'Catherine' serieuzer dan Amerikanen

Bijna geruisloos zijn er dit seizoen dagelijks twee tv-uitzendingen bijgekomen die de moeite waard zijn. Op Nederland 3 tijdens het lunchuur de Middageditie en op RTL 4 Catherine, de middag-talkshow van Catherine Keyl.

Die Middageditie wordt maar door zo'n 150.000 mensen bekeken, wat doodzonde is want het is een fris actualiteitenprogramma met goede, korte interviews en reportages. De presentatie is helder en zakelijk door routiniers als Felix Meurders en Hanneke Groenteman en nieuwe talenten - althans op dit gebied - als Jeroen Kramer, Harmke Pijpers en Inge Diepman. Er wordt uitgelegd en doorgevraagd en er is een goed gevoel voor de juiste gast op het juiste moment, kortom, er wordt behoorlijke journalistiek bedreven. En dat is niet gemakkelijk als het om live-televisie gaat.

Dit neemt u hopelijk voetstoots van mij aan, tenzij ik al zó diep gezonken ben in uw achting dat u ook mijn oordeel aanvecht over programma's die u niet gezien heeft. Maar bij Catherine Keyl dacht u ongetwijfeld: dat is ironie, daar meent hij niets van.

Ik geef toe dat ik de schijn tegen heb. De naam Keyl associeer je in eerste instantie met tamelijk beroerde televisie: slechte praatprogramma's, voyeuristisch gezeur met smoezelige sm-types in ongeluchte kelders. Ik merk het als ik haar talkshow in mijn omgeving voorzichtig probeer aan te bevelen: meewarigheid is mijn deel.

Desondanks: ik meen het. Te hooi en te gras zag ik afleveringen van Catherine die aardig waren, en afgelopen week heb ik er zelfs elke dag met enig plezier naar gekeken. Ik ga niet beweren dat het mijn favoriete vrijetijdsbesteding is, maar wèl durf ik vol te houden dat Catherine veel beter is dan Amerikaanse equivalenten als Ricki Lake, Jerry Springer en Jenny Jones. (Oprah Winfrey is een geval apart, die houden we even buiten de vergelijking.)

Haar programma is zelfs (zelfs!) onderhoudender - ik raak nu in de winning mood - dan de talkshows van Sonja Barend en Karel van de Graaf. RTL gaat Catherine vanaf 1 januari elke dag 's avonds laat herhalen, wat me uit het oogpunt van de kijkersgunst geen slechte zet lijkt. 's Middags om vier uur trekt 'Catherine' nu al 850.000 kijkers.

Bij Catherine proef ik als kijker een soort journalistieke gerichtheid die bij de genoemde Amerikanen ver te zoeken is. Het gaat bij hen alleen nog maar om gemakkelijk entertainment, Catherine Keyl wil daarentegen met een lichte toets een informatief programma maken.

De afgelopen week behandelde ze de volgende onderwerpen: werkverslaving, de boerenprotesten, tienermoeders, orgaandonatie, hyperactieve kinderen, de overgang. Bij elk onderwerp waren goede gasten en deskundigen uitgenodigd. Wat dat betreft heeft de redactie van De ronde van Witteman school gemaakt. Er vindt bij dergelijke programma's tegenwoordig nogal grondige research plaats, wat te merken valt aan de nieuwe gezichten en opzienbarende gevallen die uit de anonimiteit worden gehaald.

Een paar voorbeelden. In het programma over orgaandonatie zat een mevrouw die een nier had afgestaan aan haar zuster. “Een mens kan goed leven op één nier”, zei deze (edel)moedige dame, “er is voor mij geen enkel verschil. Ik heb zelfs de Elfstedentocht gereden op één nier.”

Dat was een mooi moment, vooral toen bleek dat alles tevergeefs was geweest: de transplantatie was mislukt en de zus van de donor moest nog steeds voor haar leven vrezen. De donor aanvaardde het met bewonderenswaardige blijmoedigheid. Ze had gedaan wat ze kon, wat zou je verder treuren?

Hèt criterium van een aardig praatprogramma: je moet dingen horen die je nog niet weet. Zo heb ik nooit geweten dat het mogelijk is ook als beenmergdonor op te treden. Er wordt dan operatief - onder narcose - beenmerg uit je gehaald. Er zat in Catherine een jongen die dit al twee keer bij zich had laten doen. Op die manier had hij eenmaal iemands leven kunnen redden. Hij was er erg trots op, maar dat mocht ook wel.

Uit de uitzending over tienermoeders weet ik nu dat er per jaar tussen de 5.000 en 8.000 tienerzwangerschappen zijn in Nederland. Alleen Rotterdam heeft al 1.600 tienermoeders. “Iedereen dacht dat het geen probleem was in Nederland”, zei Keyl. Een meisje legde uit waarom ze het kind tenslotte gewild had. “De gynaecoloog zei: wat vind je van een abortusje? Ik zei: wablief? Wat in mijn buik zit, komt er natúúrlijk uit.”

Dankzij Catherine leerde ik ook alles over 'de overgang'. (De 'vrouwenonderwerpen' zijn goed vertegenwoordigd in dit programma.) Ik wist wat een opvlieger is - hoewel ik er zelden een heb zien opstijgen - maar zo mooi als die mevrouw in de studio heb ik het nog niet horen verwoorden: “Er begint een kacheltje te gloeien in je borst en dat breidt zich over je hele lichaam uit.” Bij sommige vrouwen wel vijftien maal op een dag.

Eén vrouw vertelde dat ze al op haar zesentwintigste in de overgang was geraakt, en er zijn vrouwen bij wie het tot het vijfentachtigste jaar heeft geduurd. Mieke Bal, hoogleraar literatuurwetenschap, had het vroeger nooit serieus willen nemen - de overgang was iets voor huisvrouwen - maar sinds twee jaar weet ze beter. Ze is overspannen geraakt, ook al wist ze een probaat middel tegen een droge vagina: masturberen.

Praktische tips & nuttige wenken: wat wil je nog meer van een talkshow? Diepgaande informatie? Daar hebben we de kranten voor.