Holbrooke gaat nu thuis bemiddelen

WASHINGTON, 20 DEC. Richard C. Holbrooke, de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken die de onderhandelingen voor het Bosnische vredesakkoord heeft geleid, treedt begin februari af. Holbrooke (54), die eerder dit jaar al aankondigde niet de hele zittingsperiode van de regering-Clinton te zullen aanblijven, zegt meer tijd met zijn vrouw en kinderen in New York te willen doorbrengen.

Eind mei is Holbrooke hertrouwd, met de schrijfster Kati Marton. “Mijn vrouw is bezorgd dat ik meer tijd met Haris Silajdzic [de Bosnische premier, red.] doorbreng dan met haar”, zei Holbrooke gisteren grappend tegen The Washington Post. De ex-bankier heeft de mogelijkheid terug te keren naar Wall Street, maar wil ook tijd besteden aan reizen en schrijven.

Holbrooke zei gisteren in een verklaring in het Congres volledig achter het beleid van de regering te staan. Hij heeft president Clinton vorige week van zijn besluit op de hoogte gesteld aan boord van het presidentiële vliegtuig op de terugweg van Parijs, waar het Bosnische vredesakkoord was getekend, naar Washington. Naar verwachting wordt Holbrooke opgevolgd door zijn huidige plaatsvervanger als onderminister voor Europese en Canadese zaken, John Kornblum.

De doorbraak in het Bosnische vredesproces wordt in hoge mate toegeschreven aan Holbrooke's doorzettingsvermogen en soms harde onderhandelingstactiek. Werd er in augustus in de pers nog op gespeculeerd dat zijn rol in de regering was uitgespeeld, zijn intensieve pendeldiplomatie, de wapenstilstand en vervolgens het akkoord in Dayton deden zijn ster in Washington rijzen.

Terwijl hij begin deze maand met minister van defensie Perry een Senaatscommissie op de hoogte stelde van het vredesakkoord, krabbelde hij op een briefje aan Perry: “Als we slagen in Bosnië”, waarbij 'als' onderstreept was, “kan de geschiedenis er nota van nemen dat in de maanden november/december 1995 de kiem is gelegd voor een nieuwe Amerikaanse politiek in het Europa van na de Koude Oorlog (Dayton, Rusland, Frankrijk, NAVO)”.

Met de laatse toevoeging doelde hij op het hervonden Amerikaanse leiderschap inzake Bosnië; de samenwerking met de Russische troepen daar; Frankrijks toenadering tot de militaire structuur van de NAVO en aanvaarding van een Amerikaanse hoofdrol in de Europese veiligheid; en ten slotte de nieuwe rol van de NAVO als vredesbewaarder in Europa.

Voor zijn vertrek uit de politiek wil Holbrooke nog eenmaal de pendeldiplomatie bedrijven die in Bosnië zo effectief is gebleken, deze keer om een vredesregeling voor Cyprus dichterbij te brengen. “We zijn van plan 1996 het jaar van de grote inspanning voor Cyprus te maken”, aldus Holbrooke.

Pagina 5: Directe stijl kwam van pas bij bemiddeling in Bosnië

Door zijn directe en soms hoekige wijze van opereren had Holbrooke veel vijanden onder de diplomaten van het State Department. Maar algemeen wordt nu in Washington erkend dat diezelfde eigenschappen hem in staat stelden het Bosnische vredesakkoord door de drie partijen geaccepteerd te krijgen.

In de regering-Carter was Holbrooke ook al onderminister, toen voor het Verre Oosten. In 1985 begon hij een carrière op Wall Street, bij de investeringsbank Lehman Brothers. In 1992 werd hij benoemd tot ambassadeur in Duitsland. Maar twee jaar later werd hij teruggeroepen naar het departement van buitenlandse zaken in Washington, waar 'Hurricane Holbrooke' de Europese afdeling nieuw leven in moest blazen. De oorlog in Bosnië, door veel Amerikanen gezien als een onoplosbaar probleem, en de uitbreiding van de NAVO met Oosteuropese landen waren al snel zijn belangrijkste onderwerpen.

Zijn rol bij de uitvoering van het vredesakkoord voor Bosnië is inmiddels overgenomen door veteraan-diplomaat en onderminister Robert Gallucci.