de peso zijn niet alleen buitenlandse luxe-goederen, die zowel in de glimmende winkelcentra als op de drukke zwarte markten te vinden zijn, duur geworden. Ook de prijs van de paar tijdschriften en kranten die voorzichtige kritiek op de Institutionele Revolutionaire Partij (PRI)-regering afdrukken, is gestegen. De boeren, die de arme deelstaten zoals Michoacán en Chiapas bevolken, kunnen die kritiek meestal niet lezen. De prijsstijgingen daarom niet minder desastreus. Gezinnen met vaak tussen de 5 en 10 kinderen kunnen goede voeding, medicijnen en schoolboeken amper betalen. Maistortilla's zijn behalve het enige voedsel dat ze wìllen kopen, het enige dat ze kùnnen kopen. Zij die de armoede in Michoacán niet meer dulden, trekken naar de buitenlandse fabrieken in noordelijk Mexico en de Verenigde Staten op zoek naar werk. De toenmalige toetreding van Mexico tot het Noord-Amerikaanse vrijhandelsverdrag Nafta was Zapatista-rebellen één misstap te veel van de regering in Mexico-Stad. Met hun ossen en machetes kunnen zij niet op tegen de grootschalige, goedkope landbouwproduktie in de Verenigde Staten en Canada. Toch heeft eén Mexicaanse industrie baat gehad bij de peso-crisis en het vrijhandelsverdrag: het toerisme (foto boven). Ook al kunnen de meeste Mexicanen zèlf niet meer op vakantie, de exotische stranden, tequila en zingende Mariachi's in Cancún (foto links) en Acapulco zijn voor gepensioneerde Amerikanen en Spanjaarden goedkoper dan ooit. Aan de grens met de Verenigde Staten kunnen Amerikaanse mariniers, die uit zijn op hun nachtelijk vertier, voor nog minder dollars dan vroeger bij prostituées en discotheken terecht. De meeste Mexicanen werken echter voor de slecht betalende overheid, voor buitenlandse bedrijven òf zijn voor zichzelf begonnen. Over hun activiteiten in de enorme informele economie hoeven zij geen belasting te betalen. Winkelsluitingstijden of cao's zijn er dan niet, dus kunnen zij van 7 uur 's ochtends tot 11 uur 's avonds achter hun kraampjes staan (foto midden). En voor tortilla's zijn altijd wel klanten.