De loden last van de koninklijke mythe

The making of a King, Ned.1, 22.49u.

Na het geruchtmakende interview dat de Britse kroonprins Charles in de zomer van 1994 had met Jonathan Dimbleby rezen al de twijfels of hij de aangewezen figuur was om mettertijd zijn moeder, koningin Elizabeth, op te volgen. Na het recente vraaggesprek van Lady Diana met de BBC zijn die twijfels alleen maar groter geworden. Als Charles wordt overgeslagen en koningin Elizabeth tijd van leven heeft, zou de oudste zoon van Charles en Diana, de nu 13-jarige prins William, de logische troonopvolger zijn.

Niet alleen in Groot-Brittannië, maar ook in ons land is de belangstelling voor de verwikkelingen in het Britse vorstenhuis groot. Het BBC-interview met Diana werd door 500.000 Nederlanders bekeken, de herhaling een dag later op SBS 6 trok 1,3 miljoen kijkers. Haar ontboezemingen logen er niet om. Het leek soap, maar het was echt: een combinatie van glitter en glamour, verstoorde verhoudingen, haat, frustratie, gekonkel en ontrouw. Zouden de vredesonderhandelingen tussen de prinses en Buckingham Palace de schade voor de monarchie nog kunnen beperken? De media stonden dagenlang bol van beschouwingen, roddels en speculaties.

De film die vanavond door de NCRV wordt uitgezonden, de eerste documentaire over prins William, speelt in op de belangstelling voor deze verwikkelingen. Fraaie, vaak ook vertederende beelden van een 13-jarig jochie, wiens leven met een zware hypotheek is belast, afgewisseld met interviews met serieuze en minder serieuze royalty-watchers.

De makers van de documentaire hebben het melodramatische niet geschuwd. Zo zet The making of a King in met de muziek uit Händels Messiah waar het koor een messiaanse tekst uit Jesaja zingt: “Want een Kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven en de heerschappij rust op zijn schouder.” In gelovige oren klinkt het bijna blasfemisch, maar Britten hebben kennelijk minder moeite met dergelijke associaties als het om hun koningshuis gaat. De makers onderstrepen daarmee het mythische karakter van het Britse koningschap - daarbij in het midden latend of dat mythische betrekking heeft op iets dat boven de zichtbare werkelijkheid uitgaat of puur verdichtsel is.

Een antwoord wie prins William echt is, geeft de documentaire niet. Dat hij van snelle voer- en vaartuigen en andere stoere dingen houdt, is alleen maar logisch voor een 13-jarige. In hoeverre zijn ziel schade heeft geleden door de publieke, vaak via de media uitgevochten, ruzie tussen zijn ouders, is niet te overzien. Wat voor invloed het prestigieuze Eton op zijn ontwikkeling zal hebben, is onvoorspelbaar. De documentaire roept dan ook meer vragen op dan hij beantwoordt.

Dat William in Eton van de kant van de media geen aangename tijd te wachten staat, lijkt bij voorbaat vast te staan. Royalty-fotografen blijken in de jongen met de blonde haardos nu al een soort Robert Redford te zien die zich opmaakt voor de troon en ze beschouwen elke stap van hem als nieuws. “Na elke foto is er weer een volgende”, zegt een van hen vanachter zijn zonnebril. Logisch dat William de paperazzi nu al haat.

Veelzeggend zijn de historische beelden in de documentaire van de gang van 12-jarige prins Charles naar zijn middelbare school, de op Duitse leest geschoeide eliteschool Gordonstoun in Schotland die ook zijn vader, prins Philip, in de jaren dertig bezocht. Hij werd alleen door zijn vader weggebracht. De eenzaamheid en de onzekerheid zijn van zijn gezicht af te lezen. De Spartaanse methodes maakten er Charles niet gelukkig. De keus voor Eton is dan ook niet alleen die van prinses Diana.

Dat de verwikkelingen in de Britse koninklijke familie zullen leiden tot het einde van het Britse koningshuis, zoals wel eens wordt gesuggereerd, is gezien het soms stormachtige verleden van de familie en de Britse hang naar traditie nauwelijks aan te nemen. Maar wie de koninklijke soap volgt, krijgt onwillekeurig medelijden met de kinderen die daarin tegen wil en dank een rol moeten spelen.