Hollands Dagboek: Bas van Delden

Bas van Delden (34) is hoofdinspecteur van politie bij de Afdeling Bestrijding Criminele Organisaties van de regio Utrecht. Sinds ruim twee maanden geeft hij leiding aan het recherche bijstand team dat onderzoek doet naar de Utrechtse serieverkrachter. Bas van Delden woont in Amersfoort met zijn vriendin Franki Klarenbeek.

Dinsdag 5 december

Het is vandaag precies tien weken geleden dat het Recherche Bijstand Team (RBT) het onderzoek naar de serieverkrachter begon. En ik realiseer me bij het schrijven van dit dagboek dat de zaak al die tien weken mijn leven volledig beheerst. Mijn vriendin Franki werkt ook bij de politieregio Utrecht. Zij is communicatie-adviseur en ondersteunt, samen met een voorlichter van de centrale afdeling voorlichting, het RBT. De eerste weken van het onderzoek zagen we elkaar meer op het bureau dan thuis. Een RBT wordt samengesteld als zich een zeer ernstig misdrijf heeft voorgedaan. Het wordt gevormd door politiemensen uit de hele regio, die van hun normale werkplek tijdelijk verhuizen naar het bureau van waar uit het onderzoek op dat moment gedaan wordt.

Ons RTB bestaat uit 35 mensen, die ingepast zijn in het normaal toch al volle politiebureau van Zeist. Van de verkrachter was sinds 3 oktober niets meer vernomen. Vorige week maandag en vrijdag probeerde hij toch weer toe te slaan. Nu in Bosch en Duin en Den Dolder, dat is kilometers buiten het gebied waar hij tot dan toe actief was geweest. Ondanks de lange periode van stilte hadden we er steeds rekening mee gehouden dat hij weer op zou duiken. Toch natuurlijk grote schrik in het team nu het eenmaal zo ver is. Met name bezorgdheid om het lot van de slachtoffers, die gelukkig beiden konden ontkomen. Naast deze gebeurtenissen is het ook in andere opzichten een bijzondere tijd. De politie in onze regio gaat voor het eerst staken. Gisteren hebben we het er met het hele team over gehad. De teamleden hebben unaniem besloten niet aan de staking deel te nemen. De verkrachtingszaak leeft zo sterk bij de bevolking in onze regio dat niemand in het team het verantwoord vindt het onderzoek hiervoor te onderbreken.

Terwijl kaderleden van de bonden boven in de kantine de collega's die wel actie voeren toespreken, worden in het team de gisteravond binnengekomen tips geanalyseerd. We zijn gisterochtend met een persbericht en een getuigenoproep naar buiten gegaan. “De politie vraagt uw aandacht voor het volgende...” In het opsporingsbericht na het journaal is een aangepaste compositietekening van de verdachte getoond. Ik ben de hele dag bezig geweest met het te woord staan van vertegenwoordigers van de schrijvende pers, radio en tv. Op dit moment naar buiten treden in de pers heeft twee doelen; het waarschuwen van de bevolking en het verkrijgen van tips. We hebben naar aanleiding van de televisieuitzending van gisteravond al zo'n tweehonderd telefoontjes binnengekregen. Het ziet er naar uit dat er veelbelovende tips bijzitten. Er is gisteravond lang doorgewerkt. De helft van het team heeft telefoontjes van mensen naar aanleiding van de televisie-uitzending aangenomen en verwerkt. De andere helft heeft in Bosch en Duin en Den Dolder een passanten- en buurtonderzoek uitgevoerd. Ik heb vanmiddag nog snel een Sinterklaasgedicht gemaakt en de teamleden gaan vandaag gewapend met gedicht en banketstaaf op tijd naar huis. Eén koppel blijft achter voor de telefoon en de eerste opvang bij eventualiteiten. Ik heb vanavond en vannacht piket.

Woensdag

Afgelopen nacht ongestoord kunnen doorslapen, geen pikettelefoontjes gehad. Zoals elke morgen beginnen we de dag om half negen in het zaaltje naast de kantine met de ochtendbespreking. Het hele team is daarbij aanwezig. In een klein half uurtje wordt de stand van zaken doorgenomen. De rechercheurs rapporteren de uitkomsten en bijzonderheden van de onderzoeken van de dag daarvoor. Daarna worden de werkzaamheden voor de komende dag verdeeld. Het geheel verloopt vandaag zoals altijd weer zakelijk en gedisciplineerd. De sfeer tijdens de ochtendbespreking is elke dag weer prettig. Ik ervaar dit RBT überhaupt als een bijzonder fijn team. Er wordt hard gewerkt, overuren worden zonder morren steeds weer gemaakt en iedereen is erg betrokken bij het onderzoek.

Na de ochtendbespreking is er zoals elke dag coördinatie-overleg. Teamleiding en -coördinatie maken, vaak in aanwezigheid van de zaak-Officier van Justitie, afspraken over de prioriteiten en de inzet van opsporingsmethoden en taktieken. Normaal duurt dit overleg ook een klein half uurtje. Vandaag echter veel langer. Onze allereerste prioriteit is het voorkomen van nieuwe slachtoffers. Stevig gebrainstormd en gediscussieerd over strategieën.

Donderdag

In de ochtendbespreking en het coördinatie-overleg geen bijzonderheden. daarna een interne nieuwsbrief gemaakt. Het regiokorps Utrecht telt zo'n 2500 medewerkers. Uiteraard kan ik die niet allemaal persoonlijk bereiken. Samen met de aan het team toegevoegde voorlichters probeer ik de korpsleden zoveel mogelijk op de hoogte te houden van de voortgang in het onderzoek. We hebben ook een pamflet gemaakt om te gebruiken bij de voorlichting aan bewoners en instellingen in het gebied Bosch en Duin en Den Dolder. Daarin is ook de waarschuwing voor vrouwen opgenomen zich niet bij donker alleen, maar altijd samen met anderen in het gebied te begeven. Om twee uur zijn het de collega's van het district Binnensticht (Zeist, Bunnik, De Bilt) waar ik de stand van zaken weergeef. Weer stilgestaan bij de afwegingen om de pogingen eerst stil te houden en later in de pers te brengen. Hierna snel naar Soest, naar mijn normale werkplek bij de Divisie Recherche. Daar moet ik even snel de nodige personele en financiële zaken regelen voor mijn afdeling.

Daarna heb ik met de leiding van het observatieteam en het arrestatieteam gesproken over de aanpak van het onderzoek. Zinvol gesprek en goede afspraken gemaakt, waar ik op deze plaats natuurlijk niet inhoudelijk op in kan gaan. De beide teams voeren hun taken zeer professioneel uit en worden daarom in elk onderzoek dat draait wel een keer gevraagd ter ondersteuning. Ze maken daardoor de laatste maanden erg veel overuren. Petje af.

's Avonds lekker op tijd thuis.

Vrijdag

Ochtendbespreking en coördinatieoverleg. Inhoudelijk geen bijzonderheden. Wel iets leuks. In het RBT wordt gewerkt met info's. Van elke tip, elke getuigenverklaring of andere opsporingsinformatie wordt een standaardformulier opgemaakt, een zogenaamde 'info'. In het RBT bestaat de traditie dat de maker van elke 500ste en 1000ste info een toespraak en een attentie krijgt en dan het team tracteert. Vandaag de 4000ste info. Een gemiddeld RBT haalt de 1000 info's niet, ons onderzoek is ook in dit opzicht erg omvangrijk. De betrokken rechercheur gaf in zijn woordje terecht aan dat 4000 info's zonder dat de dader bekend is geworden geen reden tot vreugde is, maar hij had desondanks toch voor taart gezorgd.

's Middags heb ik een afspraak met bestuurs- en stafleden van psychiatrische inrichtingen in het gebied. Ik doe dat vaker. Regelmatig leg ik aan bedrijven en instellingen uit welke strategische keuzen we in het onderzoek maken, wat de stand van zaken is en doe ik aanbevelingen voor beveiliging en preventie met betrekking tot onze dader. Vaak gaan er vertegenwoordigers van de lokale politie mee om afspraken te maken over meer lange termijn-maatregelen.

Na de bijeenkomst rij ik door naar het bureau in Soest. Daar met twee zeer ervaren RBT-teamleiders de stand van zaken in het onderzoek besproken. Aan hen een aantal afwegingen voorgelegd. Met de post onder de arm weer terug naar Zeist om daar de weekeindmaatregelen nog even door te spreken met de Districtschef van Binnensticht. Na het gesprek lees ik de post door van een fiks aantal dagen. Ik merk weer dat er door dit onderzoek op mijn eigen afdeling wel het een en ander blijft liggen. 's Avonds en 's nachts weer piket. Vanaf huis een aantal keer telefonisch overleg gevoerd met de rechercheurs van de late dienst. Om 23.00 uur wordt het rustiger.

Zaterdag

Vandaag en morgen geen piket. Ik heb eindelijk twee dagen helemaal vrij. De semafoon blijft uiteraard aan. De eerste opvang wordt door de andere coördinatoren gedaan, maar ik wil toch opgepiept worden als er iets bijzonders is. Dit weekeinde kan dus ingevuld worden met klusjes die steeds zijn blijven liggen en met leuke dingen doen. Eerst de klusjes; onder andere naar de kapper en een schilderij eindelijk (met boete) naar de kunstuitleen teruggebracht. Daarna naar Rotterdam, naar het IMAX-theater waar een film over het wildlife van de Serengeti-vlakte in Afrika draait. Vervolgens naar de Kunsthal; een tentoonstelling over leven en werk van Leonardo da Vinci bekeken. 's Avonds gaan we nog even bij mijn moeder langs. Op weg er naar toe rijden Franki en ik door Den Dolder. We hebben het er samen over hoe perfect het zou zijn als we de verkrachter daar zouden zien en kunnen aanhouden. Ik denk dat alle teamleden die gedachte hebben als door het gebied komen. Helaas geen in aanmerking komend persoon gezien.

Zondag

Vanochtend lekker uitgeslapen. We gaan naar Amsterdam en bezoeken het Stedelijk museum. Daarna verjaardagspartijtje van mijn nichtje Liselotte, die één wordt.

Maandag

In de ochtendbespreking koppelen de mensen van de weekenddienst hun bevindingen terug. Nog steeds heel veel telefoontjes van mensen met tips. Helaas nog steeds geen dader aangehouden. maar gelukkig ook geen nieuwe poging gemeld. In de coördinatievergadering wordt de kerstvakantie op de korrel genomen. We besluiten definitief dat er in de kerst en oud- en nieuwperiode doorgewerkt gaat worden. Dit betekent dat de geplande vrije dagen niet allemaal door kunnen gaan. Gelukkig neemt iedereen het nieuws goed op.

Vandaag gaat mijn recherchepiket weer in. Dat betekent een week lang te allen tijde beschikbaar zijn voor het onmiddellijk aanpakken van net gepleegde ernstige misdrijven in de regio. Het gaat daarbij vaak om misdrijven waarbij mensen om het leven zijn gekomen. In zulke gevallen moet er dan regelmatig RBT bijkomen. De laatste drie keer dat ik piket had hebben we elke keer een RBT op moeten roepen voor een onderzoek inzake een gewelddadige dood.

Dinsdag

Vandaag vergaderdag. 's Avonds en 's nachts geen piketoproep gehad. Vanaf thuis wel telefonisch overleg gevoerd met de coördinator van de late dienst.

Woensdag 13 december

Na de ochtendbespreking en het coördinatie-overleg ben ik naar het bureau in Soest gegaan. 's Middags heb ik het dagboek uitgeschreven aan de hand van mijn agenda en de aantekeningen van afgelopen week. 's Avonds heb ik in Utrecht een diepgaand, maar tegelijkertijd ook een leuk gesprek gevoerd met een aantal vrouwen die naar aanleiding van alle publiciteit en impact van de verkrachtingszaak een stichting hebben opgericht. Deze richt zich op het onder de aandacht brengen en terugdringen van seksueel geweld tegen vrouwen in een breder kader dan alleen de opsporing van de serieverkrachter. We hebben daarna over de aanpak van het onderzoek en over de structurele aanpak van seksueel geweld tegen vrouwen een interessante discussie gevoerd.

Ik heb thuis de laatste hand gelegd aan het dagboek. Ik vond het leuk om het dagboek bij te houden. Ik had in stilte gehoopt de aanhouding van de dader in dit dagboek te kunnen beschrijven. Dat is helaas nog niet gelukt, maar we zetten door!