M. GUTIERREZ MELLADO (1912-1995); Meneer de generaal

MADRID, 18 DEC. In besloten kring is gisteren de Spaanse luitenant-generaal Manuel Gutiérrez Mellado begraven die afgelopen vrijdag op 83-jarige leeftijd bij een auto-ongeluk om het leven is gekomen. Gutiérrez Mellado - die bekend stond als 'de democratische generaal' - was vice-premier in het eerste democratische kabinet na de dictatuur van generaal Francisco Franco, vanaf 1976. Maar internationaal kreeg hij vooral bekendheid door zijn optreden in de vergaderzaal van het parlement bij de couppoging van kolonel Tejero in 1981.

De opnames van een verborgen camera in de Cortes registreerden feilloos hoe alle parlementariërs en ministers onder hun bankjes doken, nadat Tejero met zijn pistool vanaf het spreekgestoelte een aantal maal in het plafond schoot. Uitzondering was de tengere gestalte van de toen reeds 69-jarige Gutiérrez Mellado, die tierend van woede op Tejero en zijn mannen afliep. Op de voet gevolgd door premier Adolfo Suárez die trachtte de situatie te bedaren.

Gutiérrez Mellado speelde - naast koning Juan Carlos -een doorslaggevende rol bij de vreedzame overgang naar de democratie. Als vice-premier onder Suárez met speciale bevoegdheden op het gebied van defensie, slaagde hij er in de bezwaren tegen de democratie - bijvoorbeeld tegen de legalisering van de communistische partij - binnen de omvangrijke legertop te neutraliseren.

De generaal maakte zich daarmee in eigen kring niet populair. Zijn meer reactionaire collega's noemden hem na zijn benoeming spottend “meneer Gutiérrez”. Hij greep streng in bij weerbarstige topmilitairen. Een generaal van de paramilitaire politie, de Guardia Civil, die de nieuwe grondwet in 1978 “een leugen” noemde, liet hij prompt arresteren.

Generaal Gutiérrez, die in de tijd van de burgeroorlog meevocht aan de zijde van Franco's nationalisten, wist zich door zijn inspanningen geliefd bij het volk. De afgelopen jaren ontving hij een groot aantal onderscheidingen voor zijn inspanningen tijdens de transición. Zelf een hartstochtelijk roker, richtte Gutiérrez Mellado na zijn vertrek als vice-premier een stichting op voor de hulp aan drugsverslaafden, waarin hij tot aan zijn dood actief was. Afgelopen vrijdag was hij met een escorte op weg van Madrid naar Barcelona om een lezing te geven aan de universiteit, toen zijn auto in de bergen slipte op een bevroren weggedeelte.

In een speciale rouwdienst die vrijdag voor de generaal werd gehouden waren behalve de Spaanse koning en koningin en ex-premier Suárez een groot aantal hoofdrolspelers uit de overgangsperiode aanwezig. Zoals hij had gewenst had de begrafenis in besloten kring plaats, wat niet verhinderde dat veel Madrilenen zich in de buurt van de begraafplaats hadden verzameld hadden en de begrafenis - als Spaans betoon van eer - met applaus begeleidden.