'Over tien jaar bestaat het Nederlands elftal niet meer'

ARNHEM, 18 DEC. Karel Aalbers, de altijd welbespraakte voorzitter van Vitesse, weet voor een keer het antwoord niet. Waarom isoleert het Europese Hof met het arrest over het transfersysteem in de zaak-Bosman het voetbal voor vijftien lidstaten in de wereld binnen de mondiale bond FIFA met 190 aangesloten landen? Prof. mr. Heiko van Staveren, hoogleraar sport & recht op de Vrije Universiteit van Amsterdam, weet daar wel het antwoord op: “Ik vrees dat de rechters aan het Europese Hof van Justitie aan Europaditis lijden. Wiens brood men eet, wiens woord men spreekt. Alles moet Europees worden. Er moet vrij verkeer van werknemers zijn, maar dan binnen de grenzen van de Europese Unie. De Nigerianen van Ajax zijn nog steeds buitenlanders. Die afbakening wordt wél gemaakt.”

Hoewel hij het arrest nog niet uitvoerig heeft kunnen bestuderen, zet Van Staveren, die ook zitting heeft in de Studiecommissie Vergoedingensysteem van de KNVB, wat juridisch technische vraagtekens. Zoals: “Waarom heeft het Hof zich uitgesproken over de buitenlanderregel? Die vormde voor Jean-Marc Bosman geen enkele belemmering. De advocaat-generaal Lenz heeft Artikel 48 gehanteerd, dat bepaalt dat er geen discriminatie mag plaatsvinden op grond van nationaliteit. Maar dat artikel is niet geschreven voor vrij verkeer van personen. Daarover bestaat jurisprudentie in het Mühren-arrest. Verder vind ik het vreemd dat vergoedingssommen bij binnenlandse transfers wel zijn toegestaan. Vooral clubs in de grensstreek zullen hiervan hinder ondervinden. Het buitenland komt in een voordelige concurrentiepositie terecht. Terwijl dat juist niet de bedoeling is van het Europese recht. Ik snap de zorgen wel bij de clubs.”

Aalbers, die de onverdiende nederlaag van zijn Vitesse tegen Feyenoord (0-2) gisteren op Monnikenhuize onbesproken liet, vroeg zich af of de KNVB op grond van het verenigingsrecht geen autonome afspraken kan maken over het toegestane aantal buitenlanders. “Ik weet niet hoe het internationale arbeidsrecht zich verhoudt tot het Nederlandse verenigingsrecht. Met andere woorden: hoe groot is de draagkracht van de uitspraak? De topclubs zouden ook een gentleman's agreement kunnen afsluiten over het toegestane aantal buitenlanders. Ik houd over dit aspect van het arrest mijn hart vast. Ik vrees dat over tien jaar het Nederlands elftal niet meer bestaat. De topclubs gaan straks shoppen in Europa om aan goed en goedkoop spelersmateriaal te komen. Niemand zal nog zelf voetballers opleiden, want dat kost te veel geld.” Feyenoord-speler Peter Bosz deelt die mening: “Zeven van de elf spelers zijn straks buitenlanders. Allerlei voorzitters zullen de Europese markt afstropen naar goedkope krachten.”

Volgens van Staveren is het echter niet mogelijk op eigen houtje regels in te stellen die dit soort excessen kunnen voorkomen. “Zeker niet in Nederland. Wij kennen sinds kort de algemene wet gelijke behandeling. Er zijn binnen de Europese Unie uitzonderingen voor speciale sportwedstrijden. Zoals interlands. Dan mag wel op grond van nationaliteit worden gediscrimineerd, hoewel er in die wedstrijden ook financiële belangen op het spel staan.”

De zakenman Karel Aalbers keek gisteren ten aanzien van de Bosman-zaak natuurlijk ook naar zijn portemonnee. Hij sluit zich aan bij de veel gehoorde opinie dat de afschaffing van het transfersysteem ertoe bijdraagt dat de jeugdopleidingen voor de modale clubs straks niet meer te betalen zijn. “Wij betalen een miljoen per jaar aan opleidingskosten. Van de honderd spelers breken er misschien acht door. Elk voetbaltalent kost zeventigduizend gulden per jaar. Gemiddeld investeer je per speler dus een ton of negen. Waarom zou je dat nog doen als je ze toch niet kunt vasthouden?” Peter Bosz vindt dat de KNVB wat dit betreft een voorbeeld moet nemen aan de Franse situatie, waarin transfersommen officieel al enige jaren niet meer zijn toegestaan. De Feyenoorder weet uit zijn periode bij Toulon dat er in Frankrijk langlopende contracten met jeugdspelers werden afgesloten. “In dat land ben je als club verplicht om een opleiding in stand te houden. Ze noemen dat daar centre formation. Er bestaat een regel dat de clubs onderling geen stagiairs bij elkaar weghalen. De jeugdspelers moeten vanaf hun vijftiende of zestiende voor langere tijd een contract tekenen. Overigens las ik dat staatssecretaris Terpstra zich geen zorgen maakt over de jeugdopleiding bij de clubs. Misschien is er in dit kader van overheidswege straks toch geld te verwachten.”

Professor Van Staveren betoogde al eerder dat de clubs naar nieuwe inkomstenbronnen moeten zoeken om in hun exploitatie de tekorten te dekken die eventueel ontstaan door het gemis aan transfersommen. De KNVB zou er in zijn optiek op moeten toezien dat de opbrengst van de tv-rechten naar draagkracht wordt verdeeld. Vorige week presenteerde het sectiebestuur een ingewikkeld systeem waarbij de clubs uit de grote tv-pot een bijdrage ontvangen op grond van prestatie. De solidariteitsgedachte ontbreekt. “Als je een sterke competitie in stand wilt houden, zul je ook aan een stevige basis dienen te werken. De kleine clubs moeten meegenieten van hetgeen de grote clubs mede dankzij hen bereiken. Hoewel de argumenten van de topclubs ook begrijpelijk zijn. Het is een pijnlijke kwestie”, aldus Van Staveren die verder meent dat de speciale KNVB-commissie snel moet onderzoeken hoe de geldstromen binnen het betaalde voetbal nu gaan lopen.

Op de werkvloer wordt met steeds meer instemming gereageerd op het arrest van het Europese Hof. Arie Haan, de fortuinlijke Feyenoord-trainer van gistermiddag, sprak van “een ontwikkeling die in deze tijd past”. Het is volgens Haan goed dat de clubs die de transfersommen in de exploitatie hadden opgenomen in het vervolg inventiever moeten worden. “Daarom vind ik het positief voor de langere termijn. Je kunt geen winsten meer boeken met transfers. Ik ben zelf ooit ook gehinderd door het transfersysteem. Ik was negentien jaar en wilde met Cor Brom mee naar Vitesse, maar Ajax vroeg een veel te hoge vergoedingssom. Achteraf maar goed dat het niet is doorgegaan.”

Peter Bosz kocht zichzelf tien jaar geleden bij Vitesse vrij voor 25.000 gulden om een contract te kunnen tekenen bij RKC, nadat hij eerst was teruggekeerd naar de amateurs van AGOVV om onder de transferrechten uit te komen. “Voor de rechtspositie van de speler is deze uitspraak een heel goede zaak. De clubs zullen inventief moeten worden in het afsluiten van contracten. Zoals Ajax dat gedaan heeft nadat Van Basten voor 1,7 miljoen gulden vertrok.”

Vanuit Utrecht deed Ajax-trainer Louis van Gaal nog een duit in het zakje. Ook hij juicht de afschaffing van het transfersysteem toe. “Ik heb hier twintig jaar geleden al voor gepleit. De arrogantie van de macht is afgestraft. De bestuurders hebben zitten slapen en worden nu verrast. Al had ik gehoopt op een overgangsregeling.”

    • Erik Oudshoorn