Standbeeld in Ankara voor Nâzim Hikmet

ANKARA, 19 DEC. De internationaal bekende dichter Nâzim Hikmet heeft ruim 30 jaar na zijn dood het Turkse staatsburgerschap nog steeds niet terug, maar er staat inmiddels een ruim drie meter hoog standbeeld van hem in de Turkse hoofdstad Ankara.

Het beeld, met de toepasselijke titel 'de man die tegen de wind in gaat', werd onlangs onthuld door de minister van cultuur, Fikri Saglar, die vanaf 1992 pogingen doet om Hikmet te rehabiliteren. In het kader van die campagne hief de Turkse staatsradio en televisie vorig jaar de ban op het werk van de klassiek dichter op. Hikmet mag evenwel nog steeds niet geciteerd worden in de studieboeken van het ministerie van onderwijs, aan de hand waar van alle kinderen in Turkije hun kennis opdoen. Er zijn nog steeds mensen in Turkije die hem op grond van zijn communstische opvattingen als landverrader beschouwen. Zijn boeken zijn sinds 1960 niet meer verboden.

Hikmet werd in 1902 in een aristicratische familie in Thessalonica, in het huidige Griekenland, geboren. Op jonge leeftijd gaat hij in Moskou studeren, waar hij een toegewijd marxist-leninist wordt. Terug in Turkije brengen zijn politieke opvattingen hem 11 keer in de gevangenis. Eenmaal weer in vrijheid besluit hij naar de Sovjet-Unie uit te wijken. Als gevolg hiervan wordt het Turkse staatsburgerschap hem in 1951 afgenomen. De dichter overleed in 1963 in ballingschap Moskou, waar hij nog steeds ligt begraven. Vorig jaar werden ruim 100.00 handtekeningen ingezameld om hem te rehabiliteren, maar de Turkse regering weigert vooralsnog om gehoor te geven aan die wens.

Hikmet wordt internationaal als een van de meest vooraanstaande vrijheidsdichters van deze eeuw gezien. De thema's waarover hij schreef, zijn vaak universieel, maar literatuurcritici zijn het er over eens dat zijn mooist gedichten handelen over zijn liefde voor Turkije en de Turken. Zijn zuster, Salmiye Yaltirim, richtte samen met andere bewonderaars van zijn werk in 1991 een culturele stichting ter nagedachtenis van hem op. Deze beijvert zich zowel voor zijn rahabilitatie als de oprichting van een Nazim Hikmet-museum in Istanboel.

Mensenlandschappen, een onvoltooide roman in verzen, van Hikmet werd begin dit jaar in het Nederlands uitgegeven.