De Smashing Pumpkins lijden verschrikkelijk onder hun roem en hun eigen uiterlijk; 'Onzekerheid is toch de basis van de rock 'n' roll'

De Amerikaanse popgroep Smashing Pumpkins, die vorige week in Amsterdam optrad, draagt de last van de roem met angst en beven. 'Hoe moet het toch met de volgende cd?' En 'Ik ben tien pond te zwaar!'

Smashing Pumpkins. Melon Collie And The Infinite Sadness (Virgin 40864)

In kamer 343 van het Amsterdamse hotel is crisisberaad. Een woedende bassiste D'Arcy zet wachtende journalisten en cameramensen buiten de deur om met de vier bandleden eerst even grondig de verhoudingen binnen de Smashing Pumpkins te bespreken. Ze mompelt iets over gitarist James Iha die 'chemically imbalanced' zou zijn en excuseert zich.

Een klein half uur later schuiven de vier aan voor het interview. Behalve Iha kijkt iedereen weer opgewekt. Zanger Billy Corgan heeft zijn hoofd kaalgeschoren, drummer Jimmy Chamberlins haar is zwart geverfd en D'Arcy heeft engelachtig gekrulde haren in plaats van het asymmetrische kapsel van weleer.

Waarom veranderen rockmuzikanten zo vaak hun haar? “Omdat we onszelf steeds op foto's zien. Dan wil je wel eens tegen iets anders aankijken,” verklaren drummer Chamberlin en D'Arcy. Voor Billy Corgan zit er meer achter. “Het feit dat je rockster wilt worden geeft al aan dat je eigenlijk bedoelt 'ik ben onzeker, ik wil aandacht'. Anders zou je een ander beroep kiezen. Onzekerheid is toch de basis van de rock 'n' roll.”

De Amerikaanse band de Smashing Pumpkins werd zo'n zeven jaar geleden opgericht in Chicago. Toen de debuut-cd Gish in 1991 uitkwam bereikte de groep op de vleugels van de grunge-stroming al snel het grote publiek, zowel in Europa als in Amerika. De onlangs verschenen derde cd Mellon Collie And The Infinite Sadness, werd overal ontvangen als een meesterwerk. En toen de groep vorige week een optreden gaf in de Melkweg in Amsterdam, waren de kaartjes binnen tien minuten uitverkocht. Aan het optreden was tevoren geen enkele ruchtbaarheid gegeven.

Maar roem helpt niet tegen onzekerheid. Corgan zegt hierover: “Tien pond te zwaar zijn en op een kantoor werken, waar er af en toe iemand iets over opmerkt, is èèn ding. Maar tien pond te zwaar zijn en jezelf op de omslag van allerlei tijdschriften zien staan, terwijl je weet dat de hele wereld je zal zien, is iets heel anders. Om nog maar te zwijgen over de last van al die hoge verwachtingen, die mensen nu van ons hebben.”

Ten tijde van de vorige cd (Siamese Dream, 1993) ging de groep bijna ten onder aan dat soort spanningen. Billy Corgan duldde de andere muzikanten nauwelijks bij de opnames en beweerde in interviews 'ìk ben de Smashing Pumpkins'. Maar die crisis is overleefd en interviews worden nu door alle bandleden tegelijk gedaan, om te voorkomen dat Corgan door de media wordt afgeschilderd als solo-ster. De cd Mellon Collie werd opgenomen in betrekkelijke harmonie.

Mellon Collie blijkt afsluiting te zijn van een cyclus. Binnen het rock-idioom van extreem harde gitaren, drums en schreeuwerige zang, zeggen de Smashing Pumpkins, zijn de mogelijkheden nu uitgeput. Toch was de rockinstrumentatie op Mellon Collie al aangevuld met ongewone instrumenten als violen en harp. “We gaan in de studio al verder met experimenteren dan op de eerdere cd's, maar dan nog: als je de esoterische kantjes van Mellon Collie wegdenkt, hou je een klassieke rock-plaat over,” zegt Corgan.

“We gaan nu naar een nieuwe fase, onze volgende cd wordt waarschijnlijk veel technologischer. Ik zou zelf graag een plaat maken waarbij ik me helemaal vrij voelde van verwachtingen. Dat we niet hoeven denken 'wij zijn de Smashing Pumpkins en wat is een logisch vervolg voor ons', maar dat we iets totaal onverwacht maken, zoals U2 deed, en Bowie vroeger. Ongeveer zoals het verschil tussen de vroege Beatles en de late Beatles.”

Als Mellon Collie de zwanezang is van de Smashing Pumpkins-oude stijl, dan is het een imposante afscheidsplaat. De souplesse waarmee violen en gitaargeweld worden samengebreid, de verfijning van de arrangementen, en de gedoseerde woede van Corgans vocalen bouwen tezamen aan een geraffineerd soort muzikale agressie. In vergelijking met deze doorgewerkte instrumentaties vallen Corgans teksten op een opmerkelijke manier uit de toon. Frasen als 'Love is suicide', 'The world is a vampire' of 'Despite all my rage/ I'm still just a rat in the cage' onderscheiden zich van de muziek als neonreclames van een gothische kerk.

“Mijn teksten zijn cru,” zegt Corgan over dit contrast. “Bijvoorbeeld zoiets als 'love is suicide'. Maar ja, ik kan er wel omheen draaien, dat is toch waar het op neer komt. En dat is ook wat het publiek er in herkent. Iedereen heeft wel eens bij de telefoon zitten wachten op een geliefde. Iedereen kent dat misselijkmakende gevoel van gedumpt te worden. Dus waarom zou ik niet die naakte emotie beschrijven? Behalve expliciet seksuele beelden of extreem racistische teksten ligt alles voor mij open om te beschrijven.”

Wat betreft openhartigheid over zijn negatieve zelfbeeld is Corgan doorgegaan waar Kurt Cobain twee jaar geleden afhaakte. Corgan rekent zich nadrukkelijk tot de 'underdog' en doet daarvan verslag in bijvoorbeeld 'Jellybelly': 'Living makes me sick/ so sick I wish I'd die/ down in the belly of the beast'.

Corgan vertelt wat het schrijven van zulke teksten voor effect op hem heeft. “Met iets opschrijven als 'love is suicide' ben je er nog niet. Je moet het ook werkelijk voelen, net als alle andere dingen die ik over mezelf noteer. Daarvoor moet je diep in die afgrond turen in jezelf en je afvragen 'waarom ben ik zo'n stumper, een emotioneel wrak. Waarom ben ik nog altijd boos op mijn moeder omdat ze me in de steek heeft gelaten? Waarom kan ik niet met iemand samenleven?'.

“Ik moet het steeds weer opbrengen die gevoelens werkelijk te voelen om er eerlijk over te kunnen schrijven. En daar wordt je geen vrolijk type van. Dat maakt dat je je hoofd door de muur wilt stampen; want ik ben slim genoeg om het allemaal te begrijpen, maar ik ben te dom om er iets aan te veranderen,” zegt Corgan. “Het is net als met roken,” merkt Jimmy Chamberlin droogjes op.