Hogere schaakpolitiek

Het leek een wonder, zo mooi als de match tussen Karpov en Kamsky opeens onder dak was gekomen.

Een half jaar was Karpov als een marskramer de wereld rondgetrokken en hij kwam terug met verhalen dat er veel belangstelling was op onwaarschijnlijke plekken als El Salvador, Sveti Stefan en 'het wondermooie Amazone-gebied'. Erg overtuigend klonk het niet. Volgens Kasparov was de match niet meer waard dan de 100.000 dollar die de PCA er voor wilde bieden. Maar zie, eind november kwam tijdens het congres van de wereldschaakbond in Parijs een zakenman uit Montreal opdagen die een miljoen voor Karpov-Kamsky wilde neerleggen. Voorlopig dan, als eerste aanbod. Een week later was het prijzengeld al verhoogd tot 1,7 miljoen dollar, aanzienlijk meer dan wat Kasparov en Anand ontvingen.

Mooi, als het waar is. Er zijn er die er aan twijfelen. In de schaaknieuwsgroepen van het Internet zag ik verschillende berichten waarin beweerd werd dat de firma van de zakenlieden uit Montreal helemaal niet bestond. Geen adres, geen telefoonnummer, niets. Een optimist bracht er tegen in dat er op die manier al veel mooie dingen tot stand gekomen zijn. Net doen alsof alles in orde is, alsof het geld er al is, dan komt het vanzelf. De wereldschaakbond heeft de mensen uit Montreal dertig dagen gegeven om met een financieel solide aanbod te komen. In de kerstnacht zullen wij weten of Karpov en Kamsky inderdaad een warme herberg hebben gevonden. Wij wachten af.

De euforie na de bijna unanieme verkiezing van Iljoemzjinov als president van de wereldschaakbond lijkt al voorbij. De belangrijke Duitse schaakbond (de grootste ter wereld na die van Rusland) heeft in een strenge brief geschreven dat samenwerking met de nieuwe president alleen goed mogelijk is, als die er voor zorgt dat de 130.000 Zwitserse frank die Campomanes en Makropoulos uit de clubkas hebben gehaald weer terug komt. Campomanes beroept zich op een oude traditie in de wereldschaakbond. De traditie dat gemeenschapsgeld onbekommerd voor eigen gebruik ontvreemd kan worden, is precies even oud als zijn regeerperiode. De Amerikaanse schaakjournalist Larry Parr, Rusland-deskundige, heeft intussen artikelen aangekondigd waarin de rol van onze nieuwe leider Iljoemzjinov bij drugssmokkel en georganiseerde prostitutie onderzocht zal worden. Het zijn nog maar geruchten. Wij wachten af met de onverstoorbare gelijkmoedigheid van de ervaren waarnemer van de hogere schaakpolitiek, die weet dat niets hem nog kan schokken of verbazen.

De wereldschaakbond brengt tegenwoordig iedere maand een tussentijdse, niet officiële ratinglijst uit. Op die van november staat Karpov een paar punten boven Kasparov. Een mooi argument voor de stelling dat hij de echte wereldkampioen is, maar geen zuiver argument. De match tussen Kasparov en Anand is voor het gemak niet meegerekend. Net als bij de concurrent, Kasparovs PCA, wordt de ratinglijst als instrument in de propaganda-oorlog gebruikt.

Timman heeft sinds juli 20 punten gewonnen en is wat teruggekrabbeld naar de 51ste plaats. Zijn toernooi in Belgrado is nog niet meegerekend en daar heeft hij ook nog wat punten gewonnen. Jeroen Piket, aan het begin van dit jaar nog elfde op de wereldranglijst, staat niet meer bij de eerste honderd. Het is een gruwelijk jaar voor hem geweest.

Een week geleden was er eindelijk een lichtpuntje. Omdat de grote Franse schaker Philidor tweehonderd jaar geleden stierf, organiseerde de club Philidor Leiden enige herdenkingsplechtigheden, waaronder een korte match tussen Piket en Lautier. Die was in het verleden altijd een moeilijke tegenstander voor hem geweest. Nu won Piket in de serieuze partijen (er waren ook vluggertjes en rapid-partijen) met 2-0. Het waren mooie partijen. Mooie partijen heeft Piket dit jaar veel laten zien, maar te zelden won hij ze ook.

Wit Piket-zwart Lautier, eerste partij.

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 b7-b6 4. a2-a3 Lc8-b7 5. Pb1-c3 d7-d5 6. Dd1-c2 Een zet van Gelfand, waartegen de zwartspelers nog geen goed verweer hebben gevonden. 6...c7-c5 7. c4xd5 Pf6xd5 8. d4xc5 Lf8xc5 9. Lc1-g5 f7-f6 10. Lg5-d2 0-0 11. e2-e3 Kg8-h8 12. Lf1-c4 Pd5xc3 13. Ld2xc3 Dd8-e7 14. h2-h4 Het begin van een zeer gevaarlijke aanval. 14...Pb8-d7 Er dreigde 15. Pg5 hxg5 16. hxg5 Tf5 17. g6, maar nu heeft zwart dan 17...Pf8 15. Ta1-d1 Tf8-d8 16. h4-h5 Eigenlijk wilde Piket 16. Txd7 Dxd7 17. Pg5 fxg5 18. hxg5 spelen, maar op tijd zag hij dat dit weerlegd wordt door 16...Le4! 16...Pd7-f8 Ook niet erg prettig, maar waarschijnlijk toch beter was 16...h6 17. Td1xd8 Ta8xd8 18. h5-h6 g7-g6 19. 0-0 e6-e5 20. Tf1-d1 Td8xd1 21. Dc2xd1 De7-d7 22. Pf3-d2

Een zeer onaangename stelling voor zwart. Door de witte pion op h6 moet hij voortdurend met mataanvallen rekening houden. De beste verdediging was nu 22...Ld5, al zou wit ook dan heel goed staan. 22...Dd7-f5 Probeert h6 te veroveren, maar dat lukt niet. 23. Lc4-a2 Dreigt dodelijk 24. Db3 23...Lb7-c8 Hij moet zich in de verdediging opvouwen, want 23...Dg5 verliest na 24. Pf3 Dxh6 25. Db3 meteen. 24. Dd1-a4 a7-a5 25. Da4-c6 Lc8-d7 26. Dc6-a8 Df5-h5 27. Pd2-f3 Dh5-f5 28. e3-e4 Df5-f4 29. Lc3-d2 Df4-g4 30. Da8-d8 Zwart gaf op.

Goed vaderlands nieuws ook uit Wijk aan Zee, waar Friso Nijboer het vijfde Sonnevanck toernooi won met de mooie score van 7,5 uit 10. Zelfs zijn enige nederlaag deed de chauvinisten deugd, want Joris Brenninkmeijer kon daardoor een grootmeesterresultaat halen. Voor Nijboer duurde de pijn van de nederlaag slechts kort. Om het toernooi te winnen moest hij een dag later in de laatste ronde met zwart van zijn concurrent Kotronias winnen, hetgeen lukte.

Wit Nijboer-zwart Brenninkmeijer

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 a7-a6 5. Lf1-d3 Dd8-c7 6. Dd1-e2 Lf8-c5 7. Pd4-b3 Lc5-e7 8. 0-0 d7-d6 9. Lc1-e3 Pg8-f6 10. f2-f4 Pb8-d7 11. Pb1-d2 b7-b6 12. Pb3-d4 g7-g6 13. c2-c4 Pd7-c5 14. Ld3-c2 Lc8-b7 15. De2-f3 0-0 16. b2-b4 Pc5-d7 17. Lc2-d3 Tf8-e8 18. Df3-h3 Le7-f8 19. Pd4-e2 Lf8-g7 20. Ta1-c1 Wit heeft geen plan kunnen vinden en zijn laatste zet geeft zwart de gelegenheid tot een gevaarlijke actie. 20...a6-a5 21. a2-a3 a5xb4 22. a3xb4 Ta8-a4 Na 23. Tb1 zou nu 23...Ta3 heel vervelend voor wit zijn. Dan maar een pionoffer. 23. c4-c5 b6xc5 24. b4xc5 d6xc5 25. Pe2-c3 Ta4-b4 26. Pc3-a2 Tb4-a4 27. Pa2-c3 Ta4-b4 28. Pc3-a2 Tb4xe4 Dapper en lang niet slecht, dit kwaliteitsoffer, maar gewoon de pluspion houden met 28...Tb2 kwam ook in aanmerking. 29. Pd2xe4 Pf6xe4 30. Dh3-g4 Te8-a8 31. Dg4-e2 Ta8-a3 32. Tf1-d1 h7-h5 33. Ld3xe4 Lb7xe4 34. Le3-d4 Le4-d5 35. Ld4xg7 Ta3xa2 36. Lg7-b2 Dc7xf4

Nu heeft zwart drie pionnen voor de kwaliteit, een groot materieel overwicht. Toch zou de stelling na 37. Ta1 lang niet duidelijk zijn, door de enorme kracht van wits Lb2. Maar net toen Nijboer voor het eerst plezier in zijn partij ging krijgen, kwam het eind: 37. Td1-d2?? Ta2xb2 Wit gaf op.