Teleurstelling bij Polen over trage uitbreiding van EU

MADRID, 18 DEC. Polen reageert teleurgesteld op het besluit van de Europese Unie om op zijn vroegst eind 1997 de namen te noemen van Oosteuropese landen die voor toetreding in aanmerking komen. De Poolse premier, Jozef Olesky, zei zaterdag na een bijeenkomst met de vijftien staats- en regeringsleiders van de EU-landen, dat hij had gerekend op “een duidelijker verklaring, met name over Polen en een aantal andere landen”.

De EU-lidstaten, vrijdag en zaterdag in Madrid bijeen voor hun halfjaarlijkse top, besloten om een half jaar na de zogeheten intergouvernementele conferentie (IGC) te bepalen met welke Oosteuropese landen ze toetredingsonderhandelingen beginnen. De IGC, een herziening van het verdrag van de Europese Unie, eindigt waarschijnlijk midden 1997. Voor Cyprus en Malta bestaat al de toezegging dat de onderhandelingen een half jaar na de IGC beginnen.

Zoals inmiddels traditie is, schoven de staats- en regeringsleiders van negen Oosteuropese landen en van Malta en Cyprus zaterdag aan bij de EU-top. Volgens de Nederlandse premier Kok zat “niet iedereen er als een zonnetje bij”. Kok: “De landen die hier vandaag waren, worden liever vandaag dan morgen lid.” Behalve Oosteuropese teleurstelling waren ook Denemarken, Zweden en Finland niet helemaal tevreden. Zij hadden liever gezien dat de toezegging wordt gedaan dat de onderhandelingen met àlle kandidaat-toetreders tegelijk beginnen. De Noordse landen vrezen dat de Baltische staten, Estland, Letland en Litouwen, buiten de boot vallen.

Tevreden was wel de Duitse bondskanselier Kohl, die sprak van een “beslissende doorbraak” in de toetredingsstrategie. Hij noemde het besluit “ook van geopolitiek belang”. Duitsland maakt zich al enige tijd sterk voor toetreding van vooral buurland Polen. Ook Eurocommissaris Hans van den Broek, die Oost-Europa in zijn portefeuille heeft, reageerde zaterdag positief: “Dit geeft grotere zekerheid dat de Unie er niet op uit is de uitbreiding op de lange termijn te schuiven.” De Eurocommissaris verwacht dat eind 1997, naast Cyprus en Malta, drie tot vijf landen zich voor toetreding zullen kwalificeren.

Van den Broek voorspelde dat de daadwerkelijke uitbreiding naar Oost-Europa nog enige tijd zal duren. Hij wees er op dat de onderhandelingen met Finland, Oostenrijk en Zweden al vijftien maanden in beslag namen, en “deze gaan langer duren.” Ook de Britse minister van buitenlandse zaken, Malcolm Rifkind, verklaarde gisteren tegenover de BBC-televisie dat toetreding van de eerste Oosteuropese landen nog zes jaar kan duren. Premier Major waarschuwde zaterdag dat uitbreiding bij ongewijzigd beleid de Unie 38 miljard ecu (ruim 76 miljard gulden) gaat kosten, alleen al aan financiële steun uit de zogeheten structuurfondsen.

Bulgarije vroeg zaterdag formeel het EU-lidmaatschap aan. Daarmee komt het aantal officiële kandidaat-toetreders, naast Malta en Cyprus, op acht: Bulgarije, Estland, Letland, Litouwen, Roemenië, Polen, Hongarije en Slowakije. Een verzoek voor lidmaatschap van Tsjechië wordt binnen enkele weken verwacht. De Tsjechische premier, Václav Klaus, verklaarde zaterdag: “We zijn er zeker van dat we in de eerste groep [toetreders] zitten, want we voldoen aan alle criteria.”

Op de Europese top in Madrid bleek dat de verhouding tussen Italië en Frankrijk onder hoogspanning staat. Italië, komend half jaar voorzitter van de Europese Unie, wil met een Europese top op 29 maart in Turijn het startschot geven voor de IGC. President Chirac wierp echter tegen dat een top te hoge verwachtingen zou wekken. Volgens de Italiaanse premier, Lamberto Dini, schuilt achter deze tegenwerping de Franse verontwaardiging dat Rome zich blijft verzetten tegen hervatting van de Franse kernproeven. Vorige maand zegde Chirac nog een Frans-Italiaanse top af, in reactie op het protest van Rome. Dini zei zaterdag dat Chirac niet naar Turijn zou komen. De Italiaanse minister van buitenlandse zaken, Susanna Agnelli, zei dat Italië Chirac en de overige staats- en regeringsleiders toch zou uitnodigen. “Als president Chirac dan op Mururoa is, dan is dat jammer.”