Kok ruziet met Eerste Kamer over nieuwe wet

DEN HAAG, 18 DEC. Minister-president Kok stevent af op een confrontatie met de regeringspartijen in de Eerste Kamer over de nieuwe Nabestaandenwet en de privatisering van de Ziektewet. De premier waarschuwde de senaat gisteren op Radio 1 dat deze wetten in het regeerakkoord zijn afgesproken en derhalve “vitaal zijn voor het voortbestaan van het kabinet”. Volgens VVD-senator Heijmans is dit een verkapt dreigement met een kabinetscrisis.

De Eerste Kamer behandelt morgen de Nabestaandenwet (opbrengst 1,3 miljard in 1998) en in januari de Ziektewet (900 miljoen gulden). “Als daar door Tweede of Eerste Kamer gaten in worden geschoten, kan het kabinet zijn werk niet meer volwaardig doen”, zo dreigde Kok gisteren.

Kok: “We hebben destijds het compromis gesloten dat als de Nabestaandenwet wordt hervormd andere drastische ingrepen in de sociale zekerheid achterwege kunnen blijven. In dat compromis mogen geen gaten worden geschoten. Daar kan het kabinet niet ongeïnteresseerd tegenaan kijken. Daar hecht het kabinet zeer aan.”

Ondanks deze waarschuwing bleven senatoren van PvdA, VVD en D66 vanochtend grote bezwaren houden tegen met name de Nabestaandenwet, die in de plaats komt van de Algemene Weduwen- en Wezenwet. De Eerste-Kamerleden Van de Zandschulp (PvdA) en Heijmans (VVD) willen onder meer voorkomen dat mensen onder de 45 jaar zonder minderjarige kinderen geen uitkering meer ontvangen als hun partner overlijdt. Ook D66-senator Gelderblom gaf vanochtend te kennen nog steeds aanpassingen te verlangen in het wetsvoorstel. “Ik heb een aantal dingen waarvan ik zeg: dat moet anders”, zei zij. Het grootste probleem voor D66 is dat “bestaande gevallen” erop achteruit kunnen gaan. Zij krijgen te maken met een inkomenstoets. Volgens Gelderblom is het een 'vaste lijn' in de senaat dat nieuwe wetgeving dergelijke bestaande gevallen juist ontziet.

Pagina 3: Aanpassing sociale wetgeving ligt gevoelig

In de senaat is het overgangsrecht bij aanpassingen in de sociale wetgeving altijd een gevoelig thema. In de vorige kabinetsperiode sneuvelde een eerdere aanpassing van de Nabestaandewet onder meer op dit onderwerp. Gelderblom hoopt dat het kabinet alsnog met aanpassingen komt in een zogenoemde novelle. “Ik hoop dat die nooduitgang enige lucht brengt”, zei D66-senator.

Volgens Van de Zandschulp en Heijmans heeft afgelopen dagen geen overleg plaatsgehad met VVD-staatssecretaris Linschoten (sociale zaken) over het wetsvoorstel. Vice-premier Dijkstal verwees vrijdag naar een dergelijk beraad.

“Er is met mij geen overleg geweest, en ik heb ook geen telefoontje gehad. En ik ben ook niet van plan vandaag naar Den Haag te komen”, aldus Heijmans vanochtend. Evenals Van de Zandschulp gaat hij er van uit dat de Senaat morgen “een open gevecht” aangaat met staatssecretaris Linschoten.

Dijkstal zei afgelopen vrijdag na afloop van de ministerraad “goeie hoop” te hebben dat de senaat zou instemmen met de Nabestaandenwet. “De coalitiepartners zijn zich bewust van van de noodzaak van een snelle behandeling en van het politieke belang daarvan,” aldus de vice-premier. Hij wees erop dat de Tweede Kamer de Nabestaandenwet al ontdaan heeft van een aantal scherpe kanten.

Kok waarschuwde de Eerste Kamer enige weken geleden al bij de Algemene Beschouwingen niet te veel afstand te nemen van de afspraken in het Regeerakkoord. Hij onderstreepte nog eens de formeel minder politiek geprofileerde rol die de senaat dient te spelen in het staatsbestel.

VVD-senator Wiegel zei onlangs dat zijn fractie weliswaar veel moeite heeft met de Algemene Nabestaandenwet, maar niettemin te verwachten dat zij er wel mee zou instemmen. Wiegel stelde het financiële belang voor het kabinet voorop.

De Eerste Kamer maakte onlangs ook grote bezwaren tegen de invoering van een nieuwe milieuheffing op energie (ecotax), maar ging uiteindelijk wel akkoord nadat premier Kok de fractieleiders bij zich had geroepen.