Avondje tv

Zondag was het weer mis. Van een boek lezen zou het 's avonds niet komen door een lang VPRO-programma met zo'n duistere naam (Als in een spiegel? Afscheid van de stilte?) over hoe Nederland Indië kwijt raakte. Toen wij gingen kijken was het al begonnen, zodat uit niets meer bleek wie de oude mijnheer was die geïnterviewd werd. Oude filmbeelden waren er ook, scherp en mooi om te zien.

Maar dan gaat verstrooid een vinger op een knopje en is daar ineens André Rieu met zijn Johann Strauss-orkest. Gebruind, recht in het rokkostuum, zwierig. In het orkest op de eerste rij dames, die in fantastisch glimmende jurken strijkinstrumenten bespelen. Achteraan de blazers, slagwerk, allemaal mannen. Zouden musici in dit orkest naar sekse worden geselecteerd?

Als de Kaiserwalzer wat moeilijk op gang komt gaan we even terug naar Indië. Maar de VPRO kan niet op tegen al die sjeu; wat is een verklaring van de oude Drees - waarvan je de gevolgen al weet - tegen de charmes van een walsenkoning?

De Kaiserwalzer sleept nu mee. Wij hebben nog nooit zo'n blij concertpubliek gezien. Rieu heeft een onnavolgbare blik bij het spelen: minzaam, diepzinnig en vriendelijk tegelijk. De dames moeten bij bosjes voor hem vallen, zoals eertijds voor Paganini. Het publiek is vaak in beeld, er is een camera die over de zaal scheert alsof hij in een zweefvliegtuigje zit, een wonderlijk effect. Een enkeling geneert zich terwijl verder alles deint, danst, meezingt. Geluk straalt van de mensen af, oprecht, ongesubsidieerd geluk.

Indië ploetert voort. Soekarno is nog jong, maar de Engelsen vinden dat hij de zaken goed in de hand heeft. Nederland begrijpt er niets van. Cracker op RTL 5 is te laat, we kunnen nog even rondkijken. Ergens vat een wereldberoemde historicus in drie zinnen Ruslands wanhopige situatie samen; prettig te weten dat het zo eenvoudig is. De timing van Rieus afscheid is geniaal. Twee, drie toegiften, toe maar. Een violiste pakt haar bladmuziek al terwijl Rieu nog quasi wegloopt.

Dan begint Cracker, over de dikke doch begaafde politiepsycholoog dr. Fitzgerald, die niet eens zijn eigen privéleven op orde kan houden. Dit is vies lekker kijkvoer. Er is iets opgebloeid tussen Fitz en de jonge politievrouw. Een mooi gebaar voor de zwaarlijvigheidslobby.

Nu kunnen we nog maar weinig tijd missen voor Indië. Niet genoeg om vast te stellen hoe de mijnheer heet met achter zich die indrukwekkende rij Van Dale-woordenboeken. En wie zit daar toch aldoor op een zomers plezierbootje? Is hij te onbelangrijk voor een naambordje? Dit mag dan geen documentaire zonder tekst zijn, iets waar ze bij de VPRO ook van houden, het is er wel een met te weinig ondertitels.

Cracker is hevig realistisch in de details van het dagelijks leven. Politiemannen maken botte grappen, de psycholoog drinkt, gokt en is ongelukkig. De misdaad die hij oplost is nooit gewoon. Een zwetsende verkrachter dit keer. Ook wordt iemand in elkaar getrapt en blijft liggen tussen een liftdeur die steeds open en dicht gaat, tegen hem aan. Even weg hier.

Dat Indië op Drie maar doorgaat begint te wennen. Iemand legt het verschil uit tussen twee typen revoluties, het romantische van 1789 en het twintigste-eeuwse. Het klinkt aardig maar ook een beetje opportunistisch. Bij Cracker wordt nu de jonge politievrouw zelf slachtoffer. Dat is niet alleen tegen de goede smaak, maar vast ook tegen de regels van het gilde van detective-schrijvers. Of die engerd zijn verdiende loon krijgt zien we volgende week hopelijk.

Voor Indonesië zijn wij nu te moe geworden. De KRO biedt uitkomst, meer spanning op zijn Brits. Een drama in een psychiatrische inrichting is al half voorbij, wat kan het schelen. Held redt Dader uit drijfzand - dat is pas goede smaak. We kunnen naar bed.

Ineens zien wij goudgele letters die in een oude molen op balken zijn getoverd. GERECHTIGHEID, staat er. Krelis, wat is dit? Nachtgedachten van KRO/RKK, meldt de VPRO-gids trouw. Hartstikke goede omroep, de VPRO.