Amerikaanse overheid sluit weer de poort

WASHINGTON, 19 DEC. Voor de tweede keer binnen een maand heeft de Amerikaanse federale overheid gisteren grote aantallen ambtenaren tijdelijk naar huis gestuurd. Net als in een november onthoudt het Congres een deel van het overheidsapparaat de fondsen om normaal te kunnen functioneren, zolang met de president geen overeenstemming kan worden bereikt over de begroting. Deze keer is echter een aanzienlijk kleiner deel van de ambtenaren met verlof gestuurd: 260.000 tegen 800.000 in november.

Vrijdagnacht liep de tijdelijke maatregel af, waarmee na de sluiting een maand geleden voor een kortdurende financiering was gezorgd. Met die maatregel hadden het Congres en het Witte Huis zich ruim drie weken de tijd gegeven om overeenstemming te bereiken over de begroting en plannen waarmee het begrotingstekort in zeven jaar kan worden teruggebracht tot nul.

Maar hoewel beide partijen intussen enkele concessies hebben gedaan, en de economische vooruitzichten inmiddels gunstiger zijn, blijven de verschillen tussen het begrotingsvoorstel van het door de Republikeinen gedomineerde Congres en de plannen van president Clinton groot. De Republikeinse eis in het jaar 2002 het tekort geëlimineerd te hebben is door het Witte Huis aanvaard, mits minder bezuinigd wordt op onderwijs, milieu-maatregelen en de ziektekostenverzekeringen voor armen en ouderen. Daarnaast is het Republikeinse voorstel voor een belastingverlichting van 245 miljard dollar over de komende zeven jaar, het Witte Huis en de Democraten een doorn in het oog.

De ambtenaren die nu met tijdelijk verlof zijn gestuurd maken zich enigszins bezorgd over de uitbetaling van de verlofdagen. In het verleden zijn ambtenaren in dergelijke gevallen steeds met terugwerkende kracht betaald, een maand gelden was hen dat zelfs schriftelijk toegezegd in een brief van de Republikeinse leiders in het Congres. Een dergelijke verzekering hebben ze tot nu toe niet gekregen.

Het zijn vooral musea, nationale parken en monumenten die gesloten zijn ten gevolge van de problemen tussen Congres en president. De uitgifte van paspoorten is sterk beperkt, en veel ministeries opereren met een aanzienlijk gereduceerde staf. Gematigde Congresleden van beide partijen in Senaat en Huis van Afgevaardigden hebben gisteren en in het weekeinde getracht de meningsverschillen te overbruggen. Maar vooralsnog zijn zij daar niet in geslaagd, en blijven Republikeinen aan de ene kant en het Witte Huis en de Democraten aan de andere kant elkaar de schuld in de schoenen schuiven van de gedeeltelijke sluiting van het overheidsapparaat en de impasse in de begrotingsbesprekingen.

Voor de televisiecamera's trof president Clinton gisteren twee wetsvoorstellen die een aantal overheidsdiensten zouden financieren, zoals dat hier wordt genoemd, met zijn 'veto-pen'. De wetsvoorstellen, die bezuinigingen op het ministerie van binnenlandse zaken bevatten, zouden “meer dan tien miljoen kinderen onder de twaalf jaar ertoe veroordelen in de buurt van giftige stortplaatsen te wonen, die in geen jaren opgeruimd zouden worden”, aldus de president. Een groep kinderen was achter de president geposteerd, als zwijgende getuigen van zijn vermeende toewijding aan hun belangen.

Vandaag zou de president opnieuw overleg plegen met de Republikeinse leiders in het Congres. In de publieke opinie bestaat weinig begrip voor de tweede gedeeltelijke sluiting van het overheidsapparaat in enkele weken, ook al zullen veel Amerikanen er niet direct door getroffen worden of zelfs iets van merken. De druk, ook binnen het Congres, op de onderhandelaars van beide partijen om een compromis te sluiten neem toe. De scherpe daling met 100 punten van de Dow Jones Index, gisteren op Wall Street, is deels toegeschreven aan de slepende onenigheid over de begroting in Washington.

Maar tegelijk is duidelijk dat aan het sluiten van een compromis risico's zijn verbonden, zowel voor de president en de Democraten als voor de Republikeinen. De president is vorige maand blijkens opiniepeilingen duidelijk sterker uit het conflict en de sluiting van de overheidsdiensten te voorschijn gekomen dan zijn tegenstanders. Ook de ontredderde Democraten in het Congres hadden eindelijk weer een onderwerp waarvoor ze zich sterk konden maken op een manier die eenvoudig over te brengen was. De president en zijn partij stelden zich op als de vurige verdedigers van sociale voorzieningen, van onderwijs en milieu, en van de ziektekostenverzekering voor ouderen en armen, waar velen miljoenen Amerikanen van profiteren. Het is voor hen verleidelijk zich nu hard te blijven opstellen, in plaats van een goed eind mee te gaan met de Republikeinse bezuinigingen.

De Republikeinen op hun beurt is er veel aan gelegen hun principiële hervormingen niet te laten verwateren. Na de grote verkiezingsoverwinning in november vorig jaar, die hen de meerderheid gaf in Huis en Senaat, hebben ze alles op alles gezet om hun programma (het Contract met Amerika), uitgevoerd te krijgen. De geschiedenis zou hen nooit vergeven, zoals de voorzitter van het Huis Newt Gingrich het uitdrukt, als ze nu, in het zicht van de finish, zouden opgeven of akkoord zouden gaan met een slap aftreksel van hun revolutionaire plannen.